https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ti%E1%BA%BFng_AlsaceTiếng Alsace - Lịch sử thay đổi2026-08-11T02:00:45ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Alsace&diff=7184447&oldid=previmported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.52026-06-13T22:33:48Z<p>Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Infobox language|name=Tiếng Alsace|fam5=[[nhóm ngôn ngữ Thượng Đức|Thượng Đức]]|glottoname=Alemanni Trung|glotto=swis1247|ietf={{wikidata|property|references|P305}}|iso3comment=(với [[tiếng Đức Thụy Sĩ]])|iso3=gsw|iso2=gsw|agency=''Không có quy định chính thức''<br><small>''Chính thức được quảng bá thông qua ''''Office pour la Langue et les Cultures d'Alsace et de Moselle (OLCA)'''' (Office for the language and cultures of Alsace and Moselle, Văn phòng ngôn ngữ và văn hóa Alsace và Moselle), được tài trợ bởi vùng [[Grand Est]] (trước đây là [[vùng của Pháp|vùng]] [[Grand Est]]) và các hội đồng bộ phận [[Bas-Rhin]] và [[Haut-Rhin]].''</small>|minority={{FRA|Pháp}}|fam8=Thượng Rhene|fam7=[[tiếng Đức Hạ Alemanni|Hạ Alemanni]]|fam6=[[tiếng Alemanni|Alemanni]]|fam4=[[nhóm ngôn ngữ Đức cao địa|Đức cao địa]]|states=[[Pháp]]|fam3=[[ngữ chi German Tây|German Tây]]|fam2=[[ngữ tộc German|German]]|familycolor=Indo-European|ref=e19|date=2013|speakers=900.000|imagecaption=Bản đồ ngôn ngữ của Alsace|imagealt=Bản đồ ngôn ngữ của Alsace|imagesize=251px|image=File:Linguistic_Map_of_Alsace.svg|region=[[Alsace]]|notice=IPA}}<br />
'''Tiếng Đức Alsace''' (tiếng Alsace: ''Elsässisch'' hoặc {{Lang|gsw|Elsässerditsch}} "Tiếng Đức Alsace" hoặc {{Lang|gsw|Nederàlamànischa}} "tiếng Hạ Alemanni"; [[tiếng Franken Lorraine]]: ''Elsässerdeitsch''; {{Langx|fr|Alsacien}}; {{Langx|de|Elsässisch}} hoặc {{Lang|de|Elsässerdeutsch}}) là một phương ngữ [[Tiếng Alemanni|tiếng Đức Alemanni]] được nói ở hầu khắp [[Alsace]], một khu vực tranh chấp trước đây ở miền đông nước Pháp giữa kiểm soát của Pháp và Đức năm lần kể từ năm 1681. Có một phương ngữ tiếng Đức Alsace được nói ở Hoa Kỳ bởi [[người Amish Thụy Sĩ]], có tổ tiên di cư đến đó vào giữa thế kỷ 19. Khoảng 7.000 người nói hiện diện chủ yếu ở [[quận Allen, Indiana]], với "khu định cư con"{{Ref|a|[Note 1]}} ở nơi khác.<ref>Chad Thompson: ''The Languages of the Amish of Allen County, Indiana: Multilingualism and Convergence'', in Anthropological Linguistics, Vol. 36, No. 1 (Spring, 1994), pp. 69-91</ref><br />
<br />
== Tình trạng của tiếng Alsace ở Pháp ==<br />
Từ năm 1992, hiến pháp của [[Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp]] tuyên bố rằng [[tiếng Pháp]] là ngôn ngữ chính thức của nước Cộng hòa này. Tuy nhiên, tiếng Alsace cùng với các [[Ngôn ngữ địa phương|ngôn ngữ khu vực]] khác, được [[chính phủ Pháp]] công nhận trong danh sách chính thức [[Ngôn ngữ tại Pháp|các ngôn ngữ của Pháp]]. Một [[Khảo sát thống kê|cuộc khảo sát]] năm 1999 [[INSEE]] ghi nhận có 548.000 người trưởng thành nói tiếng Alsace ở [[Pháp]], khiến nó trở thành ngôn ngữ khu vực được nói nhiều thứ hai ở nước này (sau [[tiếng Occitan]]). Tuy nhiên, giống như tất cả các ngôn ngữ khu vực ở Pháp, sự truyền đạt tiếng Alsace đang giảm dần. Trong khi 43% dân cư Alsace trưởng thành nói tiếng Alsace, việc sử dụng nó đã giảm phần lớn trong số các thế hệ trẻ nhất.<br />
