~2026-21164-48 vào lúc 16:42, ngày 5 tháng 4 năm 2026

2026-04-05T16:42:49Z

Trang mới

{{short description|Thác nước ở Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, tỉnh Gia Lai, Việt Nam}}
{{about|thác nước ở tỉnh Gia Lai|hang động ở Quảng Bình|Hang Én}}
{{Coord|14|31|10|N|108|36|22|E|type:waterfall_region:VN|display=title}}
{{Infobox waterfall
| name = Thác K50
| alt_name = Thác Hang Én
| photo = K50 Waterfall Kon Chu Rang Nature Reserve Gia Lai Vietnam.png
| photo_caption = Thác K50 (thác Hang Én) trong [[Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng]]
| location = xã [[Sơn Lang]], tỉnh [[Gia Lai]], Việt Nam
| coords = {{coord|14|31|10|N|108|36|22|E|type:waterfall_region:VN|display=inline}}
| watercourse = [[sông Côn]]
| type = Thác nước
| height = {{convert|50|to|54|m|abbr=on}}
| number_drops = 1
}}
'''Thác K50''' (còn gọi là '''thác Hang Én''') là một [[thác nước]] thuộc [[Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng]], nằm trên địa bàn xã [[Sơn Lang]], tỉnh [[Gia Lai]], Việt Nam.<ref name="baodantoc2025">{{Chú thích web|url=https://baodantoc.vn/thac-k50-nang-tho-cua-tay-nguyen-1746519027860.htm|title=Thác K50 - “Nàng thơ” của Tây Nguyên!|author=Ngô Xuân Hiền|website=Báo Dân tộc và Phát triển|publisher=Ủy ban Dân tộc|date=2025-05-21|access-date=2025-11-23|language=vi}}</ref> Thác nằm trong lưu vực thượng nguồn [[sông Côn]] và cách trung tâm [[Pleiku (thành phố)|thành phố Pleiku]] khoảng 150 km theo đường bộ.<ref name="vnexpress2022">{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/thac-k50-mua-dep-nhat-4448812.html|title=Thác K50 mùa đẹp nhất|author=Lan Hương|website=VnExpress Du lịch|publisher=VnExpress|date=2022-04-11|access-date=2025-11-23|language=vi}}</ref>

== Đặc điểm ==
Thác thường được ghi nhận cao khoảng 50 m; cũng có nguồn nêu khoảng 54 m.<ref name="sourcebook2004">{{Chú thích web|url=https://www.thiennhienviet.org.vn/sourcebook/pdf/Tay%20nguyen/Kon%20Cha%20Rang.pdf|title=Kon Cha Rang|website=thiennhienviet.org.vn|date=2004-02-15|access-date=2025-11-22|language=vi}}</ref><ref name="vnexpress2022" /><ref name="vietnamtourism2024">{{Chú thích web|url=https://vietnamtourism.vn/en/index.php/news/items/18167|title=Conquering Hang En Waterfall in Gia Lai|website=Viet Nam National Authority of Tourism|publisher=Tourism Information Technology Centre (TITC), Viet Nam National Authority of Tourism|date=2024-06-17|access-date=2026-01-05|language=en}}</ref><ref>{{Chú thích báo |author=Quốc Thái |date=2024-06-07 |title=Chinh phục thác Hang Én |url=https://nhandan.vn/chinh-phuc-thac-hang-en-post813156.html |access-date=2026-01-08 |work=Nhân Dân |language=vi}}</ref> Bề rộng thác thay đổi theo mùa và được mô tả khoảng 20–100 m tùy thời điểm quan sát.<ref name="nhandan2024">{{Chú thích web |date=2024-06-09 |title=Chinh phục thác Hang Én |url=https://nhandan.vn/chinh-phuc-thac-hang-en-post824072.html |access-date=2025-11-23 |website=Nhân Dân |publisher=Báo Nhân Dân |language=vi}}</ref><ref name="vietnamtourism2024" />

