imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-23T12:14:50Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

[[Tập tin:Ugali and cabbage.jpg|300px|nhỏ|phải|Ugali ăn với bắp cải]]
'''Ugali''' hoặc còn gọi là '''Posho''' hay '''Sima''' là một loại [[bột ngô]] làm từ [[ngô]] (bắp) hoặc [[cám]] ngô ở một số quốc gia ở [[Châu Phi]]<ref>{{chú thích báo|url=https://www.tasteoftheplace.com/ugali-kenyan-cornmeal/|title=Ugali - a Kenyan cornmeal |date=2017-10-16|work=Taste Of The Place|access-date=2018-08-23|language=en-US}}</ref> Ugali đôi khi được làm từ các loại bột khác, chẳng hạn như [[bột kê]] hoặc lúa miến, và đôi khi được trộn với bột sắn. Loại bột ngô này được nấu trong nước sôi hoặc có chế thêm sữa cho đến khi đạt được độ đặc quánh giống như bột nhào hoặc đến khi có độ chắc.<ref>{{chú thích báo|url=https://maureenmumasi.wordpress.com/2015/05/04/how-to-prepare-ugaliposho/|title=How to prepare ugali/posho|date=2015-05-04|work=Yummy|access-date=2018-08-23|language=en-US}}</ref> Năm [[2017]], món ăn này được xếp vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại của UNESCO, là một trong số ít món ăn trong danh sách này.<ref>{{chú thích web|title=UNESCO - Nsima, culinary tradition of Malawi|url=https://ich.unesco.org/en/lists|access-date=2021-06-26|website=ich.unesco.org|language=en}}</ref> Từ ''Ugali'' là một thuật ngữ trong [[ngôn ngữ châu Phi]] bắt nguồn từ [[tiếng Swahili]]; nó còn được gọi thông dụng là ''Nsima'' trong các ngôn ngữ Malawi như [[Chichewa]] và [[Chitumbuka]]. Ở các vùng của [[Kenya]], món ăn còn có tên thân mật là ''nguna''.<ref>{{chú thích báo|url=https://gayathriscookspot.com/2015/09/tanzanian-ugali-nguna-recipe/|title=Tanzanian Ugali / Nguna Recipe|date=2015-09-01|work=Gayathri's Cook Spot|access-date=2018-08-23|language=en-US}}</ref>

Ugali (khi được nấu thành [[cháo]], nó được gọi là '''Uji''') được ăn kèm với [[khoai lang]], [[chuối]] chín, [[khoai tây]] và thậm chí cả [[bánh mì]]. Ugali dạng [[bánh khô]] thường được dùng với [[rau sống]], [[món hầm]] hoặc [[Sukumawiki]] (còn được gọi là [[cải xoăn]]). Ugali là một loại [[thực phẩm thiết yếu]] cung cấp [[tinh bột]] phổ biến nhất trong các món ăn địa phương của vùng [[Hồ Lớn Châu Phi]] và [[Nam Phi]]. Khi Ugali được làm từ một loại tinh bột khác, nó thường được đặt tên theo vùng cụ thể.<ref>{{chú thích web|title=HOW TO COOK THE PERFECT UGALI / Nairobi Kitchen|url=https://nairobikitchen.blogspot.com/2017/07/how-to-cook-perfect-ugali.html|date=2017-07-15|website=HOW TO COOK THE PERFECT UGALI / Nairobi Kitchen|access-date=2020-05-19}}</ref> Cách ăn Ugali truyền thống (và phổ biến nhất ở các vùng nông thôn) là dùng tay phải lăn một cục thành một [[viên]] rồi chấm vào [[nước sốt]] hoặc [[món hầm]] gồm [[rau]] xay nhuyễn hoặc [[thịt]]. Người ta bấm vào viên bộ tạo chỗ lõm bằng ngón tay cái để xúc và quấn quanh các [[miếng thịt]] để gắp chúng giống như cách mà bánh mì dẹt được dùng để vét đồ. Ugali còn sót lại cũng có thể được dùng với [[trà]] vào sáng hôm sau.<ref>{{chú thích web|title=Fancy a piece of ugali cake with your tea?|url=https://mobile.nation.co.ke/lifestyle/Fancy-a-piece-of-ugali-cake-with-your-tea/1950774-2664228-format-xhtml-y2ph15/index.html|last=App|first=Daily Nation|website=mobile.nation.co.ke|language=en|access-date=2020-05-29}}</ref>
==Tên gọi==
Loại bột ngô này có rất nhiều tên gọi được biết đến ở các địa phương như:
