https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ti%E1%BA%BFng_ShompenTiếng Shompen - Lịch sử thay đổi2026-08-10T13:57:27ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Shompen&diff=6862095&oldid=previmported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.88240042026-02-26T15:56:56Z<p>(Bot) <a href="/wiki/Th%C3%A0nh_vi%C3%AAn:AnsterBot#AlphamaEditor" title="Thành viên:AnsterBot">AlphamaEditor</a>, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.8824004</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Infobox language <br />
|name=Tiếng Shompen<br />
|nativename=Shom Peng<br />
|region=[[Đảo Nicobar Lớn]]<br />
|ethnicity=[[Người Shompen]]<br />
|speakers=400 (2004)<ref name=e18>[http://www.ethnologue.com/18/language/sii/ Tiếng Shompen] trên Ethnologue. 18th ed., 2015.</ref><br />
|familycolor=Austroasiatic<br />
|fam1=[[Ngữ hệ Nam Á|Nam Á]]?<br />
|fam2=[[Ngữ chi Asli|Asli]]?<br />
|dia1=Kalay (tây)<br />
|dia2=Keyet (đông)<br />
|iso3=sii<br />
|glotto=shom1245<br />
|glottorefname=Shom Peng<br />
|notice=IPA<br />
}}<br />
<br />
'''Tiếng Shompen''' (Shom Peng) là ngôn ngữ của [[người Shompen]] trên [[đảo Nicobar Lớn]] thuộc [[quần đảo Andaman và Nicobar]] của [[Ấn Độ]].<br />
<br />
Một phần do dân cư bản địa trên quần đảo Andaman và Nicobar được chính quyền bảo vệ khỏi sự tác động của người ngoài, rất ít thông tin về tiếng Shompen đã được ghi nhận, với đa phần tài liệu công bố rải rác trong giai đoạn thế kỷ 19-21. Tuy vậy, [[Roger Blench]] và [[Paul Sidwell]] cho rằng đây là một [[ngữ hệ Nam Á|ngôn ngữ Nam Á]].<br />
<br />
==Dân cư==<br />
[[Người Shompen]] sống theo lối [[Săn bắt và hái lượm|săn bắt-hái lượm]] ở vùng đồi nội địa của [[khu bảo tồn sinh quyển Nicobar Lớn]]. Dân số được ước tính là 400 người, dù chưa có thống kê nào được thực hiện.<br />
<br />
Parmanand Lal (1977:104)<ref>Lal, Parmanand. 1977. ''Great Nicobar Island: study in human ecology''. Calcutta: Anthropological Survey of India, Govt. of India.</ref> ghi nhận sự tồn tại của những ngôi làng Shompen tại vùng trong của đảo Nicobar Lớn.<br />
*Dakade (cách Pulo-babi 10&nbsp;km về phía đông bắc, 15 người và 4 căn chòi)<br />
*Puithey (cách Pulo-babi 16&nbsp;km về phía đông nam)<br />
*Tataiya<br />
<br />
==Tài liệu==<br />
Suốt thế kỷ 20, tài liệu duy nhất có được là một danh sách từ vựng ngắn của De Roepstorff (1875),<ref>De Roëpstorff, 1875. ''Vocabulary of dialects spoken in the Nicobar and Andaman islands.'' 2nd ed. Calcutta.</ref> những ghi chú rời rạc của Man (1886),<ref>EH Man, 1886. "A Brief Account of the Nicobar Islanders, with Special Reference to the Inland Tribe of Great Nicobar." ''The Journal of the Anthropological Institute of Great Britain and Ireland,'' 15:428–451.</ref> và một danh sách do sánh của Man (1889).<ref>EH Man, 1889. ''A dictionary of the Central Nicobarese language.'' London: W.H. Allen.</ref><br />
<br />