K50 được mô tả là thác đơn đổ từ vách đá tạo vòm; phía sau màn nước hình thành một khoang trũng thường được gọi là ''hang Én''.<ref name="vnexpress2022" />

== Tên gọi ==
Tên gọi phổ biến là ''thác K50''; thác cũng được gọi là ''thác 50'' hoặc ''thác Hang Én (K50)'' tùy ngữ cảnh.<ref name="baogialai2025vukhuc">{{Chú thích web|url=https://baogialai.com.vn/thac-k50-vu-khuc-cua-dai-ngan-post562431.html|title=Thác K50 - vũ khúc của đại ngàn|website=Báo Gia Lai|publisher=|date=2025-08-02|author=Dũng Nhân|access-date=2025-11-21|language=vi}}</ref> Tên gọi ''thác Hang Én'' liên hệ với khoang trũng phía sau màn nước và sự hiện diện của chim én trong khu vực.<ref name="vnexpress2022" /><ref name="nhandan2">{{Chú thích web |title=Thác K50 "nàng tiên" giữa đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ |url=https://nhandan.vn/thac-k50-nang-tien-giua-dai-ngan-tay-nguyen-hung-vi-post777985.html |website=Nhân Dân |publisher=Báo Nhân Dân |date=2023-10-17 |access-date=2026-01-07 |language=vi}}</ref> Tên ''K50'' thường được giải thích gắn với độ cao xấp xỉ 50 m của thác.<ref name="vnexpress2022" /><ref name="nhandan2"/>

== Vị trí và quản lý ==
Thác nằm trong vùng lõi của [[Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng]] và chịu sự quản lý của Ban quản lý khu bảo tồn.<ref name="konchurang">{{Chú thích web|url=https://konchurang.vn/|title=Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng - Trang thông tin điện tử|website=konchurang.vn|publisher=Ban quản lý Khu BTTN Kon Chư Răng|access-date=2025-11-22|language=vi}}</ref> Một số nguồn mô tả khu vực thác gần ranh giới hành chính với huyện An Lão (trước năm 2025 thuộc tỉnh Bình Định).<ref name="baodantoc2025" /> Cổng thông tin du lịch quốc gia giới thiệu thác thuộc địa bàn các xã Sơn Lang và Đăk Roong của huyện KBang.<ref name="vietnamtourism2024" />

Tài liệu tổng quan (2004) về khu bảo tồn ghi nhận Kon Chư Răng nằm trong lưu vực thượng nguồn [[sông Côn]] và có một số thác nước, trong đó có ''thác 50'' cao khoảng 50 m.<ref name="sourcebook2004" />

=== Ghi chú về thay đổi đơn vị hành chính năm 2025 ===
Nghị quyết 202/2025/QH15 quy định sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, trong đó hợp nhất tỉnh [[Bình Định]] và tỉnh Gia Lai, lấy tên gọi là tỉnh [[Gia Lai]].<ref name="qh2022025">{{Chú thích web|url=https://vbpl.vn/botaichinh/Pages/vbpq-toanvan.aspx?ItemID=179501|title=Nghị quyết 202/2025/QH15: Sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh|website=vbpl.vn|publisher=Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật|date=2025-06-12|access-date=2025-11-21|language=vi}}</ref> Vì vậy, các nguồn trước thời điểm sắp xếp có thể sử dụng tên tỉnh Gia Lai hoặc tỉnh Bình Định khi mô tả các địa điểm ở khu vực giáp ranh lưu vực sông Côn.<ref name="baodantoc2025" /><ref name="vnexpress2022" />

Nghị quyết 1664/NQ-UBTVQH15 sắp xếp xã [[Sơ Pai]] và xã Sơn Lang thành xã mới có tên gọi là xã [[Sơn Lang]]; chính quyền địa phương chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.<ref name="nq1664">{{Chú thích web|url=https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/nghi-quyet-so-1664-nq-ubtvqh15-sap-xep-cac-don-vi-hanh-chinh-cap-xa-cua-tinh-gia-lai-nam-2025-119250616112113364.htm|title=Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15: Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai năm 2025|website=xaydungchinhsach.chinhphu.vn|publisher=Cổng Thông tin điện tử Chính phủ|date=2025-06-16|access-date=2025-11-21|language=vi}}</ref>

