imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2023-11-25T15:19:36Z

Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Infobox language
|name=Tiếng Sardegna
|nativename=Sardu, Limba / Lingua Sarda
|states=[[Ý]]
|region=[[Sardegna]]
|speakers=~1 triệu (1993–2007)
|date=
|ref=e18
|familycolor=Indo-European
|fam2=[[Nhóm ngôn ngữ gốc Ý|Gốc Ý]]
|fam3=[[Nhóm ngôn ngữ Rôman|Rôman]]
|fam4=
| dia1 = [[Tiếng Sardegna Logudoro]] ''(sardu logudoresu)''
| dia2 = [[Tiếng Sardegna Campidano]] ''(sardu campidanesu)''
|agency=''Limba Sarda Comuna''
|nation=
|minority= Ý<br>Sardegna
|iso1=sc
|iso2=srd
|iso3=srd
|lc1=sro
|lc2=src
|ld1=[[Phương ngữ Campidano]]
|ld2=[[Phương ngữ Logudoro]]

|lingua=51-AAA-s +(Corso-Sardinian)
51-AAA-pd & -pe
|glotto=sard1257
|glottorefname=Sardinian
|map=Idioma sardo.png
|map2=Sardinia Language Map.png
|mapcaption2=Các ngôn ngữ và phương ngữ tại Sardegna. Tiếng Sardegna màu vàng (phương ngữ Logudoro) và cam (phương ngữ Campidano).
|notice=IPA
}}

'''Tiếng Sardegna''' (''sardu'', ''limba sarda'', ''lingua sarda'') hay '''tiếng Sard''' là [[ngôn ngữ bản địa]] chính được nói trên đảo [[Sardegna]] ([[Ý]]), đây là một [[Nhóm ngôn ngữ Rôman|ngôn ngữ Rôman]]. Trong tất cả ngôn ngữ Rôman, nó được xem là gần gũi nhất với [[tiếng Latinh]].<ref>Henriette Walter, L'Aventure des langues en Occident, Le Livre de poche, Paris, 1994, p. 174.</ref> Tuy nhiên, tiếng Sardegna cũng tiếp nhận ảnh hưởng từ ngôn ngữ Tiền Latinh ([[tiếng Cổ Sardegna|Cổ Sardegna]], còn gọi là [[văn minh Nuraghe|Nuraghe]], và [[tiếng Carthaginia|Carthaginia]]),<ref>Mele, Antonio. ''Termini prelatini della lingua sarda tuttora vivi nell'uso''. Edizioni Ilienses, Olzai</ref> và từ [[tiếng Catalunya]], [[tiếng Tây Ban Nha]] và [[tiếng Ý]], bởi vị thế chính trị hiện tại và quá khứ của nó.

Tiếng Sardegna có hai [[phương ngữ]], mỗi phương ngữ có nền [[văn học tiếng Sardegna|văn học]] riêng:<ref>{{chú thích web|url=http://www.sardegnacultura.it/linguasarda/ilsardo/|title=Sardegna Cultura – Lingua sarda – Il sardo|publisher=|access-date =ngày 28 tháng 11 năm 2015}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.sardegnacultura.it/linguasarda/letteratura/|title=Sardegna Cultura – Lingua sarda – Letteratura|publisher=|access-date =ngày 28 tháng 11 năm 2015}}</ref> [[phương ngữ Campidano|Campidano]] (tại nửa nam hòn đảo) và [[phương ngữ Logudoro|Logudoro]] (tại nửa bắc). Có một số cố gắng để phổ biến hệ thống chữ viết chuẩn cho tiếng Sardegna bằng cách kết hợp hai phương ngữ lại, như LSU (''Limba Sarda Unificada'', "Tiếng Sardegna Thống nhất") và LSC (''Limba Sarda Comuna'', "Tiếng Sardegna Chung"),<ref>{{chú thích web|url=http://www.sardegnacultura.it/linguasarda/limbasardacomuna/|title=Sardegna Cultura – Lingua sarda – Limba sarda comuna|publisher=|access-date =ngày 28 tháng 11 năm 2015}}</ref> nhưng chúng không được người nói biến đến rộng rãi.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.sardegnacultura.it/documenti/7_88_20070514130939.pdf |ngày truy cập=2016-12-18 |tựa đề=Oppo, Anna. ''Le lingue dei sardi'', p. 89 |archive-date=2018-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107201700/http://www.sardegnacultura.it/documenti/7_88_20070514130939.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.uni-stuttgart.de/lingrom/marzo/EscursioneSitoItaliano/la_standardizzazione_del_sardo.html ''La standardizzazione del sardo, oppure: Quante lingue standard per il sardo? E quali?'' - Matthea Wilsch, Universität Stuttgart, Institut für Linguistik/Romanistik]</ref>

Năm 1997, tiếng Sardegna đã được công nhận theo luật khu vực, và từ năm 1999, tiếng Sardegna trở thành một trong mười hai "ngôn ngữ thiểu số lịch sử" của Ý và được bảo vệ theo Luật 482.<ref>{{chú thích web|url=http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm|title=Legge 482|publisher=|access-date=ngày 28 tháng 11 năm 2015|archive-date=2015-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm|url-status=dead}}</ref> Tuy nhiên, [[UNESCO]] cho rằng cả hai phương ngữ tiếng Sardegna đều "chắc chắn bị đe dọa";<ref>[http://www.unesco.org/languages-atlas/ "Atlas of the World's Languages in Danger"], UNESCO</ref> tuy 68,4% dân số đảo có khả năng nói tiếng Sardegna tốt.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.sardegnacultura.it/documenti/7_88_20070514130939.pdf |ngày truy cập=2016-12-18 |tựa đề=Oppo, Anna. ''Le lingue dei sardi'', p. 7 |archive-date=2018-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107201700/http://www.sardegnacultura.it/documenti/7_88_20070514130939.pdf |url-status=dead }}</ref> Tiếng Ý đang dần thay thế nó ở nhiều trường hợp, và ước tính số trẻ em biết ngôn ngữ này chỉ còn 13%.<ref name="Maxia">{{chú thích web|url=http://www.luigiladu.it/collaborazioni_siti_web/ctedde_la_situazione_sociolinguistica_della_lingua_sarda_settentrionale_di_mauro_maxia.htm|title=La situazione sociolinguistica della Sardegna settentrionale di Mauro Maxia|publisher=|access-date =ngày 28 tháng 11 năm 2015}}</ref><ref name="Euromosaic">{{chú thích web|title=Sardinian language use survey, 1995|url=http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/sard/an/e1/e1.html|publisher=Euromosaic}} To access the data, click on List by languages, Sardinian, then scroll to "Sardinian language use survey".</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

{{sơ khai ngôn ngữ}}

{{DEFAULTSORT:Sardegna}}
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Sardegna]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Ý]]
[[Thể loại:Sardegna]]
[[Thể loại:Tiếng Sardegna| ]]
[[Thể loại:Văn hóa Sardegna]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ Rôman bị đe dọa]]

Tiếng Sardegna - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5