<br />
== Phân loại ngôn ngữ ==<br />
[[Tập tin:Rue_du_Sauvage.JPG|trái|nhỏ|175x175px|Một biển hiệu song ngữ ([[tiếng Pháp]] và [[Tiếng Pháp|tiếng]] Alsace) tại [[Mulhouse]].]]<br />
Tiếng Alsace có liên quan chặt chẽ với các [[Tiếng Alemanni|phương ngữ Alemanni]] gần đó, chẳng hạn như [[tiếng Đức Thụy Sĩ]], [[Tiếng Đức Swabia|tiếng Swabia]] và tiếng [[Markgräflerland]] cũng như [[Tiếng Kaiserstuhl|tiếng Kaiserstühl]]. Nó thường bị nhầm lẫn với [[tiếng Fanken Lorraine]], một phương ngữ [[Nhóm ngôn ngữ Franken|Franken]] có liên quan xa hơn được nói ở góc tây bắc của Alsace và ở [[Lorraine]] lân cận. Giống như các phương ngữ và ngôn ngữ khác, tiếng Alsace cũng bị ảnh hưởng bởi các nguồn bên ngoài. Các từ có nguồn gốc từ [[tiếng Yid]] có thể được tìm thấy ở tiếng Alsace và tiếng Alsace đàm thoại hiện đại bao gồm việc điều hợp các từ tiếng Pháp và từ tiếng Anh, đặc biệt là liên quan đến lĩnh vực công nghệ mới.<br />
<br />
== Tham khảo ==<br />
{{tham khảo}}<br />
<br />
* Marthe Philipp and Arlette Bothorel-Witz. 1990. Low Alemannic. In Charles V. J. Russ (ed.), The Dialects of modern German: a linguistic survey, 313-336. Routledge.<br />
* {{In lang|fr}} [http://www.ined.fr/fichier/t_publication/65/publi_pdf1_pop_et_soc_francais_376.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319135708/http://www.ined.fr/fichier/t_publication/65/publi_pdf1_pop_et_soc_francais_376.pdf |date=2012-03-19 }} François Héran, et al. (2002) "La Dynamique des langues en France au fil du XX<sup>e</sup> siècle". ''Population et sociétés'' 376, Ined.<br />
* {{In lang|fr}} Le système ORTHAL 2016 – Orthographe alsacienne - Quelques règles de base pour faciliter l'écriture et la lecture de l'alsacien dans toutes ses variantes », Jérôme Do Bentzinger, 2016<br />
* {{In lang|fr}} [http://www.insee.fr/fr/insee_regions/alsace/rfc/docs/cpar12_1.pdf] "L'Alsacien, deuxième langue régionale de France" Insee, ''Chiffres pour l'Alsace'' no. 12, December 2002<br />
* {{In lang|fr}} Brunner, Jean-Jacques. ''L'Alsacien sans peine''. ASSiMiL, 2001. {{ISBN|2-7005-0222-1}}<br />
* {{In lang|fr}} Jung, Edmond. Grammaire de L'Alsacien. Dialecte de Strasbourg avec indications historiques. 1983. Straßburg: Ed. Oberlin.<br />
* {{In lang|fr}} Laugel-Erny, Elsa. ''Cours d'alsacien''. Les Editions du Quai, 1999.<br />
* {{In lang|fr}} Matzen, Raymond, and Léon Daul. ''Wie Geht's ? Le Dialecte à la portée de tous'' La Nuée Bleue, 1999. {{ISBN|2-7165-0464-4}}<br />
* {{In lang|fr}} Matzen, Raymond, and Léon Daul. ''Wie Steht's ? Lexiques alsacien et français, Variantes dialectales, Grammaire'' La Nuée Bleue, 2000. {{ISBN|2-7165-0525-X}}<br />
* {{In lang|fr}} Steible, Lucie. ''Le contrôle temporel des consonnes occlusives de l'alsacien et du français parlé en Alsace''. Linguistique. Université de Strasbourg, 2014.<br />
<br />
== Liên kết ngoài ==<br />