== Đặc điểm tự nhiên ==
=== Địa mạo và địa chất ===
[[Tập tin:Kon-chu-rang.jpg|thumb|alt=Cảnh rừng và thác nước|Cảnh quan trong [[Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng]].]]
Một nghiên cứu về sinh khối rừng trên [[cao nguyên Kon Hà Nừng]] mô tả khu vực có thành phần địa chất đa dạng, gồm các bề mặt cao nguyên phát triển trên [[bazan]] và các khối núi trung bình – thấp phát triển trên [[đá granit]] cùng các phức hệ đá biến chất thuộc khối Kon Tum; địa hình bị chia cắt bởi mạng khe suối đầu nguồn.<ref name="sustainability2022">{{Chú thích tạp chí|last=Dang|first=Hoi Nguyen|year=2022|title=A Novel Method for Estimating Biomass and Carbon Sequestration in Tropical Rainforest Areas Based on Remote Sensing Imagery: A Case Study in the Kon Ha Nung Plateau, Vietnam|journal=Sustainability|volume=14|issue=24|doi=10.3390/su142416857|language=en|url=https://www.mdpi.com/2071-1050/14/24/16857|doi-access=free}}</ref>

=== Thủy văn ===
Thác K50 nằm trên thượng nguồn sông Côn, con sông chảy từ khu vực Gia Lai xuống khu vực Bình Định trước đây theo hướng tây bắc – đông nam.<ref name="vnexpress2022" /><ref name="nbca">{{Chú thích web|url=https://en.nbca.gov.vn/khu-du-tru-thien-nhien-kon-chu-rang-gia-lai/|title=Kon Chu Rang Nature Reserve, Gia Lai|website=en.nbca.gov.vn|publisher=National Biodiversity Centre of Vietnam|access-date=2025-11-22|language=en}}</ref> Báo ''Nhân Dân'' mô tả lưu lượng dòng chảy tại thác biến thiên theo mùa mưa – khô ở Tây Nguyên; mùa khô (khoảng tháng 1–6) thường làm lộ rõ vòm hang và bãi đá chân thác, trong khi mùa mưa (khoảng tháng 7–11) khiến màn nước dày và mặt thác mở rộng.<ref name="nhandan2024" /> Sự biến thiên theo mùa cũng được dùng để giải thích vì sao bề rộng thác được mô tả trong khoảng 20–100 m tùy thời điểm quan sát.<ref name="nhandan2024" />

== Hệ sinh thái và đa dạng sinh học ==
K50 nằm trong sinh cảnh rừng thường xanh thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, khu vực được [[UNESCO]] ghi danh là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng năm 2021.<ref name="unesco2021">{{Chú thích web|url=https://www.unesco.org/en/mab/kon-ha-nung-highland|title=Kon Ha Nung Highland - UNESCO Biosphere Reserve|website=UNESCO|publisher=UNESCO|date=2021-09-15|access-date=2025-11-20|language=en}}</ref> Cổng thông tin Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng nêu tổng diện tích khu dự trữ sinh quyển là 413.511,67 ha, gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp; [[Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng]] nằm trong phạm vi vùng lõi.<ref name="konhanung_portal">{{Chú thích web|url=https://konhanung.gialai.gov.vn/tong-quan|title=Tổng quan|website=konhanung.gialai.gov.vn|publisher=Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng (Gia Lai)|access-date=2025-11-20|language=vi}}</ref>

