imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2025-04-22T18:17:05Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Automatic taxobox
| fossil_range = {{fossil range|Miocene|nay}}
| image = Thalassina anomala.JPG
| image_caption = ''[[Thalassina anomala]]''
| display_parents = 3
| parent_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1831
| taxon = Thalassina
| authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1806
| type_species = ''[[Thalassina scorpionides]]''
| type_species_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1806
}}
'''''Thalassina''''' là một [[Chi (sinh học)|chi]] [[Thalassinidea|tôm hùm bùn]] được tìm thấy ở [[Thực vật ngập mặn|các đầm lầy ngập mặn]] của [[Ấn Độ Dương]] và phía tây [[Thái Bình Dương]]. Hoạt động đào hang về đêm của các loài thuộc chi này rất quan trọng đối với quá [[Chu trình sinh địa hóa|trình tái chế chất dinh dưỡng]] trong hệ sinh thái rừng ngập mặn, mặc dù đôi khi chúng bị coi là loài gây hại cho các trang trại nuôi [[Nuôi cá|cá]] và [[Nuôi tôm|tôm]].

== Mô tả ==
''Thalassina'' là một chi gồm các loài động vật giống [[Họ Tôm hùm càng|tôm hùm]], có chiều dài có thể đạt tới {{Convert|30|cm}},<ref name="Ng">{{Chú thích sách|title=A Guide to the Mangroves of Singapore|last=Kelvin K. P. Lim|last2=Dennis H. Murphy|last3=T. Morgany|last4=N. Sivasothi|last5=Peter K. L. Ng|last6=B. C. Soong|last7=Hugh T. W. Tan|last8=K. S. Tan|last9=T. K. Tan|publisher=[[Singapore Science Centre]]|year=1999|isbn=981-04-1308-4|editor-last=Peter K. L. Ng|chapter=Mud lobster, ''Thalassina anomala''|editor-last2=N. Sivasothi|chapter-url=http://mangrove.nus.edu.sg/guidebooks/text/2064.htm}}</ref> nhưng thường là khoảng {{Convert|6|-|20|cm|abbr=on}}. Màu sắc của chúng dao động từ nâu nhạt đến nâu sẫm và xanh lục nâu.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.museum.wa.gov.au/dampier/explore_crustacean_mangrovelobster.asp|tiêu đề=Mangrove lobster (''Thalassina squamifera'')|năm=2006|website=Marine Life of the Dampier Archipelago|nhà xuất bản=[[Western Australian Museum]]|ngày lưu trữ=2009-10-03|ngày truy cập=2024-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003094701/http://www.museum.wa.gov.au/dampier/explore_crustacean_mangrovelobster.asp|url-status=dead}}</ref> Vỏ mai đầu cao và hình trứng, kéo dài hơn 1/3 chiều dài tổng thể và hơi nhô ra phía trước thành một [[Mỏ (giải phẫu học)|mỏm]] ngắn.<ref name="MLW">{{Chú thích sách|url=http://nlbif.eti.uva.nl/bis/lobsters.php?menuentry=soorten&id=75|title=Marine Lobsters of the World|last=Lipke B. Holthuis|publisher=[[Food and Agriculture Organization]]|year=1991|isbn=92-5-103027-8|series=FAO Fisheries Synopsis No. 125|pages=229–231|chapter=''Thalassina anomala''|author-link=Lipke Holthuis|archive-date=2011-08-06|access-date=2024-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110806115818/http://nlbif.eti.uva.nl/bis/lobsters.php?menuentry=soorten&id=75}}</ref> Đuôi chúng dài và mỏng, và giống như nhiều loài [[giáp xác mười chân]] đào hang khác, chúng có hai chân có hình dạng thu nhỏ và ở đốt cuối không tiến hóa chức năng tạo thành quạt đuôi.<ref name="Santolli">{{Chú thích tập san học thuật |last=K. N. Sankolli |year=1970 |title=The Thalassinoidea (Crustacea, Anomura) of Maharashtra |url=http://decapoda.nhm.org/pdfs/22057/22057.pdf |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=67 |issue=2 |pages=235–249}}</ref> Nhiều hàng lông trên chân và [[mang]] được sử dụng để ngăn không cho cặn bẩn tiếp cận mang và đẩy những cặn bẩn tiếp cận mang ra ngoài. Các loài ''Thalassina'' cũng sử dụng khả năng "đảo ngược hô hấp" để giữ cho mang không bị bẩn.<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=Zenon B. Batang |last2=H. Suzuki |name-list-style=amp |year=1999 |title=Gill-cleaning mechanisms of the mud lobster ''Thalassina anomala'' (Decapoda: Thalassinidea: Thalassinidae) |journal=[[Journal of Crustacean Biology]] |volume=19 |issue=4 |pages=671–683 |doi=10.2307/1549290 |jstor=1549290}}</ref>

