https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ti%E1%BA%BFng_Tarama Tiếng Tarama - Lịch sử thay đổi 2026-08-11T09:38:34Z Lịch sử thay đổi trang này trên wiki MediaWiki 1.46.0 https://wikibeta.org/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Tarama&diff=7790166&oldid=prev imported>Yuki Shiromita vào lúc 06:27, ngày 19 tháng 8 năm 2023 2023-08-19T06:27:20Z <p></p> <p><b>Trang mới</b></p><div>{{Thông tin ngôn ngữ<br /> | name = Tiếng Tarama<br /> | states = [[Nhật Bản]]<br /> | region = [[Tarama, Okinawa]]<br /> | speakers = Hầu hết trên 60 tuổi&lt;ref&gt;{{Chú thích web|url=https://www.omniglot.com/writing/tarama.htm|tựa đề=Tarama language|website=www.omniglot.com|ngày truy cập=2023-07-18|archive-date=2023-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718103800/https://www.omniglot.com/writing/tarama.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;<br /> | familycolor = Altai<br /> | fam1 = [[Ngữ hệ Nhật Bản-Lưu Cầu|Nhật Bản-Lưu Cầu]]<br /> | fam2 = [[Nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu|Lưu Cầu]]<br /> | fam3 = [[Ngôn ngữ Nam Lưu Cầu|Nam Lưu Cầu]]<br /> | fam4 = [[Tiếng Miyako|Miyako]]<br /> | dia1= [[Tarama, Okinawa]]<br /> | iso3 = none<br /> | glotto = tara1319<br /> | glottorefname = Tarama-Minna<br /> | script = [[Hệ thống chữ viết tiếng Nhật|Nhật Bản]]}}<br /> &#039;&#039;&#039;Tiếng Tarama&#039;&#039;&#039; là một ngôn ngữ [[Ngữ hệ Nhật Bản-Lưu Cầu|Nhật Bản-Lưu Cầu]] được nói trên đảo Tarama và [[Đảo Minna (Tarama, Okinawa)|Minna]] (gần như không có người ở), nằm trong [[quần đảo Miyako]] của Nhật Bản. Ngôn ngữ này liên quan chặt chẽ với [[tiếng Miyako]], nhưng độ dễ hiểu thấp. Nó chỉ được nói bởi những người lớn tuổi.<br /> <br /> == Âm vị học ==<br /> ===Nguyên âm===<br /> Tarama có bốn nguyên âm chính và ba nguyên âm phụ {{IPA|/e, ə, o/}} được tìm thấy trong một nhóm các từ hạn chế. <br /> {|class=&quot;wikitable IPA&quot;<br /> |+&#039;&#039;&#039;Nguyên âm&#039;&#039;&#039;<br /> !<br /> !align=&quot;center&quot;|Trước<br /> !align=&quot;center&quot;|Giữa<br /> !Sau<br /> |-align=&quot;center&quot;<br /> !