imported>Méiyue Lysithea vào lúc 13:53, ngày 16 tháng 2 năm 2026

2026-02-16T13:53:31Z

Trang mới

{{bài cùng tên|Báo thù}}
[[Tập tin:Peinture_Palais_de_Justice_de_Toulouse.jpg|nhỏ|''Công lý và Báo thù đuổi theo Tội ác'', tranh của Pierre-Paul Prud'hon, khoảng năm 1805-1808]]
'''Trả thù''' hay '''báo thù''' được định nghĩa là hành động thực hiện một hành động có hại đối với một người hoặc một nhóm người để đáp lại sự bất bình, có thể là thật hoặc cho là thật (trái ngược với [[Nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái|việc chìa nốt má kia]]).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.lexico.com/en/definition/revenge|title=revenge {{!}} Definition of revenge in English by Lexico Dictionaries|website=Lexico Dictionaries {{!}} English|access-date=ngày 11 tháng 7 năm 2019|archive-date=2020-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111223649/https://www.lexico.com/en/definition/revenge|url-status=dead}}</ref> Trả thù được sử dụng để trừng phạt một sai trái bằng cách vượt ra ngoài pháp luật. [[Francis Bacon]] đã mô tả sự trả thù là một loại "công lý hoang dã", vi phạm luật pháp.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.rjgeib.com/thoughts/revenge/revenge.html|title=Sir Francis Bacon "On Revenge"|website=rjgeib.com}}</ref> Công lý nguyên thủy hoặc công lý đáp trả thường được phân biệt với các hình thức công lý chính thức và tinh tế hơn như [[công lý phân phối]] và [[phán xét thiêng liêng]].

== Chức năng trong xã hội ==
[[Tâm lý học xã hội|Nhà tâm lý học xã hội]] Ian Mckee tuyên bố rằng mong muốn duy trì quyền lực thúc đẩy hành vi báo thù như một phương tiện quản lý ấn tượng: "Những người báo thù có xu hướng trở thành những người được thúc đẩy bởi quyền lực và bởi khát vọng địa vị. Tôi không muốn bị [[mất mặt]] ".<ref>{{Chú thích sách|url=http://www.apa.org/monitor/2009/06/revenge.aspx|title=Revenge and the people who seek it|last=Michael Price|date=June 2009|publisher=apa.org|volume=40|page=Print version: page 34|access-date =ngày 1 tháng 10 năm 2010|issue=6}}</ref><ref>Ian McKee, PhD. 2008. ''Social Justice Research'' (Vol. 138, No. 2)</ref>

Hành vi báo thù đã được tìm thấy trên hầu hết các xã hội loài người.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Ericksen|first=Karen Paige|last2=Horton|first2=Heather|year=1992|title="Blood Feuds": Cross-Cultural Variations in Kin Group Vengeance|journal=Behavior Science Research|volume=26|issue=1–4|pages=57–85|doi=10.1177/106939719202600103}}</ref> Một số xã hội khuyến khích hành vi báo thù.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Richard|first=McClelland|date=Summer 2010|title=The Pleasures of Revenge|journal=The Journal of Mind and Behavior|volume=31|issue=3/4|pages=196|jstor=43854277}}</ref> Những xã hội này thường coi danh dự của các cá nhân và các nhóm người có tầm quan trọng trung tâm. Do đó, trong khi bảo vệ danh tiếng của mình, một kẻ báo thù cảm thấy như thể anh ta khôi phục lại trạng thái phẩm giá và [[công lý]] của mình trước đó. Theo [[Michael Ignatieff]], "Trả thù là một mong muốn có tính đạo đức sâu sắc để giữ niềm tin với người chết, để tôn vinh ký lức của họ bằng cách chiếm lấy lý tưởng mà người đã mất đi bỏ lại".<ref>Brandon Hamber and Richard A. Wilson, Symbolic Closure through Memory, Reparation and Revenge in Post-conflict Societies (Johannesburg: Centre for the Study of Violence and Reconciliation, 1999)</ref> Do đó, danh dự có thể trở thành [[Di sản văn hóa|di sản]] truyền từ [[Thế hệ|thế hệ này]] sang thế hệ khác. Bất cứ khi nào danh dự bị xâm phạm, gia đình hoặc thành viên cộng đồng bị ảnh hưởng có thể cảm thấy bị buộc phải trả thù người phạm tội để khôi phục lại "sự cân bằng danh dự" ban đầu trước khi danh dự bị tổn thương. Chu kỳ bảo vệ danh dự này có thể mở rộng bằng cách đưa các thành viên gia đình và sau đó toàn bộ cộng đồng nạn nhân mới vào chu kỳ trả thù hoàn toàn mới, và khi đó trả thù có thể lan tỏa trên nhiều thế hệ.<ref>{{Chú thích sách|title=Exploring the Facets of Revenge|last=Helena Yakovlev-Golani|year=2012|page=83|chapter=Revenge - the Volcano of Despair: The Story of the Israeli-Palestinian Conflict|chapter-url=https://www.interdisciplinarypress.net/online-store/ebooks/hostility-and-violence/exploring-the-facets-of-revenge|access-date = ngày 25 tháng 7 năm 2019 |archive-date = ngày 5 tháng 3 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305052617/https://www.interdisciplinarypress.net/online-store/ebooks/hostility-and-violence/exploring-the-facets-of-revenge}}</ref>

