https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ti%E1%BA%BFng_FulaTiếng Fula - Lịch sử thay đổi2026-08-10T19:59:18ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Fula&diff=6556269&oldid=previmported>TheSecondFunnyYellowBot: /* top */ clean up, en:User:Monkbot/task 20: replace {lang-??} templates with {langx|??} ‹Xem Tfd› (Replaced 2);2025-03-29T03:32:24Z<p><span class="autocomment">top: </span> clean up, <a href="/index.php?title=En:User:Monkbot/task_20&action=edit&redlink=1" class="new" title="En:User:Monkbot/task 20 (trang không tồn tại)">en:User:Monkbot/task 20</a>: replace {lang-??} templates with {langx|??} <a href="/wiki/Wikipedia:Bi%E1%BB%83u_quy%E1%BA%BFt_x%C3%B3a_trang_(th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i,_b%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu_v%C3%A0_m%C3%B4_%C4%91un)#Các_bản_mẫu_lang-xx" title="Wikipedia:Biểu quyết xóa trang (thể loại, bản mẫu và mô đun)">‹Xem Tfd›</a> (Replaced 2);</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Infobox language<br />
|name=Tiếng Fula<br />
|altname=Fulani, Peul<br />
|nativename=''Fulfulde, Pulaar, Pular''<br />
|map=<br />
|mapcaption=Fulfulde languages<br />
|states=[[Tây Phi]], [[Trung Phi]]<br />
|region=[[Sahel]]<br />
|ethnicity=[[Người Fula|Fulɓe]]<br />
|speakers = {{sigfig|24|2}} triệu (2007)<br />
|familycolor=Niger-Congo<br />
|fam2=[[Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương–Congo|Đại Tây Dương–Congo]]<br />
|fam3=[[Nhóm ngôn ngữ Senegambia|Senegambia]]<br />
|fam4=Fula–Serer<br />
|nation=<br />
|iso1=ff<br />
|iso2=ful<br />
|iso3=ful<br />
|lc1=fuc|ld1=[[Tiếng Pulaar|Pulaar]] <small>(Senegambia, Mauritania)</small><br />
|lc2=fuf|ld2=[[Tiếng Pular|Pular]] <small>(Guinea, Sierra Leone)</small><br />
|lc3=ffm|ld3=[[Maasina Fulfulde]] <small>(Mali)</small><br />
|lc4=fue|ld4=Borgu Fulfulde <small>(Benin, Togo)</small><br />
|lc5=fuh|ld5=Tây Niger <small>(Burkina, Niger)</small><br />
|lc6=fuq|ld6=Trung–Đông Niger <small>(Niger)</small><br />
|lc7=fuv|ld7=Fulfulde Nigeria <small>(Nigeria)</small><br />
|lc8=fub|ld8=Fulfulde Adamawa <small>(Cameroon, Chad, Sudan)</small><br />
|lc9=fui|ld9=Fulfulde Bagirmi <small>(CAR)</small><br />
|glotto=fula1264<br />
|glottorefname=Fula<br />
}}<br />
{{phân biệt|tiếng Phù Lá}}<br />
'''Tiếng Fula''', cũng được gọi là '''Fulani''' hay '''Fulah'''<ref name="Ethnologue 19">{{Chú thích web |url=http://www.ethnologue.com/19/language/ful/ |tiêu đề=Fulah |work=[[Ethnologue]] |edition=19 |năm=2016}}</ref><ref name="ISO 639-2/RA">{{Chú thích web |url=http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes_name.php?code_ID=151 |tiêu đề=Documentation for ISO 639 identifier: ful |nhà xuất bản=ISO 639-2 Registration Authority - Library of Congress |access-date = ngày 4 tháng 7 năm 2017 |trích dẫn=Name: Fulah}}</ref><ref name="ISO 639-3/RA">{{Chú thích web |url=http://www-01.