Đóng<br /> |{{IPAlink|i}}<br /> |{{IPAlink|ɨ}}<br /> |{{IPAlink|u}}<br /> |-align=&quot;center&quot;<br /> !Giữa<br /> |({{IPAlink|e}})<br /> |({{IPAlink|ə}})<br /> |({{IPAlink|o}})<br /> |-align=&quot;center&quot;<br /> !Mở<br /> |<br /> |{{IPAlink|a}}<br /> |<br /> |}<br /> <br /> {{IPA|/ɨ/}} là {{IPA|[s̩]}} giữa các phụ âm vô thanh, nếu không thì là {{IPA|[ˢɨ]}} sau các âm tắc, và là {{IPA|[ɨ]}} ở các trường hợp khác: <br /> :{{IPA|[ps̩tu]}} (người), {{IPA|[kˢɨːlu]}} (màu vàng), {{IPA|[mɨːɡɨ]}} (phải)<br /> <br /> Các trường hợp {{IPA|/*tɨ/}}, {{IPA|/*dɨ/}}, {{IPA|/*nɨ/}}, {{IPA|/*lɨ/}} không tồn tại. Chúng đã chuyển đổi thành {{IPA|/tsɨ/}}, {{IPA|/zɨ/}}, {{IPA|/n̩/}} và {{IPA|/l/}} ({{IPA|[ɭ̆]}}).<br /> <br /> ===Phụ âm===<br /> Tarama không có âm dừng: <br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+Phụ âm<br /> ! !! Môi !! Lợi!! Ngạc mềm<br /> |- align=center<br /> ! Mũi<br /> |{{IPA|m}}||{{IPA|n}}||<br /> |- align=center<br /> ! Tắc<br /> |{{IPA|p b}}||{{IPA|t d}}||{{IPA|k ɡ}}<br /> |- align=center<br /> ! &#039;&#039;&#039;Tắc-xát&#039;&#039;&#039;<br /> | ||{{IPA|ts&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}|| <br /> |- align=center<br /> ! &#039;&#039;&#039;Xát&#039;&#039;&#039;<br /> |{{IPA|f v}}||{{IPA|s z}}||<br /> |- align=center<br /> ! R-tính<br /> | ||{{IPA|ɭ̆/}} {{Ngoặc nhọn|l}}||<br /> |- align=center<br /> ! &#039;&#039;&#039;Tiếp cận&#039;&#039;&#039;<br /> |{{IPA|w~ʋ}}||colspan=2|{{IPA|j}}<br /> |}<br /> <br /> == Chính tả ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;<br /> |+ Chính tả tiếng Tarama&lt;ref&gt;{{chú thích tạp chí | url=http://doi.org/10.15084/00003108 | doi=10.15084/00003108 | year=2020 | last1=渡久山 | first1=春英 | last2=セリック | first2=ケナン | last3=Shunei | first3=Tokuyama | last4=Kenan | first4=Celik | title=南琉球宮古語多良間方言辞典 | pages=1–555 | publisher=国立国語研究所 言語変異研究領域 | access-date=2023-07-18 | archive-date=2023-08-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230812144551/https://repository.ninjal.ac.jp/records/3124 }}&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> ! !! /a/ || /i/ || /{{Màu sắc|red|ɿ}}/ || /u/ || /e/ || /o/ || /ə/ || /ja/ || /ju/ || /jo/<br /> |-<br /> ! /Ø/<br /> | あ &lt;br&gt; /a/ &lt;br&gt; [a] || い &lt;br&gt; /i/ &lt;br&gt; [i] || イ゜ &lt;br&gt; /{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [&lt;sup&gt;z&lt;/sup&gt;{{Màu sắc|red|ɨ}}] || う &lt;br&gt; /u/ &lt;br&gt; [u] || え &lt;br&gt; /e/ &lt;br&gt; [e] || お &lt;br&gt; /o/ &lt;br&gt; [o] || エ &lt;br&gt; /ə/ &lt;br&gt; [ə] || や &lt;br&gt; /ya/ &lt;br&gt; [ja] || ゆ &lt;br&gt; /yu/ &lt;br&gt; [ju] || よ &lt;br&gt; /yo/ &lt;br&gt; [jo]<br /> |-<br /> ! /k/<br /> | か &lt;br&gt; /ka/ &lt;br&gt; [ka] || き &lt;br&gt; /ki/ &lt;br&gt; [ki] || キ゜ &lt;br&gt; /k{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [k&lt;sup&gt;s&lt;/sup&gt;{{Màu sắc|red|ɨ}}] || く &lt;br&gt; /ku/ &lt;br&gt; [ku] || け &lt;br&gt; /ke/ &lt;br&gt; [ke] || こ &lt;br&gt; /ko/ &lt;br&gt; [ko] || キ゜ェ &lt;br&gt; /kə/ &lt;br&gt; [kə] || きゃ &lt;br&gt; /kya/ &lt;br&gt; [kja] || きゅ &lt;br&gt; /kyu/ &lt;br&gt; [kju] || きょ &lt;br&gt; /kyo/ &lt;br&gt; [kjo]<br /> |-<br /> !/g/<br /> | が &lt;br&gt; /ga/ &lt;br&gt; [ga] || ぎ &lt;br&gt; /gi/ &lt;br&gt; [gi] || ギ &lt;br&gt; /g{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [g&lt;sup&gt;z&lt;/sup&gt;{{Màu sắc|red|ɨ}}] || ぐ &lt;br&gt; /gu/ &lt;br&gt; [gu] || げ &lt;br&gt; /ge/ &lt;br&gt; [ge] || ご&lt;br&gt; /go/ &lt;br&gt; [go] || ギェ &lt;br&gt; /gə/ &lt;br&gt; [gə] || ぎゃ &lt;br&gt; /gya/ &lt;br&gt; [gja] || ぎゅ &lt;br&gt; /gyu/ &lt;br&gt; [gju] || ぎょ &lt;br&gt; /gyo/ &lt;br&gt; [gjo]<br /> |-<br /> !/s/<br /> | さ &lt;br&gt; /sa/ &lt;br&gt; [sa] || すぃ &lt;br&gt; /si/ &lt;br&gt; [si] || す &lt;br&gt; /s{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [s{{Màu sắc|red|ɨ}}] || すぅ &lt;br&gt; /su/ &lt;br&gt; [su] || せ &lt;br&gt; /se/ &lt;br&gt; [se] || そ &lt;br&gt; /so/ &lt;br&gt; [so] || すェ &lt;br&gt; /sə/ &lt;br&gt; [sə] || || ||<br /> |-<br /> !/dz/<br /> | ざ &lt;br&gt; /dza/ &lt;br&gt; [dza] || || ず &lt;br&gt; /dz{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [dz{{Màu sắc|red|ɨ}}] || ずぅ &lt;br&gt; /dzu/ &lt;br&gt; [dzu] || ぜ &lt;br&gt; /dze/ &lt;br&gt; [dze] || ぞ &lt;br&gt; /dzo/&lt;br&gt; [dzo] || ずェ &lt;br&gt; /dzə/&lt;br&gt; [dzə] || || ||<br /> |-<br /> ! /sh/<br /> | しゃ &lt;br&gt; /sha/ &lt;br&gt; [ɕa] || し &lt;br&gt; /shi/ &lt;br&gt; [ɕi] || || しゅ &lt;br&gt; /shu/ &lt;br&gt; [ɕu] || しぇ &lt;br&gt; /she/ &lt;br&gt; [ɕe] || しょ &lt;br&gt; /sho/ &lt;br&gt; [ɕo] || || || ||<br /> |-<br /> ! /j/<br /> | じゃ &lt;br&gt; /ja/ &lt;br&gt; [dʑa] || じ &lt;br&gt; /ji/ &lt;br&gt; [dʑi] || || じゅ &lt;br&gt; /ju/ &lt;br&gt; [dʑu] || じぇ &lt;br&gt; /je/ &lt;br&gt; [dʑe] || じょ &lt;br&gt; /jo/ &lt;br&gt; [dʑo] || || || ||<br /> |-<br /> ! /z/<br /> | ズぁ &lt;br&gt; /za/ &lt;br&gt; [za] || ズぃ &lt;br&gt; /zi/ &lt;br&gt; [zi] || || ズぅ &lt;br&gt; /ju/ &lt;br&gt; [zu] || ズぇ &lt;br&gt; /ze/ &lt;br&gt; [ze] || ズぉ &lt;br&gt; /zo/ &lt;br&gt; [zo] || || || ||<br /> |-<br /> ! /t/<br /> | た &lt;br&gt; /ta/ &lt;br&gt; [ta] || てぃ &lt;br&gt; /ti/ &lt;br&gt; [ti] || || とぅ &lt;br&gt; /tu/ &lt;br&gt; [tu] || て &lt;br&gt; /te/ &lt;br&gt; [te] || と &lt;br&gt; /to/ &lt;br&gt; [to] || || || ||<br /> |-<br /> ! /d/<br /> | だ &lt;br&gt; /da/ &lt;br&gt; [da] || でぃ &lt;br&gt; /di/ &lt;br&gt; [di] || || どぅ &lt;br&gt; /du/ &lt;br&gt; [du] || で &lt;br&gt; /de/ &lt;br&gt; [de] || ど &lt;br&gt; /do/ &lt;br&gt; [do] || || || ||<br /> |-<br /> ! /ch/<br /> | ちゃ &lt;br&gt; /cha/ &lt;br&gt; [tɕa] || ち &lt;br&gt; /chi/ &lt;br&gt; [tɕi] || つ &lt;br&gt; /ch{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [tɕ{{Màu sắc|red|ɨ}}] || ちゅ &lt;br&gt; /chu/ &lt;br&gt; [tɕu] || ちぇ &lt;br&gt; /che/ &lt;br&gt; [tɕe] || ちょ &lt;br&gt; /cho/ &lt;br&gt; [tɕo] || つェ &lt;br&gt; /chə/ &lt;br&gt; [tsə] || || ||<br /> |-<br /> ! /n/<br /> | な &lt;br&gt; /na/ &lt;br&gt; [na] || に &lt;br&gt; /ni/ &lt;br&gt; [ni] || || ぬ &lt;br&gt; /nu/ &lt;br&gt; [nu] || ね &lt;br&gt; /ne/ &lt;br&gt; [ne] || の &lt;br&gt; /no/ &lt;br&gt; [no] || || にゃ &lt;br&gt; /nya/ &lt;br&gt; [nja] || にゅ &lt;br&gt; /nyu/ &lt;br&gt; [nju] || にょ &lt;br&gt; /nyo/ &lt;br&gt; [njo]<br /> |-<br /> ! /h/<br /> | は &lt;br&gt; /ha/ &lt;br&gt; [ha] || ひ &lt;br&gt; /hi/ &lt;br&gt; [hi] || || ほぅ &lt;br&gt; /hu/ &lt;br&gt; [hu] || へ &lt;br&gt; /he/ &lt;br&gt; [he] || ほ &lt;br&gt; /ho/ &lt;br&gt; [ho] || || ひゃ &lt;br&gt; /hya/ &lt;br&gt; [hja] || ひゅ &lt;br&gt; /hyu/ &lt;br&gt; [hju] || ひょ &lt;br&gt; /hyo/ &lt;br&gt; [hjo]<br /> |-<br /> ! /p/<br /> | ぱ &lt;br&gt; /pa/ &lt;br&gt; [pa] || ぴ &lt;br&gt; /pi/ &lt;br&gt; [pi] || ピ &lt;br&gt; /p{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [p&lt;sup&gt;s&lt;/sup&gt;{{Màu sắc|red|ɨ}}] || ぷ &lt;br&gt; /pu/ &lt;br&gt; [pu] || ぺ &lt;br&gt; /pe/ &lt;br&gt; [pe] || ぽ &lt;br&gt; /po/ &lt;br&gt; [po] || ピェ &lt;br&gt; /pə/ &lt;br&gt; [pə] || ぴゃ &lt;br&gt; /pya/ &lt;br&gt; [pja] || ぴゅ &lt;br&gt; /pyu/ &lt;br&gt; [pju] || ぴょ &lt;br&gt; /pyo/ &lt;br&gt; [pjo]<br /> |-<br /> ! /b/<br /> | ば &lt;br&gt; /ba/ &lt;br&gt; [ba] || び &lt;br&gt; /bi/ &lt;br&gt; [bi] || ビ &lt;br&gt; /b{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [b&lt;sup&gt;z&lt;/sup&gt;{{Màu sắc|red|ɨ}}] || ぶ &lt;br&gt; /bu/ &lt;br&gt; [bu] || べ &lt;br&gt; /be/ &lt;br&gt; [be] || ぼ &lt;br&gt; /bo/ &lt;br&gt; [bo] || ビェ &lt;br&gt; /bə/ &lt;br&gt; [bə] || びゃ &lt;br&gt; /bya/ &lt;br&gt; [bja]|| びゅ &lt;br&gt; /byu/ &lt;br&gt; [bju] || びょ &lt;br&gt; /byo/ &lt;br&gt; [bjo] <br /> |-<br /> ! /m/<br /> | ま &lt;br&gt; /ma/ &lt;br&gt; [ma] || み &lt;br&gt; /mi/ &lt;br&gt; [mi] || ミ゜ &lt;br&gt; /m{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [m{{Màu