== Phân bổ ==
Các loài ''Thalassina'' thường được tìm thấy dọc theo bờ biển của lục địa [[châu Á]] từ [[Kerala]], [[Ấn Độ]] đến [[Việt Nam]], bao gồm [[Sri Lanka]] và [[quần đảo Andaman và Nicobar]]. Chúng cũng được tìm thấy ở hầu hết [[Đông Nam Á hải đảo|vùng biển Đông Nam Á]] và [[Quần đảo Nansei|quần đảo Ryukyu]], và phạm vi phân bố kéo dài về phía nam đến hầu hết bờ biển phía bắc [[Úc|của Úc]] (từ Mũi Tây Bắc ở [[Tây Úc]] đến Trung Queensland) và về phía đông đến [[Fiji]] và [[Samoa]].<ref name="MLW"/>

== Sinh thái và hành vi ==
''Thalassina'' sinh sống trong các hang có độ sâu lên đến {{Convert|2|m|ft|abbr=on}}, và thường [[Loài ăn đêm|hoạt động vào ban đêm]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.naturia.per.sg/buloh/inverts/mudlobster.htm|tiêu đề=Mud Lobster ''Thalassina anomala''|tác giả=Ria Tan|năm=2001|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20070827222018/http://www.naturia.per.sg/buloh/inverts/mudlobster.htm|ngày lưu trữ=2007-08-27|url-status=dead}}</ref> Hoạt động đào hang của chúng đóng vai trò quan trọng trong [[hệ sinh thái]] rừng ngập mặn, đưa [[chất hữu cơ]] lên từ các lớp trầm tích sâu lên trên bề mặt bùn. Lượng bùn trầm tích được đưa lên bề mặt do hoạt động đào hang của chúng có thể tạo thành [[Cindercone|những gò lớn]] có thể cao tới {{Convert|3|m|ft|0|abbr=on}} và rất quan trọng đối với nhiều loài khác như ''[[Odontomachus malignus]]'' (một [[Kiến|loài kiến]]), ''[[Episesarma singaporense]]'' (một loài [[Phân thứ bộ Cua|cua]]), ''[[Wolffogebia phuketensis]]'' (một loài [[Thalassinidea|tôm bùn]] khác), ''[[Idioctis littoralis]]'' (một loài [[nhện]]), ''[[Acrochordus granulatus]]'' (một loài [[rắn]]), ''[[Trà mủ|Excoecaria agallocha]]'' (một loài [[Thực vật ngập mặn|cây ngập mặn]]) và [[mối]]. Hoạt động đào hang có thể khiến chúng bị xem là những loài gây hại khi nó làm suy yếu lớp bờ bao quanh [[Nuôi tôm|các trang trại nuôi tôm]] hoặc [[Nuôi cá|trang trại nuôi cá]].<ref name="Ng"/> Cá bống mắt nhỏ (''[[Austrolethops wardi]]''), một loài [[Họ Cá bống trắng|cá bống]] ăn cỏ chuyên ăn tảo biển, cùng chung hang với tôm hùm bùn thuộc chi ''Thalassina''.<ref name="FoA">{{Chú thích web|url=http://fishesofaustralia.net.au/home/species/1309|tiêu đề=''Austrolethops wardi''|tác giả=Dianne J. Bray|website=Fishes of Australia|nhà xuất bản=Museums Victoria|ngày truy cập=22 August 2018}}</ref>

== Sử dụng làm thực phẩm ==
Ở một số nơi trong phạm vi phân bố của các loài ''Thalassina'', bao gồm [[Indonesia]], [[Philippines]], [[New Guinea]] và [[Fiji]], phần [[vuốt]] được dùng làm thực phẩm, nhưng thịt của chúng khá nhạt nhẽo và không được ưa chuộng lắm. Ở dạng [[bột]] hoặc ngâm trong [[Ethanol|rượu]], chúng được sử dụng ở [[Thái Lan]] như một phương thuốc chữa bệnh [[Hen phế quản|hen suyễn]].<ref name="MLW"/>