== Lịch sử ==
[[Tập tin:Notification_on_21_October_1941.jpg|nhỏ| Đức tuyên bố giết 2300 thường dân trong [[Thảm sát Kragujevac|vụ thảm sát Kragujevac]] để trả thù 10 lính Đức bị giết. Vùng Serbia bị Đức chiếm đóng, 1941 ]]
Vòng xoáy trả thù là những chu kỳ khiêu khích và trả thù, được thúc đẩy bởi mong muốn trả thù và được các nhóm gia đình hoặc bộ lạc thực hiện trong thời gian dài. Chugns là một phần quan trọng của nhiều [[xã hội tiền công nghiệp]], đặc biệt là ở khu vực Địa Trung Hải. Chúng vẫn tồn tại ở một số khu vực, đáng chú ý là ở [[Albania]] với truyền thống ''gjakmarrja'' hay "mối thù máu".<ref>"[http://www.csmonitor.com/World/Europe/2008/0625/p01s02-woeu.html Peacemaker breaks the ancient grip of Albania's blood feuds]". ''[[The Christian Science Monitor]]'' ngày 24 tháng 6 năm 2008</ref> Trong [[Trung Cổ|thời Trung cổ]], hầu hết mọi người sẽ không coi một sự xúc phạm hoặc tổn thương là đã được giải quyết cho đến khi nó được báo thù, hoặc, ít nhất, được thanh toán bằng tiền - do đó, hệ thống Anglo-Saxon rộng rãi của các khoản thanh toán weregild (theo nghĩa đen, "giá người"), thiết lập một giá trị bằng tiền nhất định cho các hành vi bạo lực nhất định nhằm cố gắng hạn chế vòng xoáy trả thù bằng cách biến trách nhiệm của một kẻ gây tội ác thành tiền.{{Cần chú thích|ngày=tháng 2 năm 2026}}

Hình thức trả thù theo kiểu nợ máu vẫn được thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả khu vực người Kurd ở [[Thổ Nhĩ Kỳ]] và [[Papua New Guinea]].<ref>"[http://uk.reuters.com/article/2009/05/05/uk-turkey-attack-feuds-analysis-idUKTRE5443HC20090505 Blood feuds and gun violence plague Turkey's southeast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131230231546/http://uk.reuters.com/article/2009/05/05/uk-turkey-attack-feuds-analysis-idUKTRE5443HC20090505 |date = ngày 30 tháng 12 năm 2013}}". Reuters. ngày 5 tháng 5 năm 2009</ref><ref>"[http://news.bbc.co.uk/2/low/programmes/from_our_own_correspondent/4181042.stm Deadly twist to PNG's tribal feuds]". BBC News. ngày 25 tháng 8 năm 2005</ref>

Ở Nhật Bản, việc tôn vinh gia đình, gia tộc hoặc lãnh chúa của một người thông qua việc giết người trả thù được gọi là "katakiuchi" (敵討ち). Những vụ giết người này cũng có thể bao gồm cả thân nhân của kẻ phạm tội. Ngày nay, katakiuchi thường được theo đuổi bởi các biện pháp hòa bình, nhưng trả thù vẫn là một phần quan trọng của [[văn hóa Nhật Bản]].<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Mills|first=D. E.|date=|title=Kataki-Uchi: The Practice of Blood-Revenge in Pre-Modern Japan|url=|journal=Modern Asian Studies|volume=10}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Công lý]]
[[Thể loại:Trừng phạt]]

Trả thù - Lịch sử thay đổi

imported>Méiyue Lysithea vào lúc 13:53, ngày 16 tháng 2 năm 2026