sắc|red|ɨ}}] || む &lt;br&gt; /mu/ &lt;br&gt; [mu] || め &lt;br&gt; /me/ &lt;br&gt; [me] || も &lt;br&gt; /mo/ &lt;br&gt; [mo] || ミ゜ェ &lt;br&gt; /mə/ &lt;br&gt; [mə] || みゃ &lt;br&gt; /mya/ &lt;br&gt; [mja] || みゅ &lt;br&gt; /myu/ &lt;br&gt; [mju] || みょ &lt;br&gt; /myo/ &lt;br&gt; [mjo]<br /> |-<br /> ! /f/<br /> | ふぁ &lt;br&gt; /fa/ &lt;br&gt; [fa] || ふぃ &lt;br&gt; /fi/ &lt;br&gt; [fi] || ふィ゜ &lt;br&gt; /f{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [f{{Màu sắc|red|ɨ}}] || ふ &lt;br&gt; /fu/ &lt;br&gt; [fu] || ふぇ &lt;br&gt; /fe/ &lt;br&gt; [fe] || ふぉ &lt;br&gt; /fo/ &lt;br&gt; [fo] || ふェ &lt;br&gt; /fə/ &lt;br&gt; [fə] || || ||<br /> |-<br /> ! /v/<br /> | ヴぁ &lt;br&gt; /va/ &lt;br&gt; [va] || ヴぃ &lt;br&gt; /vi/ &lt;br&gt; [vi] || ヴィ゜ &lt;br&gt; /v{{Màu sắc|red|ɿ}}/ &lt;br&gt; [v{{Màu sắc|red|ɨ}}] || ヴぅ &lt;br&gt; /vu/ &lt;br&gt; [vu] || ヴぇ &lt;br&gt; /ve/ &lt;br&gt; [ve] || ヴぉ &lt;br&gt; /vo/ &lt;br&gt; [vo] || ヴェ &lt;br&gt; /və/ &lt;br&gt; [və] || || ||<br /> |-<br /> ! /ʋ/<br /> | わ &lt;br&gt; /ʋa/ &lt;br&gt; [ʋa] || || || || || を &lt;br&gt; /ʋo/ &lt;br&gt; [ʋo] || || || ||<br /> |-<br /> ! /r/<br /> | ら &lt;br&gt; /ra/ &lt;br&gt; [ɾa] || り &lt;br&gt; /ri/ &lt;br&gt; [ɾi] || || る &lt;br&gt; /ru/ &lt;br&gt; [ɾu] || れ &lt;br&gt; /re/ &lt;br&gt; [ɾe] || ろ &lt;br&gt; /ro/ &lt;br&gt; [ɾo] || || りゃ &lt;br&gt; /rya/ &lt;br&gt; [ɾja] || りゅ &lt;br&gt; /ryu/ &lt;br&gt; [ɾju] || りょ &lt;br&gt; /ryo/ &lt;br&gt; [ɾjo]<br /> |-<br /> ! <br /> | ん &lt;br&gt; /N/ &lt;br&gt; [n,&lt;br&gt;ŋ] || ム &lt;br&gt; /M/ &lt;br&gt; [m] || ヴ &lt;br&gt; /V/ &lt;br&gt; [v] || リ゜ &lt;br&gt; /ɭ/ &lt;br&gt; [ɭ] || ー &lt;br&gt; /ː/ &lt;br&gt; [ː]<br /> |}<br /> <br /> ==Tham khảo==<br /> {{tham khảo}}<br /> <br /> ==Liên kết ngoài==<br /> * [http://rlang.lib.u-ryukyu.ac.jp/rlang/myk/ Từ điển phương ngữ Miyako, Trung tâm Nghiên cứu Ngôn ngữ Okinawa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811024520/http://rlang.lib.u-ryukyu.ac.jp/rlang/myk/ |date=2012-08-11 }}<br /> * Aleksandra Jarosz, [http://hdl.handle.net/10593/14699 Từ điển tiếng Miyako của Nikolay Nevskiy] (Luận văn PhD về từ điển sơ thảo tiếng Miyako của [[Nikolay Aleksandrovich Nevsky|Nikolay Nevsky]])<br /> {{Ngữ hệ Japonic}}<br /> {{Ngôn ngữ tại Nhật Bản}}<br /> <br /> [[Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu|Tarama]]<br /> [[Thể loại:Quần đảo Miyako|Tarama, tiếng]]</div> imported>Yuki Shiromita