Một thế kỷ sau, nhiều tài liệu hơn mới được công bố. Một danh sách 70 từ được đưa ra năm 1995,<ref>Rathinasabapathy Elangaiyan et al., 1995. ''Shompen–Hindi Bilingual Primer Śompen Bhāratī 1.'' Port Blair and Mysore.</ref> và năm 2003 một tập sách được phát hành.<ref>Subhash Chandra Chattopadhyay & Asok Kumar Mukhopadhyay, 2003. ''The Language of the Shompen of Great Nicobar: a preliminary appraisal.'' Kolkata: Anthropological Survey of India.</ref> Tuy vậy, Blench và Sidwell (2011) cho rằng quyển sách 2003 ít nhất là đã đạo văn một phần. Các tác giả thể hiện sự thiếu hiểu biết về tài liệu nguồn, với liên tục sự thiếu nhất quán.<ref>ví dụ, {{IPA|[a]}} được chuyển tự là {{angle bracket|a}} còn {{IPA|[ə]}} là {{angle bracket|ā}}, điều này trái ngược với mọi tác giả khác</ref> Tài liệu gốc có thể là từ thời thuộc địa.<ref name=B&S>Roger Blench & Paul Sidwell, 2011. "Is Shom Pen a Distinct Branch?" In Sophana Srichampa and Paul Sidwell, eds. ''Austroasiatic Studies: Papers from ICAAL 4''. Canberra: Pacific Linguistics. ([http://icaal.org/ICAAL-4.2.pdf ICAAL], [http://www.rogerblench.info/Language/Austroasiatic/Shompen%20as%20AAS%20branch.pdf ms]{{Liên kết hỏng|date = ngày 6 tháng 7 năm 2021 |bot=InternetArchiveBot }})</ref><br />
<br />
==Phân loại==<br />
<br />
==Ngữ âm==<br />
Hiện không rõ rằng liệu hệ thống ngữ âm này có đúng với mọi biến thể tiếng Shompen hay không.<br />
<br />
Tám nguyên âm được ghi nhận, {{IPA|/i e ɛ a ə ɔ o u/}}, mà cũng có thể [[mũi hóa]] hay ở dạng [[chiều dài nguyên âm|dài]]. Có nhiều nguyên âm đôi và ba.<br />
<br />
Hệ thống phụ âm như sau:<br />
<br />
{| class="wikitable" style=text-align:center<br />
|- <br />
! colspan=2| <br />
! [[Âm đôi môi|Đôi môi]]<br />
! [[Âm chân răng|Chân răng]]<br />
! [[Âm vòm|Vòm]]<br />
! [[Âm ngạc mềm|Ngạc mềm]]<br />
! [[Âm thanh hầu|Thanh hầu]]<br />
|- <br />
! colspan=2| [[Âm mũi|Mũi]]<br />
| {{IPA|[m]}}<br />
| {{IPA|[n]}}<br />
| {{IPA|[ɲ]}}<br />
| {{IPA|[ŋ]}}<br />
| <br />
|- <br />
! rowspan=3|[[Âm tắc|Tắc]]<br />
! <small>vô thanh</small><br />
| {{IPA|[p]}}<br />
| {{IPA|[t]}}<br />
| {{IPA|[c]}}<br />
| {{IPA|[k]}}<br />
| {{IPA|[ʔ]}}<br />
|- <br />
! <small>hữu thanh</small><br />
| {{IPA|[b]}}<br />
| {{IPA|[d]}}<br />
| {{IPA|[ɟ]}}<br />
| {{IPA|[ɡ]}}<br />
| <br />
|-<br />
! <small>bật hơi</small> <br />
| {{IPA|[pʰ]}}<br />
| {{IPA|[tʰ]}}<br />
| <br />
| {{IPA|[kʰ]}}<br />
| <br />
|- <br />
! rowspan=2| [[Âm xát|Xát]]<br />
! <small>vô thanh</small><br />
| <br />
| <br />
| <br />
| {{IPA|[x]}}<br />
| <br />
|- <br />
! <small>hữu thanh</small><br />
| <br />
| <br />
| <br />
| {{IPA|[ɣ]}}<br />
| <br />
|- <br />
! colspan=2| [[Âm tiếp cận|Tiếp cận]]<br />
| {{IPA|[w]}}<br />
| {{IPA|[l]}}<br />
| {{IPA|[j]}}<br />
|<br />
|<br />
|}<br />
<br />
==Chú thích==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Shompen}}<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Ấn Độ]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ Ấn Độ bị đe dọa]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Quần đảo Andaman và Nicobar]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ biệt lập châu Á]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ không xếp loại bị đe dọa]]<br />
[[Thể loại:Ngữ chi Asli]]<br />
[[Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Nicobar]]</div>imported>AnsterBot