[[Tập tin:Yawo food staples - ugali and usipa.jpg|300px|nhỏ|phải|Ugali trong bữa ăn hàng ngày của người Yawo]]
[[Tập tin:Stewed Capenta and Sadza(as it is known in Zimbabwe) dish.JPG|300px|nhỏ|phải|Ugali ăn với cá nhỏ]]
[[Tập tin:Africa ugali and beans.jpg|300px|nhỏ|phải|Ugali ăn với đậu ván]]
[[Tập tin:AFRICAN FOOD (TANZANIA).jpg|300px|nhỏ|phải|Ugali trong một bữa ăn]]
[[Tập tin:Ugali wa Muhogo na mlenda.jpg|300px|nhỏ|phải|Ugali ăn với súp sệt]]
[[Tập tin:Préparation du pap-Namibie (3).jpg|300px|nhỏ|phải|Nấu Ugali]]
[[Tập tin:Fufu Corn.jpg|300px|nhỏ|phải|Nấu Ugali]]
[[Tập tin:Ugali Posho.jpg|300px|nhỏ|phải|Ugali dạng bột cám ngô]]
* ''Agidi'' – [[Người Igbo]], [[Nigeria]]
* ''Akple'' – [[Người Ewe]], ''Akumè'' – [[Tiếng Gen|Mina]] – [[Togo]]
* ''Busuma'' [Bukusu] – Kenya
* ''Bando'' – [[Người Soga]], Uganda
* ''Bidia'' – [[Cộng hòa Dân chủ Congo]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Bogobe/Phaletšhe'' – [[Botswana]], [[Nam Phi]]
* ''Bugali'' – [[Burundi]], [[Cộng hòa Dân chủ Congo]], [[Sudan]], [[Nam Sudan]], [[Rwanda]]
* ''Buhobe'' – [[Người Lozi]]<ref name=":0">{{chú thích web|url=http://www.hungerforculture.com/?page_id=591|title=Nshima and Ndiwo: Zambian Staple Food|last=Tembo|first=Mwizenge S.|website=Hunger For Culture|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224091611/http://www.hungerforculture.com/?page_id=591|archive-date=24 February 2017|access-date=2018-02-18}}</ref>
* ''Buru'' – [[Kenya]], [[Người Luo]]
* ''Busima'' – [[Bagisu]], [[Uganda]]
* ''Chenge'' – Kenya, Luo
* ''Chima'' – [[Mozambique]]
* ''Couscous de Cameroon'' – [[Cameroon]]
* ''Dona''
* ''Fitah'' – Sudan, Nam Sudan, Congo
* ''Foutou'' – Bờ Biển Ngà
* ''Fufu'' – Sierra Leone
* ''Funge de milho'' – Angola (miền Bắc)
* ''Sadza'' – Kalanga, Botswana và Zimbabwe
* ''Isitshwala'' – Botswana, [[Người Ndebele]]
* ''Isishwala'' – Nam Phi, [[Người people]]
* ''Kawunga'' – [[Người Ganda]], Uganda
* ''Kimnyet'' – [[Người Kalenjin]], Kenya
* ''Kuon'' – [[Kenya]], [[Người Luo]]
* ''Kwen wunga'' – [[tiếng Alur]], [[Uganda]]
* ''Lipalishi'' – Eswatini
* ''Mdoko'' – [[Người Zulu]], [[Nam Phi]]
* ''Mieliepap – ''[[Lesotho]]'',{{Sfn|McCann|2009|p=137}}'' [[Nam Phi]]''{{Sfn|McCann|2009|p=137}}''<ref>"Mealiepap, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018.[https://www.dsae.co.za/entry/mealiepap/e04658] 25 February 2019</ref>
* ''Mogo'' – Kenya, Luo
* ''Moteke'' – DR Congo{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Mutuku'' – Nam PHi{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Nfundi'' – [[Cộng hòa Congo]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Ngima'' – [[Người Kamba]], Kenya, [[Người Kikuyu]]
* ''Nkima'' – Kenya, [[Người Meru]]
* ''Nshima'' – DR Congo Kasai
* ''Nsima'' – Malawi,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} Zambia{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Obokima'' – Kenya, [[Người Kisii]]
* ''Obusuma'' – Kenya, [[Bộ tộc Nyole]]<ref>{{chú thích web|url=http://www.kenya-information-guide.com/|title=Kenya Information Guide Home page|access-date=24 June 2013}}</ref>
* ''Eko'' – Nigeria, Yoruba
* ''Oshifima'' – Namibia [[Người Ovambo]]
* ''Pap'' – Namibia, Nam PHi<ref>"Pap, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018. [https://www.dsae.co.za/entry/pap/e05513] 25 February 2019.</ref>