Tài liệu nguồn năm 2004 (tổng hợp kết quả khảo sát năm 1999) ghi nhận 546 loài thực vật bậc cao có mạch trong khu bảo tồn, cùng với 62 loài thú và 169 loài chim.<ref name="sourcebook2004" /> Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu khoa học của Khu bảo tồn Kon Chư Răng thống kê 413 loài động vật hoang dã có xương sống (thú, chim, lưỡng cư, bò sát và cá) và 211 loài côn trùng; đồng thời nêu 51 loài thực vật nguy cấp, quý hiếm và 65 loài động vật có xương sống thuộc các danh mục ưu tiên bảo tồn.<ref name="kcr_sci">{{Chú thích web|url=https://konchurang.vn/source/SUMMERY_SCIENTIFICRESULT.pdf|title=SUMMERY_SCIENTIFICRESULT|website=konchurang.vn|publisher=Ban quản lý Khu BTTN Kon Chư Răng|access-date=2025-11-22|language=vi}}</ref>

Bài báo trên ''European Journal of Taxonomy'' mô tả hai loài mới thuộc chi ''[[Lasianthus]]'' (họ Cà phê) từ Khu bảo tồn Kon Chư Răng.<ref name="ejt2022">{{Chú thích tạp chí|year=2022|title=Two new species of Lasianthus (Rubiaceae) from Kon Chu Rang Nature Reserve of Gia Lai Province, Vietnam|journal=European Journal of Taxonomy|url=https://europeanjournaloftaxonomy.eu/index.php/ejt/article/view/1697|language=en}}</ref> Tin của [[Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật]] nêu các mẫu được ghi nhận trong dải cao độ khoảng 900–1.100 m trên tuyến đường đi giữa các điểm thác trong khu bảo tồn, bao gồm khu vực lân cận tuyến tiếp cận thác K50.<ref name="itb_rubiaceae">{{Chú thích web|url=https://itb.ac.vn/index.php/phat-hien-2-loai-thuc-vat-moi-thuoc-ho-ca-phe-rubiaceae-o-khu-bttn-kon-chu-rang-gia-lai/|title=Phát hiện 2 loài thực vật mới thuộc họ Cà phê (Rubiaceae) ở Khu BTTN Kon Chư Răng, Gia Lai|website=itb.ac.vn|publisher=Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật|access-date=2025-11-23|language=vi}}</ref>

Một số bài viết báo chí ghi nhận hơi nước từ thác có thể tạo mù sương dày và hiện tượng cầu vồng có thể xuất hiện vào buổi sáng nắng.<ref name="baodantoc2025" />

== Lịch sử và văn hóa ==
Báo chí địa phương ghi nhận truyền thuyết của người [[Ba Na]] gắn với một số thác trong vùng; ''But Jai'' được liên hệ với thác Hang Én.<ref name="baodantoc2025" /> Thác được giới thiệu như một điểm tham quan gắn với hoạt động đi rừng tại địa phương.<ref name="baogialai2025vukhuc" />

== Tham quan ==
Một số bài viết du lịch mô tả tuyến tiếp cận phổ biến từ Gia Lai theo các trục đường chính đến khu vực cổng khu bảo tồn; chặng cuối thường đi bộ trên địa hình rừng để tới chân thác.<ref name="vnexpress2022" /><ref name="baogialai2025mua">{{Chú thích web|author=Minh Châu|url=https://baogialai.com.vn/mua-du-lich-rung-post313508.html|title=Mùa du lịch rừng|website=Báo Gia Lai|publisher=|date=2025-03-04|access-date=2025-11-21|language=vi}}</ref> Báo ''Nhân Dân'' lưu ý rủi ro trơn trượt và cây gãy đổ trên tuyến rừng trong điều kiện mưa giông, đồng thời khuyến nghị tuân thủ tuyến đi và hướng dẫn của lực lượng quản lý rừng.<ref name="nhandan2024" />

