imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-02-17T00:28:16Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Thalassoma duperrey''
| image = Thalassoma duperrey (Lanai, Hawaii).jpg
| image_caption = Cá đực (chụp tại đảo [[Lanai]])
| image_size = 250px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Labriformes]]
| familia = [[Labridae]]
| genus = ''[[Thalassoma]]''
| species = '''''T. duperrey'''''
| binomial = ''Thalassoma duperrey''
| binomial_authority = ([[Jean René Constant Quoy|Quoy]] & [[Joseph Paul Gaimard|Gaimard]], 1824)
| synonyms = * ''Julis duperrey'' {{small|Quoy & Gaimard, 1824}}
}}
'''''Thalassoma duperrey''''' là một loài [[cá biển]] thuộc chi ''[[Thalassoma]]'' trong [[họ Cá bàng chài]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1824]].

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, ''duperrey'', được đặt theo tên của [[Louis Isidore Duperrey]], sĩ quan [[hải quân]] [[người Pháp]] và nhà [[thủy văn học]] biển.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/labriformes2|tựa đề=Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2021-03-02}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''T. duperrey'' có phạm vi phân bố giới hạn ở Bắc [[Thái Bình Dương]]. Đây là một loài [[đặc hữu]] của [[quần đảo Hawaii]] và [[đảo san hô Johnston]].<ref name="IUCN">{{chú thích IUCN |author=Shea, S. |author2=Liu, M. |author3=Sadovy, Y. |date=2010 |title=''Thalassoma duperrey'' |volume=2010 |page=e.T187711A8608670 |doi=10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187711A8608670.en |access-date=21 December 2021}}</ref>

''T. duperrey'' sống gần các [[rạn san hô viền bờ]] và [[đá ngầm]] ở độ sâu được ghi nhận đến ít nhất là 25 m.<ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Thalassoma|species=duperrey|year=2019}}</ref>

== Mô tả ==
''T. duperrey'' có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 28 cm.<ref name="FishBase" /> Như nhiều loài cá bàng chài khác, ''T. duperrey'' là một loài [[lưỡng tính tiền nữ]] (''protogynous hermaphrodite''), nghĩa là tất cả cá con đều phải trải qua giai đoạn trung gian là cá cái trước khi biến đổi hoàn toàn thành cá đực.<ref name=":0">{{chú thích tạp chí|author=Robert M. Ross|year=1984|title=Growth and sexual strategies in the fish ''Thalassoma duperrey'' (Labridae), a protogynous hermaphrodite|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00001478|journal=Environmental Biology of Fishes|volume=10|issue=4|pages=253–259}}</ref>

Cá trưởng thành có thân màu [[xanh lục]] với nhiều đường sọc dọc màu [[tím]] ở mỗi bên thân; đầu có màu [[xanh lam]] thẫm. Một khoảnh màu [[đỏ]] [[da cam]] đặc trưng ở loài cá này nằm ngay sau đầu. Cá đực thường có thêm một vệt màu [[trắng]] ở phía sau khoảnh màu đỏ cam này. Vây lưng và vây hậu môn có một dải [[màu hồng]] [[tím]] ở gần gốc vây. Vây ngực có các tia màu xanh lam. Vây đuôi lõm sâu, hình lưỡi liềm, có viền [[màu hồng]] [[tím]] ở rìa trên và dưới. Cá con có một dải sọc [[đen]] từ mõm, băng qua mắt và kéo dài đến cuống đuôi; liền ngay dưới dải sọc đen này là một dải sọc [[trắng]], và một dải sọc [[màu vàng]] [[nâu]] dưới bụng<ref name="sadovy">{{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=B0c6dn2w540C&lpg=PT36&dq=&hl=vi&pg=PT36#v=onepage&q&f=false|title=The Complete Hawaiian Reef Fish Coloring Book|author=Monika Mira|publisher=Nhà xuất bản Lucid Publishing|year=2009|isbn=978-0979337406|page=30}}</ref>

