https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=T%C3%AA_t%C3%AA_JavaTê tê Java - Lịch sử thay đổi2026-08-10T19:19:21ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=T%C3%AA_t%C3%AA_Java&diff=3528798&oldid=previmported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)2025-11-23T06:56:50Z<p><a href="/index.php?title=En:WP:CLEANER&action=edit&redlink=1" class="new" title="En:WP:CLEANER (trang không tồn tại)">WPCleaner</a> v2.05b - Fix errors for <a href="/index.php?title=WP:WCW&action=edit&redlink=1" class="new" title="WP:WCW (trang không tồn tại)">CW project</a> (Reference before punctuation)</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{dablink|Bài này nói về một loài tê tê phổ biến tại Việt Nam; về các loài tê tê nói chung, xem bài [[Pholidota]].}}<br />
{{Bảng phân loại<br />
| status = CR<br />
| image = Pangolin borneo.jpg<br />
| status_system = iucn3.1<br />
| status_ref = <ref name="iucn">{{ IUCN | assessors = Challender, D., Nguyen Van, T., Shepherd, C., Krishnasamy, K., Wang, A., Lee, B., Panjang, E., Fletcher, L., Heng, S., Seah Han Ming, J., Olsson, A., Nguyen The Truong, A., Nguyen Van, Q. & Chung, Y. | assessment_year = 2014 | id = 12763 | title = Manis javanica | iunc_year = 2014 | version = 2014.2 | access-date = ngày 29 tháng 7 năm 2014}}</ref><br />
| regnum = [[Animalia]]<br />
| phylum = [[Chordata]]<br />
| classis = [[Mammalia]]<br />
| ordo = [[Pholidota]]<br />
| familia = [[Manidae]]<br />
| genus = ''[[Manis]]''<br />
| species = '''''M. javanica'''''<br />
| binomial = ''Manis javanica''<br />
| binomial_authority = [[Anselme Gaëtan Desmarest|Desmarest]], 1822<br />
| range_map =<br />
| range_map_caption = Phạm vi phân bố<br />
}}<br />
'''Tê tê Java''',<ref>{{chú thích thông cáo báo chí|title=Nghị định 160/2013/NĐ-CP của Chính phủ về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ|url=http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=1&_page=1&mode=detail&document_id=170893|ngày truy cập=ngày 12 tháng 3 năm 2017}}</ref> [[danh pháp hai phần]]: '''''Manis javanica''''', còn gọi là '''trút Java''' (tiếng Pháp gọi là '''Tê tê Mã Lai''', tiếng Anh là '''Tê tê Sunda''') là loài [[lớp Thú|động vật có vú]] thuộc [[Tê tê|Bộ Tê tê]] ([[Tê tê|Pholidota]]) với bản địa [[Đông Nam Á]] bao gồm [[Thái Lan]], [[Indonesia]] (các đảo [[Java]], [[Sumatra]], [[Borneo]] và [[quần đảo Sunda Nhỏ|quần đảo Sunda nhỏ]]), [[Philippines]], [[Việt Nam]], [[Lào]], [[Campuchia]], [[Malaysia]] và [[Singapore]].<br />
<br />
Tại Việt Nam, tê tê Java sinh sống ở [[miền Nam (Việt Nam)|miền Nam]] trở ra đến vùng [[Quảng Nam]].<ref name="D Van Peenen 1969">P F D Van Peenen, et al. ''Preliminary Identification Manual for Mammals of South Vietnam''. Washington, DC: United States National Museum Smithsonian Institution: 1969.</ref><br />
<br />
== Hình dạng ==<br />
Tê tê Java có [[vảy]] bao phủ thân mình chỉ chừa phần bụng và mặt trong tứ chi. Ở những phần đó có lông thưa. Chân chúng có [[móng (động vật)|móng]] dài và cong. Đuôi chúng khá dài, hơn 4/10 chiều dài. Đuôi khỏe, chắc thịt; chỏm đuôi có da trơn, có thể vin bám vào cành cây khi leo trèo. Con trút trung bình dài 77,5–100&nbsp;cm.<br />
<br />
Chiều dài đầu và thân: 40 – 65&nbsp;cm. Chiều dài đuôi: 35 – 56&nbsp;cm. '''Trọng lượng:''': Trung bình 6 – 8&nbsp;kg (có khi lên đến 9 – 12&nbsp;kg). '''Hình thái:''' Đuôi có khoảng 28 hàng vảy theo chiều dọc, 8 hàng vảy theo chiều ngang (3 hàng vảy mặt trên, 3 hàng vảy mặt dưới, 2 hàng mép đuôi). Thân có 16 – 19 hàng vảy. Cơ thể còn phủ thêm một lớp lông tơ mỏng và thưa xen vào các lớp vảy. Tai ngoài bị tiêu giảm. '''Tập tính:'''&nbsp;Hoạt động vào ban đêm. Đào hang sống dưới đất. Thức ăn chủ yếu là mối và kiến.<br />
