imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.9238185

2025-05-29T12:00:57Z

(Bot) AlphamaEditor, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.9238185

Trang mới

{{Thông tin ngôn ngữ
|name=Tiếng Palaung
|altname=De'ang, Ta'ang
|states=[[Myanmar]], [[Trung Quốc]], [[Thái Lan]]
|ethnicity=[[Người Đức Ngang|Đức Ngang]]
|speakers=560.000
|familycolor=Austro-Asiatic
|fam2=[[Ngữ chi Palaung|Palaung]]
|fam3=Palaung–Riang
|script=[[Tai Le alphabet|Tai Le]]
|lc1=pll
|ld1=Shwe
|lc2=pce
|ld2=Ruching
|lc3=rbb
|ld3=Rumai
|glotto=pala1336
|glottorefname=Palaung
}}
[[Tập tin:Manuscripts in the Yunnan Nationalities Museum - DSC03945.JPG|phải|nhỏ|Bản thảo De'ang]]
'''Tiếng Palaung''' ({{Langx|my|ပလောင်ဘာသာ}}), còn được biết là '''De'ang''' ({{Lang-zh|c=德昂語|s=|t=|p=}}; {{Langx|my|တအောင်းဘာသာ}}''', Đức Ngang)''', là một [[Dãy phương ngữ|cụm phương ngữ]] thuộc [[ngữ hệ Nam Á]], được nói bởi hơn nửa triệu người ở [[Myanmar]] ([[Shan|bang Shan]]) và các nước láng giềng. Người [[Người Palaung|Palaung]] được chia thành Palé, Rumai và Shwe, và mỗi nhóm trong số họ có ngôn ngữ riêng.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.peoplesoftheworld.org/text?people=Palaung|title=The Palaung|author=Ray Waddington|year=2003|publisher=The Peoples of the World Foundation|access-date=ngày 3 tháng 5 năm 2012}}</ref><ref>Klose, Albrecht (2001) ''Sprachen der Welt: ein weltweiter Index der Sprachfamilien, Einzelsprachen und Dialekte, mit Angabe der Synonyma und fremdsprachigen Äquivalente'' (''Languages of the world: a multi-lingual concordance of languages, dialects and language-families'') Saur, Munich, Germany, page 403, {{ISBN|3-598-11404-4}}</ref> Các ngôn ngữ Riang được báo cáo là không thể hiểu được hoặc chỉ được hiểu một cách khó khăn bởi những người bản ngữ của các ngôn ngữ Palaung khác.

Tổng số người nói không chắc chắn; có 150.000 người nói tiếng Shwe vào năm 1982, 272.000 người nói tiếng Ruching (Palé) năm 2000 và 139.000 người nói tiếng Rumai (không rõ năm nào).

Tiếng Palaung được phân loại là ngôn ngữ "đang bị đe dọa" trong năm 2010 theo [[Sách đỏ các ngôn ngữ bị đe dọa]] của [[UNESCO]]''.''<ref>{{chú thích web|url=http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-2470.html|title=UNESCO Atlas of the World's Languages in danger|website=UNESCO|access-date = ngày 3 tháng 6 năm 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{chú thích sách|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026.locale=en|title=Atlas of the World's Languages in Danger|last=Moseley|first=Christopher|date=2010|publisher=UNESCO|year=|isbn=978-92-3-104096-2|location=|pages=|language=en}}</ref>

== Phương ngữ ==

=== Yan & Zhou (2012) ===
Các nhà ngôn ngữ học Trung Quốc phân loại các nhóm "Đức Ngang 德昂" (chủ yếu được nói ở hương dân tộc Đức Ngang Tam Đài Sơn 三台山德昂族乡, [[Mang, Đức Hoành|hương Mang]] và Quân Lộng 军弄, [[Trấn Khang|huyện Trấn Khang]]) như sau (''Deangyu Jianzhi''). Tên trong [[Bảng mẫu tự ngữ âm quốc tế|IPA]] là từ Yan & Zhou (2012: 154-155)<ref>Yan Qixiang [颜其香] & Zhou Zhizhi [周植志] (2012). ''Mon-Khmer languages of China and the Austroasiatic family'' [中国孟高棉语族语言与南亚语系]. Beijing: Social Sciences Academy Press [社会科学文献出版社].</ref>