== Sinh thái và hành vi ==
Thức ăn của ''T. duperrey'' là các loài [[thủy sinh không xương sống]] nhỏ, bao gồm cả [[cầu gai]].<ref name="sadovy" /> Cá con và cả cá trưởng thành cũng được xem là [[cá dọn vệ sinh]], vì chúng đã được quan sát là ăn [[ký sinh]] trên cơ thể của những loài cá khác.<ref name="IUCN" /><ref name="FishBase" />

''T. duperrey'' sống thành từng nhóm, và phạm vi của chúng thường chồng lấn lên nhau.<ref name="IUCN" />

=== Sinh sản và phát triển ===
Trong một khảo sát tại vịnh [[Kaneohe]] ([[Hawaii]]), người ta nhận thấy, cá cái có [[noãn]] chín nhiều nhất là vào [[mùa đông]] và thấp nhất là vào [[mùa hè]]; tỉ lệ cá cái có thể sinh sản vào các tháng hè cũng thấp hơn so với các tháng còn lại trong năm.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Robert M. Ross|year=1983|title=Annual, semilunar, and diel reproductive rhythms in the Hawaiian labrid ''Thalassoma duperrey''|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00396837|journal=Marine Biology|volume=72|issue=4|pages=311–318}}</ref>

Giai đoạn [[cá bột]] kéo dài trong khoảng 90 ngày.<ref>Victor, sđd, tr.321</ref> ''T. duperrey'' [[thuần thục sinh dục]] khi đạt đến chiều dài 6 cm, nhiều khả năng diễn ra trong vòng chưa đầy một năm kể từ lúc [[thụ tinh]].<ref name=":0" />

Việc chuyển giới từ cá cái sang cá đực hoàn thành trong vòng 12 tuần, nhưng cũng có thể kết thúc sớm hơn với thời gian tối thiểu là 8 tuần.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Robert M. Ross|year=1984|title=Anatomical changes associated with sex reversal in the fish ''Thalassoma duperrey'' (Teleostei, Labridae)|url=https://archive.org/details/sim_copeia_1984-02-23_1/page/244|journal=Copeia|volume=1984|issue=1|pages=245–248}}</ref> Thông thường, ở những loài [[cá rạn san hô]], việc loại bỏ một cá thể thống trị duy nhất trong đàn có thể gây ra sự thay đổi giới tính ở một cá thể khác. Tuy nhiên, ở ''T. duperrey'', sự thay đổi giới tính đòi hỏi có sự kích thích [[thị giác]] từ các cá thể đồng loại nhỏ hơn. Một con cá cái có thể thay đổi giới tính khi một số lượng tương đối các cá thể đồng loại lớn hơn và nhỏ hơn cùng thay đổi trong phạm vi sinh sống của nó.<ref>{{chú thích tạp chí|author1=Robert M. Ross|author2=George S. Losey|author3=Milton Diamond|year=1983|title=Sex change in a coral-reef fish: dependence of stimulation and inhibition on relative size|url=https://archive.org/details/sim_science_1983-08-05_221_4610/page/n73|journal=Science|volume=221|issue=4610|pages=574–575|doi=10.1126/science.221.4610.574}}</ref>

=== Phát tín hiệu âm thanh ===
Những tín hiệu âm thanh từ cá đực của cả hai loài cá bàng chài ''[[Gomphosus varius]]'' và ''T. duperrey'' đã được ghi nhận tại các [[rạn san hô]] ở [[Hawaii]].<ref name="boyle">{{chú thích tạp chí|author1=K. S. Boyle|author2=T. E. Cox|year=2009|title=Courtship and spawning sounds in bird wrasse ''Gomphosus varius'' and saddle wrasse ''Thalassoma duperrey''|url=http://www.fishmorphandbehavior.org/uploads/8/4/7/1/84711046/boyle_cox.2009.pdf|journal=Journal of Fish Biology|volume=75|issue=10|pages=2670–2681}}</ref> Cá đực cả hai loài đều phát ra hai loại dãy xung, được ký hiệu là dạng I và dạng II. Xung loại I được phát ra trong suốt quá trình [[sinh sản]] và [[Tán tỉnh ở động vật|tán tỉnh]], trong khi xung loại II chỉ xuất hiện ở các hành vi liên quan đến việc tán tỉnh.<ref name="boyle" /> Người ta nhận thấy, xung loại I của ''G. varius'' có [[tần số]] thấp hơn xung cùng loại của ''T. duperrey'', và có dải tần hẹp hơn so với ''T. duperrey''.<ref name="boyle" />

