https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ti%E1%BA%BFng_Hiw
Tiếng Hiw - Lịch sử thay đổi
2026-08-11T05:45:46Z
Lịch sử thay đổi trang này trên wiki
MediaWiki 1.46.0
https://wikibeta.org/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Hiw&diff=7174926&oldid=prev
imported>NDKDDBot: /* Liên kết ngoài */clean up
2021-08-14T14:21:14Z
<p><span class="autocomment">Liên kết ngoài: </span>clean up</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Thông tin ngôn ngữ|name=Tiếng Hiw|states=[[Vanuatu]]|region=[[Đảo Hiw]]|speakers=280 người|familycolor=Austronesian|fam2=[[Ngữ tộc Mã Lai-Đa Đảo|Mã Lai-Đa Đảo]]|fam3=[[Ngữ chi châu Đại Dương|châu Đại Dương]]|fam4=[[Nhóm ngôn ngữ châu Đại Dương Nam|châu Đại Dương Nam]]|fam5=Vanuatu|fam6=[[Nhóm ngôn ngữ Vanuatu Nam|Vanuatu Nam]]|fam7=[[Nhóm ngôn ngữ Vanuatu Đông|Vanuatu Đông]]|iso3=hiw|glotto=hiww1237|glottorefname=Hiw}}<br />
'''Tiếng Hiw''' (đôi khi viết là ''Hiu'') là một ngôn ngữ [[Ngữ chi Châu Đại Dương|châu Đại Dương]] được nói trên [[đảo Hiw]], thuộc [[quần đảo Torres]] của [[Vanuatu]].<ref>{{Harvcoltxt|François|2005|p=444}}</ref><br />
<br />
Nó khác với tiếng [[Tiếng Lo-Toga|Lo-Toga]], một ngôn ngữ thuộc nhóm Torres.<br />
<br />
== Ngôn ngữ ==<br />
Tiếng Hiw có 280 người nói và được coi là [[ngôn ngữ bị đe dọa]].<ref>[[Hiw language#AF-diversity|François (2012)]]:100).</ref><ref>[http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-2504.html ''UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger'': Hiw].</ref><br />
<br />
== Âm vị học ==<br />
<br />
=== Nguyên âm ===<br />
Tiếng Hiw có 9 [[nguyên âm]]. Tất cả đều là nguyên âm ngắn {{IPA|/i ɪ e ʉ ɵ ə o ɔ a/}}:<ref name="inventory">{{Harvcoltxt|François|2010a}}</ref><br />
<br />
{| class="wikitable" style="text-align: center;"<br />
|+ Nguyên âm tiếng Hiw<br />
! |<br />
! |[[Nguyên âm trước|Trước]]<br />
! |[[Nguyên âm giữa|Giữa]]<br/>[[nguyên âm làm tròn|làm tròn]]<br />
! |[[Nguyên âm sau|Sau]]<br />
|-<br />
! [[Nguyên âm đóng|Đóng]]<br />
| {{IPA link|i}} || {{IPA link|ʉ}} || <br />
|-<br />
! [[Nguyên âm gần đóng|Gần đóng]]<br />
| {{IPA link|ɪ}} || || <br />
|-<br />
! [[Nguyên âm nửa đóng|Nửa đóng]]<br />
| {{IPA link|e}} || {{IPA link|ɵ}} || {{IPA link|o}}<br />
|-<br />
! [[Nguyên âm vừa|Vừa]]<br />
| || {{IPA link|ə}} || <br />
|-<br />
! [[Nguyên âm nửa mở|Nửa mở]]<br />
| || || {{IPA link|ɔ}}<br />
|-<br />
! [[Nguyên âm mở|Mở]]<br />
| colspan="3" style="text-align:center;"| {{IPA link|a}}<br />
|}<br />
=== Phụ âm ===<br />
Tiếng Hiw có 14 phụ âm.<ref name="inventory"/><br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
|+ Phụ âm tiếng Hiw<br />
|-<br />
! !! [[Âm đôi môi|Đôi môi]] !! [[Âm chân răng|Chân răng]] !! [[Âm vòm|Vòm]] !! [[Âm ngạc mềm|Ngạc mềm]] !! Ngạc mềm-môi<br />
|-<br />
! [[Âm tắc|Tắc]]<br />
| align=center| {{IPA|p}} || align=center| {{IPA|t}} || || align=center|{{IPA|k}} || align=center|{{IPA|kʷ}}<br />