<br />
== Phân biệt ==<br />
Cũng phổ biến ở Việt Nam là [[tê tê vàng]] (Tê tê Trung Quốc). Tê tê Java có họ hàng gần gũi với Tê tê Trung Quốc. Tuy nhiên Tê tê Java lớn hơn, màu sáng hơn và có móng chân ngắn hơn Tê tê Trung Quốc. Ngoài ra Tê tê Java có những đặc điểm sau đây: vành tai gần như không có, chỉ có gờ nổi; lòng bàn chân trước có da trơn; tỷ lệ phần đuôi dài hơn; và vảy bọc sống mũi xuống gần sát lỗ mũi.<ref name="D Van Peenen 1969"/><br />
<br />
==Tình trạng bảo tồn==<br />
[[Tập tin:Tê tê Java.JPG|nhỏ|phải|300px|Một con tê tê Java ở Việt Nam]]<br />
Số lượng giảm đi nhanh chóng do nạn săn bắt quá mức. Nghị định Số 160/2013/NĐ-CP (''Nghị định về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ''). Nghị định 32/2006/NĐ-CP: Nhóm IB (''Nghiêm cấm khai thác vì mục đích thương mại'').&nbsp;Sách đỏ Việt Nam (2007): EN (''Nguy cấp''). IUCN: CR (''Cực kỳ nguy cấp''). Công ước CITES:&nbsp;''Phụ lục II''.<br />
<br />
== Chú thích ==<br />
{{tham khảo}}<br />
== Tham khảo ==<br />
{{wikispecies|Manis javanica}}<br />
{{Thể loại Commons|Manis javanica}}<br />
*{{chú thích IUCN |author=Challender, D. |author2=Willcox, D.H.A. |author3=Panjang, E. |author4=Lim, N. |author5=Nash, H. |author6=Heinrich, S. |author7=Chong, J. |date=2019 |title=''Manis javanica'' |volume=2019 |page=e.T12763A123584856 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T12763A123584856.en |access-date=20 December 2021}}<br />
* [http://www.vncreatures.net/chitiet.php?page=1&loai=1&ID=5591 Tê tê Java]<br />
* [http://www.vast.ac.vn/tin-tuc-su-kien/tin-khoa-hoc/trong-nuoc/2797-de-xuat-thanh-cong-dua-2-loai-thu-va-2-loai-bo-sat-vao-phu-luc-i-cua-cong-uoc-ve-buon-ban-quoc-te-cac-loai-dong-thuc-vat-nguy-cap-cites Đề xuất thành công đưa 2 loài thú và 2 loài bò sát vào Phụ lục I của Công ước về Buôn bán quốc tế các loài động, thực vật nguy cấp (CITES)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161107073610/http://www.vast.ac.vn/tin-tuc-su-kien/tin-khoa-hoc/trong-nuoc/2797-de-xuat-thanh-cong-dua-2-loai-thu-va-2-loai-bo-sat-vao-phu-luc-i-cua-cong-uoc-ve-buon-ban-quoc-te-cac-loai-dong-thuc-vat-nguy-cap-cites |date = ngày 7 tháng 11 năm 2016}}<br />
* John W.K.Parr và Hoàng Xuân Thủy, 2008. ''Hướng dẫn nhận dạng các loài thú ở Việt Nam''. Trung tâm Con người và Thiên nhiên. Ấn bản lần 1. Nhà xuất bản Thông tấn.<br />
* Bộ Khoa học và Công nghệ, 2007. ''Danh lục đỏ Việt Nam''. Phần I – Động vật. Nhà xuất bản Khoa học Tự nhiên và Công nghệ.<br />
* Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên ENV. Tài liệu định dạng loài. www.thiennhien.org/loai-te-te/te-te-java<br />
{{Kiểm soát tính nhất quán}}<br />
{{Tê tê}}<br />
{{Taxonbar}}<br />
<br />
[[Thể loại:Manis|J]]<br />
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1822]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Brunei]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Campuchia]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Indonesia]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Lào]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Malaysia]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Myanmar]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Thái Lan]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Việt Nam]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Borneo]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Singapore]]<br />
[[Thể loại:Động vật có vú Đông Nam Á]]</div>imported>TheSecondFunnyYellowBot