== Hóa thạch ==
[[Tập tin:Thalassina_anomala_-_Fossil_-_Gunn_Point,_N_Territory,_Australia_86x35x40.jpg|phải|nhỏ| ''[[Thalassina anomala]]'' - Hóa thạch]]
[[Hóa thạch]] của ''Thalassina'' được tìm thấy "với số lượng không thể đếm được" <ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=W. N. Benson |last2=H. J. Finlay |name-list-style=amp |year=1950 |title=A post-Tertiary micro-fauna in a concretion containing ''Cancer novae-zealandiae'' |url=http://rsnz.natlib.govt.nz/volume/rsnz_78/rsnz_78_02_003360.html |journal=[[Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand]] |volume=78 |issue=2–3 |pages=269–270}}</ref> và có niên đại xa xưa tới tận [[Thế Miocen|kỷ Miocene]]. Chúng thường được bảo quản trong một nốt phosphat cứng được cho là vị trí lột xác của chúng. [[Bão]] có thể đã nhốt chúng trong hang của mình và bản chất giàu [[Khoáng vật|khoáng chất]] của [[trầm tích]] dẫn đến quá trình hóa thạch rất nhanh.<ref>{{Chú thích web|url=http://webs.csu.edu/~epeters/Personal/Fossils.html|tiêu đề=Too young to be an old fossil?|tác giả=Eric Leif Peters|ngày=August 4, 2005|nhà xuất bản=[[Chicago State University]]|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20040608164821/http://webs.csu.edu/~epeters/Personal/Fossils.html|ngày lưu trữ=June 8, 2004|ngày truy cập=April 7, 2011}}</ref> Sự hiện diện của ''Thalassina'', cùng với các loài sống trong nước ấm khác ở kỷ Miocene của [[Nhật Bản]] (ngoài phạm vi hiện tại của loài) được coi là sự xác nhận về một giai đoạn nhiệt độ tăng {{Ma|16}}.<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=H. Karasawa |last2=I. Nishikawa |name-list-style=amp |year=1991 |title=''Thalassina anomala'' (Herbst, 1804) (Thalassinidea: Decapoda) from the Miocene Bihoku Group, southwest Japan |url=http://ci.nii.ac.jp/naid/110002703322/en/ |journal=[[Transactions and Proceedings of the Palaeontological Society of Japan]] |volume=163 |pages=852–860}}</ref>

== Phân loại ==
{{Cổng thông tin|Crustaceans|Arthropods
}}
''Thalassina'' là chi duy nhất trong họ '''Thalassinidae''' (=Scorpionoidae Haworth, 1825 ).<ref name="MLW"/> Trong nhiều năm, chỉ có một loài duy nhất, ''[[Thalassina anomala]]'', được công nhận, nhưng bản sửa đổi năm 2009 của Nguyen Ngoc-Ho và [[Michèle de Saint Laurent]] đã tăng số lượng loài còn tồn tại lên 8 loài, bao gồm một loài hóa thạch.<ref name="Ngoc-Ho">{{Chú thích tập san học thuật |last=Nguyen Ngoc-Ho |last2=Michèle de Saint Laurent |year=2009 |title=The genus ''Thalassina'' Latreille, 1806 (Crustacea: Thalassinidea: Thalassinidae) |url=https://lkcnhm.nus.edu.sg/app/uploads/2017/04/s20rbz121-158.pdf |journal=[[Raffles Bulletin of Zoology]] |volume=Suppl. 20 |pages=121–158}}</ref> Thalassinidae được phân loại trong cận bộ [[Gebiidea]], cùng với các họ [[Upogebiidae]], [[Axianassidae]] và [[Laomediidae]]. <ref name="Sakai">{{Chú thích tập san học thuật |last=K. Sakai |year=2004 |title=The diphyletic nature of the Infraorder Thalassinidea (Decapoda, Pleocyemata) as derived from the morphology of the gastric mill |journal=[[Crustaceana]] |volume=77 |issue=9 |pages=1117–1129 |doi=10.1163/1568540042900268 |jstor=20107419}}</ref>

== Các loài ==
<ref name="WoRMS">{{cite WoRMS |year=2023 |title=''Thalassina'' Latreille, 1806 |id=465352 |db=decapoda |access-date=31 May 2023}}</ref>
*''[[Thalassina anomala]]'' Herbst, 1804 – Indo-West Pacific, synonym ''T. maxima''
*''[[Thalassina australiensis]]'' Sakai & Türkay, 2012
*''[[Thalassina emerii]]'' Bell, 1844
*''[[Thalassina gracilis]]'' Dana, 1852 – Thailand, Singapore, Indonesia and north-western Australia
*''[[Thalassina kelanang]]'' Moh & Chong, 2009 – Malaysia
*''[[Thalassina krempfi]]'' Ngoc-Ho & de Saint Laurent, 2009 – Vietnam, Singapore and Indonesia
*''[[Thalassina pratas]]'' Lin, Komani & Chan, 2016 – China
*''[[Thalassina saetichelis]]'' Sakai & Türkay, 2012
*''[[Thalassina spinirostris]]'' Ngoc-Ho & de Saint Laurent, 2009 – Singapore, Malaysia
*''[[Thalassina spinosa]]'' Ngoc-Ho & de Saint Laurent, 2009 – Indonesia, India and Papua New Guinea
*''[[Thalassina squamifera]]'' de Man, 1915 – Thailand, Philippines, Singapore, Indonesia, Papua New Guinea, Solomon Islands, Fiji, northern Australia

Loài hóa thạch, ''[[Thalassina emerii]]'', được phát hiện ở miền bắc Úc, Papua New Guinea và Indonesia.<ref name="Ngoc-Ho"/>

== Chú thích ==
{{Tham khảo|32em}}

{{Taxonbar|from=Q2698435}}
[[Thể loại:Thalassinidae]]
[[Thể loại:Động vật giáp xác ăn được]]

Thalassina - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5