=== Lai tạp ===
Nhiều cá thể [[Lai (sinh học)|lai]] giữa ''T. duperrey'' và hai loài trong cùng chi là ''[[Thalassoma lutescens]]'' và ''[[Thalassoma quinquevittatum]]'' đã được ghi nhận tại vùng biển Hawaii và [[đảo Johnston]].<ref>Randall và đồng nghiệp, sđd, tr.61</ref> Cả ''T. lutescens'' và ''T. quinquevittatum'' đều rất hiếm khi được bắt gặp tại khu vực này.<ref name="allen">{{chú thích tạp chí|author1=John E. Randall|author2=Gerald R. Allen|year=2004|title=''Gomphosus varius'' × ''Thalassoma lunare'', a hybrid labrid fish from Australia|url=http://www.aqua-aquapress.com/pdf/AQUA8(3)-Gomphosus.pdf|journal=aqua, Journal of Ichthyology and Aquatic Biology|volume=8|issue=3|pages=135–139|access-date=2021-03-04|archive-date=2024-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714112830/http://www.aqua-aquapress.com/pdf/AQUA8(3)-Gomphosus.pdf|url-status=dead}}</ref>

Ngoài ra, ''T. duperrey'' cũng đã lai với một loài bàng chài khác chi là ''G. varius'', được ghi nhận ở bờ biển phía tây [[đảo Hawaii]].<ref name="allen" />

== Tham khảo ==
{{tham khảo|3}}

=== Trích dẫn ===
* {{chú thích tạp chí|author1=John E. Randall|author2=Phillip S. Lobel|author3=E. H. Chave|year=1985|title=Annotated checklist of the fishes of Johnston Island|url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/510/v39n1-24-80.pdf|journal=Pacific Science|volume=39|issue=1|pages=24–80}}{{Liên kết hỏng|date=2023-03-12 |bot=InternetArchiveBot }}
* {{chú thích tạp chí|author=B. C. Victor|year=1986|title=Duration of the planktonic larval stage of one hundred species of Pacific and Atlantic wrasses (family Labridae)|url=https://www.researchgate.net/profile/Benjamin-Victor/publication/226567614_Duration_of_the_planktonic_larval_stage_of_one_hundred_species_of_Pacific_and_Atlantic_wrasses_family_Labridae/links/00463524c6db76eb8e000000/Duration-of-the-planktonic-larval-stage-of-one-hundred-species-of-Pacific-and-Atlantic-wrasses-family-Labridae.pdf|journal=Marine Biology|volume=90|issue=3|pages=317–326}}

=== Xem thêm ===
* {{chú thích tạp chí|author1=Jeffrey A. Walker|author2=Mark W. Westneat|year=1997|title=Spectral sensitivity of the Hawaiian saddle wrasse, ''Thalassoma duperrey'', and implications for visually mediated behaviour on coral reefs|url=https://www.researchgate.net/profile/Craig-Hawryshyn/publication/263499504_Spectral_Sensitivity_of_the_Hawaiian_Saddle_Wrasse_Thalassoma_duperrey_and_Implications_for_Visually_Mediated_Behaviour_on_Coral_Reefs/links/54d115010cf28959aa7a692b/Spectral-Sensitivity-of-the-Hawaiian-Saddle-Wrasse-Thalassoma-duperrey-and-Implications-for-Visually-Mediated-Behaviour-on-Coral-Reefs.pdf|journal=Environmental Biology of Fishes|volume=56|issue=4|pages=429–442}}

{{Taxonbar|from=Q1871141}}

[[Thể loại:Thalassoma|D]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Hawaii]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1824]]

Thalassoma duperrey - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5