{{Thể loại Commons nội dòng}} <div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; text-align: left; float: right;"><div style="float: left;">[[Tập tin:Wikipedia-logo.png|không|50x50px| Wikipedia]]</div><div style="margin-left: 70px;"> '''''[[:als:Kategorie:Artikel uf Elsässisch|Các bài viết bằng tiếng Alsace]]''''' trên [[Wikipedia]] '''''[[:als:|phiên bản tiếng Alemanni/tiếng Đức Thụy Sĩ]]''''' </div></div><br />
<br />
* [http://www.languagesandpeoples.com/Eng/Direct/Germanic/SglLgAlsaceN.htm 'Hover & Hear' Alsatian pronunciations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181018071248/http://www.languagesandpeoples.com/Eng/Direct/Germanic/SglLgAlsaceN.htm |date=2018-10-18 }}, and compare with equivalents in English and other Germanic languages.<br />
* [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/alemany/a/i3/i3.html Euromosaic:]{{Liên kết hỏng|date=December 2017}} The status of Germanic languages in France (on website of Universitat Oberta de Catalunya).<br />
* [https://web.archive.org/web/20090416181957/http://elsasser.free.fr/ElsNamme/index.html Alsatian placenames]<br />
* [http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/ewb/wbgui?lemid=EA00001 Wörterbuch der elsässischen Mundarten] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150430004505/http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/ewb/wbgui?lemid=EA00001 |date=2015-04-30 }} {{In lang|de}}<br />
* [http://www.alsace-culture.com Alsatian artists]<br />
* [http://www.faz.net/aktuell/gesellschaft/menschen/elsass-webschnuffler-1355900.html Webschnuffler], article in the Frankfurter Allgemeine Zeitung on new versions of Microsoft programs in Alsatian {{In lang|de}}<br />
* [https://web.archive.org/web/20120722234955/http://www.olcalsace.org/ Office pour la langue et les cultures d'Alsace et de Moselle] {{In lang|fr|de}}<br />
* [https://www.elsassisch.eu/culture.alsace.pagesperso-orange.archive/dictionnaire_alsacien.htm Alsatian dictionary] {{In lang|fr}} {{In lang|gsw-FR}}<br />
<br />
== Chú thích ==<br />
<br />
# {{Note|a}} When Amish communities become too big, a number of families move away and form a new settlement, which is referred to as a ''daughter settlement''. The settlement from which they leave is the ''mother settlement''.<ref>{{Chú thích web|url=https://ontariomennonitehistory.org/2016/02/08/prince-edward-island-fever/|tựa đề=Prince Edward Island Fever|tác giả=|ngày=ngày 8 tháng 2 năm 2016|website=ontariomennonitehistory.org|ngày truy cập=ngày 5 tháng 4 năm 2018|archive-date=2018-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180405090546/https://ontariomennonitehistory.org/2016/02/08/prince-edward-island-fever/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Chú thích web |url=http://thecommonlife.com.au/c/wp-content/uploads/2015/12/Let-Us-Reason-Together.wps_.pdf |ngày truy cập=2020-01-13 |tựa đề=Bản sao đã lưu trữ |archive-date = ngày 11 tháng 10 năm 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011042848/http://thecommonlife.com.au/c/wp-content/uploads/2015/12/Let-Us-Reason-Together.wps_.pdf |url-status=dead }}</ref><br />
{{tham khảo}}<br />
{{Ngôn ngữ tại Pháp}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Alsace}}<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Pháp]]<br />
[[Thể loại:Phương ngữ tiếng Đức]]</div>imported>InternetArchiveBot