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ful |tiêu đề=Documentation for ISO 639 identifier: ful |nhà xuất bản=ISO 639-3 Registration Authority - SIL International |access-date = ngày 4 tháng 7 năm 2017 |trích dẫn=Name: Fulah}}</ref> (nội danh ''Fulfulde, Pulaar, Pular''; {{langx|fr|Peul}}) là một [[ngôn ngữ]] phi [[thanh điệu]] gồm nhiều phương ngữ tương tự nhau, tạo thành một [[dãy phương ngữ]] (''dialect continuum'') kéo dài qua chừng 20 quốc gia tại [[Tây Phi]] và [[Trung Phi]]. Giống những ngôn ngữ liên quan như [[tiếng Serer]] và [[tiếng Wolof]], tiếng Fula thuộc về [[Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương|tiểu hệ Đại Tây Dương]] của [[ngữ hệ Niger–Congo]]. Đây là bản ngữ của [[người Fula]] ("Fulani", {{langx|ff|Fulɓe}}) và nhóm [[người Toucouleur]] liên quan tại Thung lũng [[sông Senegal]] (từ [[Senegambia|vùng Senegambia]] và [[Guinea]] tới [[Cameroon]] và [[Sudan]]). Nó cũng được dùng như [[ngôn ngữ thứ hai]] của nhiều tộc người trong khu vực, như người [[Kirdi]] ở bắc Cameroon và đông bắc [[Nigeria]].<br />
<br />
==Tên gọi==<br />
Có nhiều tên gọi để chỉ ngôn ngữ này, giống như có nhiều tên để gọi [[người Fula]]. Họ gọi ngôn ngữ này là '''Pulaar''' hoặc '''Pular''' ở nơi nói phương ngữ phía tây và '''Fulfulde''' ở nơi nói phương ngữ trung và phía đông. ''Fula(h)'' trong [[tiếng Anh]] có nguồn gốc từ [[nhóm ngôn ngữ Manding]] (như Mandinka, Malinke và Bamana), trong khi ''Fulani'' bắt nguồn từ [[tiếng Hausa]]; ''Peul'' trong [[tiếng Pháp]], mà đôi khi cũng xuất hiện trong văn bản tiếng Anh, xuất phát từ [[tiếng Wolof]].<br />
==Các dạng==<br />
{{Main|Maasina Fulfulde|Tiếng Pular|Tiếng Pulaar}}<br />
<br />
Dù tiếng Fula có nhiều dạng và phương ngữ, chúng thường được xem là một ngôn ngữ duy nhất. Wilson (1989) phát biểu rằng "dù có du hành khoảng cách xa vẫn không bao giờ thấy việc giao tiếp là không thể," và Ka (1991) kết luận rằng mặc cho phân bố địa lý rộng và nhiều phương ngữ, Fulfulde vẫn chỉ là một ngôn ngữ.<ref>"...malgré son extension géographique et ses variations dialectales, le fulfulde reste une langue profondément unie." Ka, Fary. 1991. "Problématique de la standardisation linguistique: Le cas du pulaar/fulfulde." In N. Cyffer, ed., ''Language Standardization in Africa''. Hamburg: Helmut Buske verlag. Pp. 35-38.</ref> Tuy nhiên, ''[[Ethnologue]]'' thấy rằng cần tới chín bản dịch Kinh Thánh khác nhau để tất cả người Fula có thể hiểu được, và do đó chúng là các ngôn ngữ khác nhau.<br />
<br />
==Chú thích==<br />
{{tham khảo}}<br />
==Liên kết ngoài==<br />
{{InterWiki|code=ff}}<br />
{{sơ khai}}<br />
{{Authority control}}<br />
{{Languages of Nigeria}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Fula}}<br />
[[Thể loại:Tiếng Fula| ]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Mali]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Mauritanie]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Niger]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Gambia]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Bénin]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Burkina Faso]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Cameroon]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Guinée]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Guiné-Bissau]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Nigeria]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Sénégal]]</div>imported>TheSecondFunnyYellowBot