* '''Bố Lôi 布雷''' (điểm dữ liệu đại diện: Duẫn Khiếm 允欠, [[Mang, Đức Hoành|Mang]]): nói ở [[Mang, Đức Hoành|Luxi]]
** Phương ngữ Bố Lôi 布雷
** Phương ngữ Nhiêu Tấn 饶进
* '''Lương 梁''' (điểm dữ liệu đại diện: Tiêu Hán Câu 硝厂沟): được nói ở [[Lũng Xuyên]] và [[Thụy Lệ|Thuỵ Lệ]]
* '''Nhữ Mãi 汝买''' (điểm dữ liệu đại diện: Diệp Trà Tinh 叶茶箐): được nói ở [[Trấn Khang]] và [[Bảo Sơn, Vân Nam|Bảo Sơn]]

Người Deang tự gọi mình là ''{{IPA|naʔaŋ}}'', ''{{IPA|daʔaŋ}}'', ''{{IPA|toʔaŋ}}'' và ''{{IPA|laʔaŋ}}'', tùy theo phương ngữ (Yan & Zhou 2012: 154-155). Một nội danh khác của Deang là ''{{IPA|ho (rau) khaoʔ}}'', trong đó ''{{IPA|rau}}'' có nghĩa là 'làng'. Người [[Người Thái Na|Đại]] địa phương gọi Deang là ''{{IPA|po˧loŋ˧}}''.

=== Ostapirat (2009) ===
Weera Ostapirat (2009: 74) phân loại các ngôn ngữ Palaung như sau.<ref>Ostapirat, Weera. 2009. "[http://www.lc.mahidol.ac.th/lcjournal/FullPaper/JLC28-1-Weera-OS.pdf Some phonological criteria for Palaung subgrouping] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150529222652/http://www.lc.mahidol.ac.th/lcjournal/FullPaper/JLC28-1-Weera-OS.pdf |date = ngày 29 tháng 5 năm 2015}}". In ''Journal of Language and Culture'' Vol. 28 No. 1 (January – June 2009).</ref> Xác định [[thay đổi âm thanh]] được đưa ra trong ngoặc đơn.

; Palaung

* ''Ta-ang''
* Rumai-Darang (* -ɔŋ> -ɛŋ; * -uŋ> -ɨŋ)
** ''Rumai'' (* -r-> -j-)
** Ra-ang-Darang (* b, * d, * ɟ, * g> p, t, c, k)
*** ''Ra-ang''
*** Darang (* -on> -uan; * -r> -n)
**** ''Na-ang''
**** ''Darang''
**** ''Da-ang''
**** ''Dara-ang''

=== Shintani (2008) ===
[[Shintani Tadahiko|Shintani]] (2008) công nhận hai phương ngữ của tiếng Palaung, đó là Palaung Nam và Palaung Bắc. Các âm tắc vô thanh ở Palaung Nam tương ứng với các âm tắc hữu thanh ở Palaung Bắc, âm tắc mà Shintani (2008) cho là sự tái hiện từ Palaung nguyên thủy. Phương ngữ Palaung Nam được nghiên cứu bởi Shintani (2008) là những phương ngữ của:

* Hương [[Kengtung]]
* Làng Waanpao (gần Kengtung)
* Làng Thành Phòng (gần Kengtung)
* Làng Loikhong (gần Mängpeng)
* Mängküng
* Yassaw
* [[Kalaw]]

=== Deepadung, et al. (2015) ===
Deepadung và những người khác (2015)<ref>Deepadung, Sujaritlak; Supakit Buakaw; Ampika Rattanapitak. 2015. [http://www.mksjournal.org/mks44sujaritlak.pdf A Lexical Comparison of the Palaung Dialects Spoken in China, Myanmar, and Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827200200/http://www.mksjournal.org/mks44sujaritlak.pdf |date = ngày 27 tháng 8 năm 2018}}. ''Mon-Khmer Studies'' 44:19-38.</ref> phân loại các phương ngữ Palaung như sau:

; Palaung

* '''Ta-ang''': [[Namhsan]], Khun Hawt, Htan Hsan
* (Palaung lõi)
** '''Pule''': Pang Kham, Man Loi, Mạnh Dân, Chu Dong Gua
** '''Dara-ang''': Pan Paw, Noe Lae, Nyaung Gone, Pong Nuea (?), Hương Thái Đường 香菜塘
** '''Rumai''': Nan Sang, Quảng Ka, Mang Bằng
** ?Trà Diệp Tinh 茶叶箐

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}
[[Shintani Tadahiko]]. 2008. ''[[iarchive:palaunglanguagec11|The Palaung language: the comparative lexicon of its southern dialects]]''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).

== Đọc thêm ==

* Mak, Pandora (2012). ''[http://pacling.anu.edu.au/materials/SEAMLES/Mak2012GoldenPalaung.pdf Golden Palaung: A Grammatical Description] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920161032/http://pacling.anu.edu.au/materials/SEAMLES/Mak2012GoldenPalaung.pdf |date=2018-09-20 }}''. Canberra: Asia-Pacific Linguistics. [electronic resource]
* Yan Qixiang [颜其香] & Zhou Zhizhi [周植志] (2012). ''Mon-Khmer languages of China and the Austroasiatic family'' [中国孟高棉语族语言与南亚语系]. Beijing: Social Sciences Academy Press [社会科学文献出版社].
* Harper, Jerod (2009). [https://inter.payap.ac.th/wp-content/uploads/linguistics_students/Jerod_Harper_Thesis.pdf Phonological Descriptions of Plang spoken in Man Noi, La Gang, and Bang Deng Villages (in China)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501010408/https://inter.payap.ac.th/wp-content/uploads/linguistics_students/Jerod_Harper_Thesis.pdf |date = ngày 1 tháng 5 năm 2020}} M.A. Thesis. Payap University, Chiang Mai.
* Lewis, Emily (2008). [https://inter.payap.ac.th/wp-content/uploads/linguistics_students/Emily_Lewis_Thesis.pdf Grammatical studies of Man Noi Plang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501010404/https://inter.payap.ac.th/wp-content/uploads/linguistics_students/Emily_Lewis_Thesis.pdf |date = ngày 1 tháng 5 năm 2020}}. M.A. Thesis. Payap University, Chiang Mai.
* Liu Yan [刘岩] (2006). ''Tone in Mon-Khmer languages'' [孟高棉语声调研究]. Beijing: Minzu University Press [中央民族大学出版社].
* Shorto, H.L. (1960). Word and syllable patterns in Palaung. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London; 1960, Vol. 23 Issue 3, p544-557.
* [[Mrs. Leslie Milne|Milne, Mrs. Leslie]] (1931). ''A dictionary of English–Palaung and Palaung–English''. Rangoon: Supdt., Govt. Print. and Stationery.
* Milne, Mrs. Leslie (1921). ''[[iarchive:rosettaproject pll ortho-1|An elementary Palaung grammar]]''. Oxford: The Clarendon press.

== Liên kết ngoài ==

* [http://www.palaung-th.com Trang web ngôn ngữ Palaung Thái Lan]
* [http://www.palaung-ruch.com Trang web ngôn ngữ Palaung Ruch]
{{Ngôn ngữ tại Thái Lan}}
{{Ngôn ngữ tại Trung Quốc}}
{{Ngôn ngữ tại Myanmar}}
{{Ngữ hệ Nam Á}}

{{DEFAULTSORT:Palaung}}
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Thái Lan]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Myanmar]]
[[Thể loại:Ngữ hệ Nam Á]]
[[Thể loại:Người Palaung]]

Tiếng Palaung - Lịch sử thay đổi

imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.9238185