imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:06.6661093, replaced: {{cite journal → {{Chú thích tập san học thuật (2)

2025-05-25T12:17:37Z

(Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:06.6661093, replaced: {{cite journal → {{Chú thích tập san học thuật (2)

Trang mới

{{Infobox language
| name = Tiếng Lakota
| nativename = {{lang|lkt|Lakȟótiyapi}}
| pronunciation = {{IPA|/la.ˈkˣɔ.tɪ.ja.pɪ/}}
| states = [[Hoa Kỳ]], với một số người nói ở [[Canada]]
| region = Chủ yếu ở [[North Dakota]] và [[South Dakota]], nhưng ngoài ra có miền bắc [[Nebraska]], miền nam [[Minnesota]], và miền bắc [[Montana]]
| ethnicity = [[Người Lakota]]
| speakers = 2,100, chiêm 29% của dân số
| date = 1997
| ref = e19
| familycolor = American
| fam1 = [[Ngữ hệ Sioux|Sioux]]
| fam2 = [[Ngữ tộc Tây Sioux|Tây Sioux]]
| fam3 = Sioux thung lũng Mississippi
| fam4 = Dakota
| fam5 = [[Tiếng Sioux|Sioux]]
| iso3 = lkt
| glotto = lako1247
| glottorefname = Lakota
| notice = IPA
| map = Lakota map.svg
| imagecaption =
| mapcaption =
| map2 = Lang Status 20-CR.svg
| mapcaption2 = <center>{{small|Tiếng Lakota được phân loại là ngôn ngữ cực kỳ nguy cấp bởi [[Sách đỏ các ngôn ngữ bị đe dọa]] của [[UNESCO]]}}</center>
}}
'''Tiếng Lakota''' ({{lang|lkt|Lakȟótiyapi}} {{IPA|//la.ˈkˣɔ.tɪ.ja.pɪ//|audio=}}) là một [[Ngữ hệ Sioux|ngôn ngữ Sioux]] được nói bởi [[người Lakota]] của bộ tộc [[Sioux]]. Tiếng Lakota có thể hiểu được lẫn nhau với hai phương ngữ của [[tiếng Dakota]], đặc biệt là [[Tiếng Dakota#So sánh phương ngữ|phương ngữ Tây Dakota]], và là một trong ba [[phương ngữ]] lớn của [[tiếng Sioux]].

==Lịch sử và nguồn gốc==
Những câu chuyện về sự tạo thành của [[người Lakota]] nói rằng ngôn ngữ đã bắt nguồn từ việc tạo ra của bộ tộc.<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last1=Sneve |first1=Paul |year=2013 |title=Anamnesis in the Lakota Language and Lakota Concepts of Time and Matter |journal=Anglican Theological Review |volume=95 |issue=3 |pages=487–493 }}</ref><ref name="Andrews">{{Chú thích tập san học thuật |last1=Andrews |first1=Thomas G |year=2002 |title=Turning the Tables on Assimilation: Oglala Lakotas and the Pine Ridge Day Schools 1889–1920s |journal=Western Historical Quarterly |volume=33 |issue=4 |pages=407–430 |doi=10.2307/4144766 |jstor=4144766 }}</ref> Những câu chuyện về sự tạo thành khác nói rằng ngôn ngữ đã được sáng chế bởi [[Iktomi]].<ref name="Walker DeMallie Jahner 1980 p.106">{{Chú thích sách | last=Walker | first=J.R. | last2=DeMallie | first2=R.J. | last3=Jahner | first3=E. | title=Lakota Belief and Ritual | publisher=U of Nebraska Press | series=Bison books | year=1980 | isbn=978-0-8032-9867-5 | url=https://books.google.com/books?id=PYwV956P_UgC | access-date=December 18, 2021 | page=106}}</ref>

==Chữ viết==
{{col-start}}{{col-2}}
{|class=wikitable
|+Bảng chữ cái tiếng Lakota
|-
!Chữ
!Tên chữ
![[IPA|Cách phát âm]]
|-
|'''A a'''
|a
|{{IPA|[a]}}
|-
|'''Aŋ aŋ'''
|aŋ
|{{IPA|[ə̃]}}
|-
|'''B b'''
|be
|{{IPA|[b]}}
|-
|'''Č č'''
|ču
|{{IPA|[tʃ]}}
|-
|'''Čh čh'''
|čhi
|{{IPA|[tʃʰ]}}
|-
|'''Č' č''''
|č'ó
|{{IPA|[tʃʼ]}}
|-
|'''E e'''
|e
|{{IPA|[ɛ]}}
|-
|'''G g'''
|gli
|{{IPA|[ɡ]}}
|-
|'''Ǧ ǧ'''
|ǧu
|{{IPA|[ʁ] / [ʀ]}}
|-
|'''H h'''
|ha
|{{IPA|[h]}}
|-
|'''Ȟ ȟ'''
|ȟe
|{{IPA|[χ]}}
|-
|'''I i'''
|i
|{{IPA|[ɪ]}}
|-
|'''Iŋ iŋ'''
|iŋ
|{{IPA|[ɪ̃]}}
|-
|'''K k'''
|ku
|{{IPA|[k]}}
|-
|'''Kh kh'''
|khi
|{{IPA|[kʰ]}}
|-
|'''Kȟ kȟ'''
|kȟa
|{{IPA|[kˣ]}}
|-
|'''K' k''''
|k'o
|{{IPA|[kʼ]}}
|-
|'''L l'''
|la
|{{IPA|[l]}}
|-
|'''M m'''
|ma
|{{IPA|[m]}}
|-
|'''N n'''
|na
|{{IPA|[n]}}
|-
|'''O o'''
|o
|{{IPA|[ɔ]}}
|-
|'''P p'''
|pu
|{{IPA|[p]}}
|-
|'''Ph ph'''
|phi
|{{IPA|[pʰ]}}
|-
|'''Pȟ pȟ'''
|pȟa
|{{IPA|[pˣ]}}
|-
|'''P' p''''
|p'o
|{{IPA|[pʼ]}}
|-
|'''S s'''
|sa
|{{IPA|[s]}}
|-
|'''Š š'''
|še
|{{IPA|[ʃ]}}
|-
|'''T t'''
|tu
|{{IPA|[t]}}
|-
|'''Th th'''
|thi
|{{IPA|[tʰ]}}
|-
|'''Tȟ tȟ'''
|tȟa
|{{IPA|[tˣ]}}
|-
|'''T' t''''
|t'o
|{{IPA|[tʼ]}}
|-
|'''U u'''
|u
|{{IPA|[ʊ]}}
|-
|'''Uŋ uŋ'''
|uŋ
|{{IPA|[ʊ̃]}}
|-
|'''W w'''
|wa
|{{IPA|[w]}}
|-
|'''Y y'''
|ya
|{{IPA|[j]}}
|-
|'''Z z'''
|za
|{{IPA|[z]}}
|-
|'''Ž ž'''
|že
|{{IPA|[ʒ]}}
|-
|'''''''
|khéze
|{{IPA|[ʔ]}}
|}{{col-end}}

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}
{{Sơ khai ngôn ngữ}}

[[Thể loại:Văn hóa Lakota]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ bản địa Đồng bằng Bắc Mỹ]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ First Nations ở Canada]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ bản địa Minnesota]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ bản địa Montana]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ chủ-tân-động]]
[[Thể loại:Hồi sinh ngôn ngữ bản địa Mỹ]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ Tây Sioux]]

Tiếng Lakota - Lịch sử thay đổi

imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:06.6661093, replaced: {{cite journal → {{Chú thích tập san học thuật (2)