imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up

2025-11-14T05:18:53Z

clean up

Trang mới

[[Tập tin:Buddha Shakyamuni as Lord of the Munis.jpg|300px|nhỏ|phải|Một bức tranh Thangka về Đức Phật Thích ca]]
'''Thangka''' ([[tiếng Tây Tạng]]: ཐང་ཀ་, [[tiếng Nepal]]: पौभा) là loại [[tranh vẽ]] (hay [[tranh thêu]]) treo ở các [[tự viện]] hay nơi thờ Phật tại gia ở [[Tây Tạng]], đây là một trong những thành tố [[nghệ thuật Phật giáo]] đặc sắc ở Tây Tạng. Trong [[tiếng Tây Tạng]] từ “''Thang''” có nghĩa là phẳng, tranh Thangka là họa phẩm thực hiện trên [[mặt phẳng]], có thể [[cuộn]] lại khi không cần trưng bày, nó được gọi là “''tranh cuộn''” nên Thangka chỉ những họa phẩm cuốn lại được. Thangka phổ biến hình chữ nhật, khổ nhỏ thường có kích thước dài và rộng xê dịch từ 40 đến 100 cm. Loại lớn, thậm chí khổng lồ thường chỉ xuất hiện trong các ngày lễ trọng cùng những lễ hội Phật giáo Kim Cương thừa, có thể che phủ cả một mặt công trình đồ sộ hoặc một sườn núi.<ref name="nhandan.vn">[https://nhandan.vn/ky-7-huyen-bi-thangka-post367945.html Kỳ 7: Huyền bí Thangka - Báo Nhân Dân]</ref> Nội dung của tranh Thangka kể về những câu chuyện kể về cuộc đời Đức Phật, các vị Phật sống ([[Lạt Ma]]) danh tiếng cùng chư Bồ Tát, thánh thần cùng một số đề tài rất phổ biến là [[Pháp luân]], [[Mạn Đà La]].

Bố cục của Thangka là thành tố chủ đạo của nghệ thuật Phật giáo luôn tuân thủ tính trang trí hình học. Các bộ phân tay, chân, mắt, mũi, miệng, tai cùng các [[bảo bối]], [[trì vật]] mang tính nghi thức đa dạng đều được bố trí [[đăng đối]], trên một mạng kẻ ô vuông gồm những góc cùng đường thẳng giao nhau. Phân chia theo chất liệu toan, tranh Thangka chủ yếu gồm hai loại là tranh vẽ trên vải [[Britan]] ([[Gothang]]) và làm bằng lụa (bao gồm cả kỹ thuật khâu kết các mảnh lụa và thêu tranh) gọi là [[Trithang]]. Kỹ thuật vẽ phổ biến nhất là tranh sơn màu ([[Tson-tang]]). Ngoài ra còn có tranh khâu kết các mảnh lụa ([[Go-tang]]), tranh vẽ nét bằng vàng kim trên nền đen ([[Nag-tang]]), tranh in từng mảng bằng bản khắc gỗ rồi vẽ nét, tranh thêu ([[Tshim-tang]]). Tương truyền rằng, bức Thangka đầu tiên vẽ Nữ thần hộ pháp [[Bạch Lạp Mỗ]] ([[Palden Lhamo]]) chính là tác phẩm của một người dân tộc [[Thổ Phiên]].<ref name="nhandan.vn"/>

==Tham khảo==
* {{cite book |editor1-last=Kossak |editor1-first=Steven M. |editor2-last=Singer |editor2-first=Jane Casey |url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/101557/rec/1 |title=Sacred Visions: Early Paintings from Central Tibet |type=exhibition catalogue |publisher=Metropolitan Museum of Art |year=1998}} Fully available online as PDF.
* {{cite book |last1=Lipton |first1=Barbara |last2=Ragnubs |first2=Nima Dorjee |title=Treasures of Tibetan Art: Collections of the Jacques Marchais Museum of Tibetan Art |publisher=Oxford University Press |place=New York |year=1996}}
* {{cite book |last=McKay |first=Alex |title=The History of Tibet |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=0-7007-1508-8}}
* {{cite book |editor1-last=Rhie |editor1-first=Marylin |editor2-link=Robert Thurman |editor2-last=Thurman |editor2-first=Robert |title=Wisdom and Compassion: The Sacred Art of Tibet |year=1991 |publisher=Harry N. Abrams |place=New York |isbn=0810925265}}
* {{cite book |last1=Huntington |first1=John C. |last2=Bangdel |first2=Dina |title=The Circle of Bliss: Buddhist Meditational Art |url=https://archive.org/details/circleofblissbud0000hunt |year=2003 |publisher=Serindia Publications |isbn=978-1932476019 |ref=none}}
* {{cite book |first=David P. |last=Jackson |title=History of Tibetan Painting; The Great Tibetan Painters and Their Traditions |year=1995 |publisher=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften |isbn=3700122241 |ref=none}}
* {{cite book |first=David P. |last=Jackson |title=Patron and Painter: Situ Panchen and the Revival of the Encampment Style |publisher=Rubin Museum of Art |year=2009 |isbn=978-0977213146 |ref=none}}
* {{cite book |first=Hugo E. |last=Kreijer |title=Tibetan Paintings: The Jucker Collection |year=2001 |publisher=Shambhala |isbn=978-1570628658 |ref=none}}
* {{cite book |first=Per |last=Kværne |author-link=Per Kværne |title=The Bon Religion of Tibet: The Iconography of a Living Tradition |publisher=Serindia |place=London |year=1995 |isbn=0-906026-35-0 |ref=none}}
* {{cite book |first=Robert N. |last=Linrothe |title=Paradise and Plumage: Chinese Connections in Tibetan Arhat Painting |publisher=Serindia Publications |year=2004 |isbn=978-1932476071 |ref=none}}
* {{cite journal |first=Jacinta Boon Nee |last=Loh |doi=10.5334/jcms.8021 |title=Decision From Indecision: Conservation of Thangka Significance, Perspectives and Approaches |journal=Journal of Conservation and Museum Studies |publisher=Institute of Archaeology, University College London |volume=8 |date=1 November 2002 |pages=1–5|doi-access=free |ref=none}}
* {{cite book |last=Tucci |first=Giuseppe |author-link=Giuseppe Tucci |title=Tibetan Painted Scrolls |url=https://archive.org/details/dli.pahar.2914 |place=Rome |year=1949 |ref=none}} 3 volumes.
* {{cite book |first1=Martin |last1=Willson |first2=Martin |last2=Brauen |author2-link=Martin Brauen |title=Deities of Tibetan Buddhism: The Zurich Paintings of the "Icons Worthwhile to See" |publisher=Wisdom Publications |year=2000 |isbn=978-0861710980 |ref=none}}
==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=}}
==Liên kết ngoài==
* [https://www.himalayanart.org/search/set.cfm?setID=6242 Painting: Scroll Work] at [[Himalayan Art Resources]]
* [https://norbulingka.org/pages/thangka-painting-traditional-buddhist-art Tibetan Thangka Painting] at [[Norbulingka Institute]]
* [https://thangka-art.com/gallery/ Art of Thangka Gallery] at Thangka-art.com
{{Chủ đề Phật giáo}}

[[Thể loại:Phật giáo]]
[[Thể loại:Tây Tạng]]
[[Thể loại:Phật giáo Tây Tạng]]

Thangka - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up