|-<br />
! [[Âm mũi|Mũi]]<br />
| align=center| {{IPA|m}} || align=center| {{IPA|n}} || || align=center| {{IPA|ŋ}} || align=center| {{IPA|ŋʷ}}<br />
|- <br />
! [[Âm xát|Xát]]<br />
| align=center| {{IPA|β}} || align=center| {{IPA|s}} || || align=center| {{IPA|ɣ}} ||<br />
|-<br />
! Âm cạnh lưỡi<br />tắc trước<br />
| || || || align=center| {{IPA|ɡ͡ʟ}} ||<br />
|-<br />
! [[Âm lướt|Lướt]]<br />
| || || align=center| {{IPA|j}} || || align=center | {{IPA|w}}<br />
|}<br />
Tất cả âm tắc đều vô thanh. Tiếng Hiw là [[Ngữ hệ Nam Đảo|ngôn ngữ Nam Đảo]] duy nhất trong kho [[phụ âm]] có một [[âm tiếp cận bên ngạc mềm]] tắc trước {{IPA|/ɡ͡ʟ/}}; âm vị phức tạp này là [[phụ âm nước]] duy nhất của tiếng Hiw.<ref name="inventory"/><br />
<br />
== Tham khảo ==<br />
{{tham khảo}}<br />
<br />
== Tài liệu ==<br />
<br />
* François, Alexandre (2005), "Unraveling the History of the Vowels of Seventeen Northern Vanuatu Languages" (PDF), Oceanic Linguistics, 44 (2): 443–504, doi:10.1353/ol.2005.0034<br />
* François, Alexandre (2010a), "Phonotactics and the prestopped velar lateral of Hiw: Resolving the ambiguity of a complex segment" (PDF), Phonology, 27 (3): 393–434, doi:10.1017/s0952675710000205<br />
* {{Chú thích|isbn=978-90-272-0588-9}}<br />
* François, Alexandre (2012), "The dynamics of linguistic diversity: Egalitarian multilingualism and power imbalance among northern Vanuatu languages" (PDF), International Journal of the Sociology of Language, 214 (214): 85–110, doi:10.1515/ijsl-2012-0022<br />
* François, Alexandre (2016), "The historical morphology of personal pronouns in northern Vanuatu", in Pozdniakov, Konstantin (ed.), Comparatisme et reconstruction: tendances actuelles, Faits de Langues, 47, Bern: Peter Lang, pp. 25–60<br />
* François, Alexandre (2017), "The economy of word classes in Hiw, Vanuatu: Grammatically flexible, lexically rigid" (PDF), in Eva van Lier (ed.), Lexical Flexibility in Oceanic Languages, Studies in Language, 41, pp. 294–357, doi:10.1075/sl.41.2.03fra.<br />
<br />
== Liên kết ngoài ==<br />
<br />
* [http://alex.francois.online.fr/AlexFrancois_Torba-languages_map.htm Bản đồ ngôn ngữ của bắc Vanuatu, hiển thị phạm vi của tiếng Hiw]. <br />
* [http://lacito.vjf.cnrs.fr/pangloss/corpus/list_rsc_en.php?lg=Hiw Bản ghi âm bằng ngôn ngữ Hiw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181104050213/http://lacito.vjf.cnrs.fr/pangloss/corpus/list_rsc_en.php?lg=Hiw |date = ngày 4 tháng 11 năm 2018}}, trong truy cập mở, bởi A. François <small>(nguồn: ''Pangloss Collection'')</small>. <br />
{{Ngôn ngữ tại Vanuatu}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Hiw}}<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ Nam Đảo bị đe dọa]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Vanuatu]]<br />
[[Thể loại:Ngữ chi châu Đại Dương]]</div>
imported>NDKDDBot