== Sự cố và an toàn ==
Ngày 3 tháng 7 năm 2024, một nữ du khách 55 tuổi tử vong do bị cây rừng ngã đè khi di chuyển bằng xe máy trên đường vào khu vực thác trong điều kiện mưa gió.<ref name="tuoitre2024">{{Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/nu-du-khach-bi-cay-nga-de-chet-tren-duong-tham-quan-thac-k50-20240703161129509.htm|title=Nữ du khách bị cây ngã đè chết trên đường tham quan thác K50|author=Tấn Lực|website=Tuổi Trẻ Online|publisher=Báo Tuổi Trẻ|date=2024-07-03|access-date=2025-11-21|language=vi}}</ref><ref name="vnexpress2024">{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/du-khach-bi-cay-de-tu-vong-khi-tham-quan-thac-4765724.html|title=Du khách bị cây đè tử vong khi tham quan thác|author=Trần Hóa|website=VnExpress|publisher=VnExpress|date=2024-07-03|access-date=2025-11-21|language=vi}}</ref> Báo chí ghi nhận việc rà soát biện pháp đảm bảo an toàn trên tuyến đường rừng sau đó.<ref name="vnexpress2024" /><ref name="baogialai2025mua" />

== Bảo tồn và quản lý ==
Thác K50 nằm trong rừng đặc dụng thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng. Ban quản lý khu bảo tồn giới thiệu khu bảo tồn được thành lập năm 1986 (Quyết định số 194/CT) với diện tích khoảng 16.000 ha; dự án đầu tư năm 1999 xác lập các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và vùng đệm.<ref name="konchurang" /> Tài liệu tổng quan năm 2004 nêu quy mô khu bảo tồn khoảng 15.900 ha và mô tả cơ cấu phân khu, vùng đệm vào thời điểm tổng hợp.<ref name="sourcebook2004" />

Toàn khu (gồm Kon Chư Răng và [[Vườn quốc gia Kon Ka Kinh]]) là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng được UNESCO ghi danh năm 2021.<ref name="unesco2021" /> Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu khoa học của khu bảo tồn nêu các nhóm mối đe dọa gồm săn bắt và buôn bán động vật hoang dã; khai thác gỗ, củi và lâm sản ngoài gỗ; canh tác nông nghiệp; xây dựng cơ sở hạ tầng và hoạt động khai thác tài nguyên; cùng với cháy rừng; đồng thời đề cập nhu cầu tăng cường giám sát và ngăn chặn các hành vi xâm hại đa dạng sinh học.<ref name="kcr_sci" />

Theo trang thông tin của Cơ quan Bảo tồn thiên nhiên Việt Nam, Kon Chư Răng được giới thiệu như hệ sinh thái chuyển tiếp giữa Đông và Tây [[Dãy Trường Sơn|Trường Sơn]] và có tỷ lệ che phủ rừng cao; khu bảo tồn cũng được mô tả là nơi có hệ thống suối, thác trong lưu vực thượng nguồn sông Côn.<ref name="nbca" />

== Xem thêm ==
* [[Thác nước]]
* [[Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng]]
* [[Kon Hà Nừng]]
* [[Vườn quốc gia Kon Ka Kinh]]
* [[Sông Côn]]
* [[KBang]]

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}

== Tài liệu tham khảo ==
* {{Chú thích sách|author=GreenViet|author2 =PanNature|title=Đa dạng sinh học tại hành lang Kon Ka Kinh - Kon Chư Răng, huyện KBang, tỉnh Gia Lai|publisher=Nhà xuất bản Nông nghiệp|location=Hà Nội|year=2019|url=https://xanh.tanmaixanh.vn/document/view/da-dang-sinh-hoc-tai-hanh-lang-kon-ka-kinh-kon-chu-rang-huyen-kbang-tinh-gia-lai|access-date=2025-11-22|language=vi}}

== Liên kết ngoài ==
* [https://konchurang.vn/ Trang thông tin Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng]
* [https://konhanung.gialai.gov.vn/tong-quan Cổng thông tin Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng]
* [https://www.unesco.org/en/mab/kon-ha-nung-highland Kon Ha Nung Highland – UNESCO Biosphere Reserve]

{{du lịch Gia Lai}}

{{DEFAULTSORT:K50}}
[[Thể loại:Thác nước Việt Nam]]
[[Thể loại:Địa lý Gia Lai]]
[[Thể loại:Huyện KBang]]

Thác K50 - Lịch sử thay đổi

~2026-21164-48 vào lúc 16:42, ngày 5 tháng 4 năm 2026