* ''Papa/Bogobe'' – Lesotho,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} South Africa{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Pâte'' [Pháp] – Togo
* ''Phuthu/phalishi'' – Người Zulu, Nam PHi<ref>"Putu, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018.[https://www.dsae.co.za/entry/putu/e05805] 25 February 2019.</ref>
* ''Pirão'' – Angola (miền Nam)
* ''Posho'' – [[Uganda]]<ref>{{chú thích web|url=https://www.wattpad.com/115799426-ugandan-food-recipes-posho-ugali|title=Ugandan food recipes - POSHO (UGALI) – Wattpad|website=www.wattpad.com|access-date=2018-08-23}}</ref>
* ''Saab'' – [[Ghana]], [[Người Kusasi]]
* ''Sadza'' – [[Người Shona]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}}<ref>"Sadza, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018. [https://www.dsae.co.za/entry/sadza/e06177] 25 February 2019</ref>
* ''Sakora'' – Nigeria
* ''Sakoro'' – Ghana
* ''Sembe'' – Tanzania, Kenya
* ''Shadza'' – [[Người Kalanga]], [[Botswana]]
* ''Shima''
* ''Shishima'' – Zambia
* ''Sima'' – Chewa,<ref name=":022">{{chú thích web|url=http://www.peoplesoftheworld.org/hosted/chewa/|title=The Chewa|last=Gough|first=Amy|date=2004|publisher=The Peoples of The World Foundation|access-date=18 February 2018}}</ref> [[người Tumbuka]], và [[người Ngoni]]<ref name=":0" />
* ''Soor'' – [[Somalia]],{{Sfn|McCann|2009|p=137}} [[Zambia]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Tuozafi'' (hoặc ''T.Z.'') – Ghana
* ''Tuwo'' – Hausa, Nigeria
* ''Ubugali'' – Rwanda
* ''Ubwali'' – [[Người Bemba]]<ref name=":0" />
* ''Ugali'' – Kenya,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} Malawi, Mozambique, [[Tanzania]],{{Sfn|McCann|2009|p=137}} Uganda,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} [[Người Yao]], Swahili
* ''Um'ratha'' – Người Ndebele, Nam Phi
* ''Upswa'' – Mozambique{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
* ''Bohobe'' – Sotho, Nam Phi, Lesotho
* ''Vhuswa'' – [[Người Venda]], Nam Phi
* ''Vuswa'' – Người Tsonga, Nam Phi
* ''Xima'' – Mozambique{{Sfn|McCann|2009|p=137}}
==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=}}
==Tham khảo==
* {{chú thích sách|title=Nervous Conditions|author= Dangarembga, Tsitsi |date=1988|publisher= Ayebia Clark Publishing|title-link= Nervous Conditions }} is a semi-autobiographical novel focused on the story of a Rhodesian family in post-colonial Rhodesia (present-day Zimbabwe), during the 1960s.
* In Douglas Rogers' book ''The Last Resort: A Memoir of Zimbabwe'' (September 2009), Naomi, an elderly [[Malawian]] woman whom Rogers calls "Mrs. John", brings her husband, John Muranda, the other John, John Agoneka, and Rogers bowls of warm sadza, which Rogers explains "Mrs. John" cooks daily, over a wood fire outside the Murandas' home. (Crown/Random House, LLC, ASIN: B002PXFYIS, Chapter 4, page 23).
==Liên kết ngoài==
* [https://web.archive.org/web/20051120124109/http://www.museums.org.za/bio/plants/poaceae/zea_mays.htm A brief history of maize]
* [http://www.bridgewater.edu/~mtembo/nshimachapter1.htm Article on nshima and ndiwo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100128071147/http://www.bridgewater.edu/~mtembo/nshimachapter1.htm |date=2010-01-28 }}
* [http://www.bbc.co.uk/nottingham/features/2004/03/our_man_in_zambia_08.shtml BBC article about nshima]
* [https://cheflolaskitchen.com/sadza-ugali/ Basic Ugali Recipe]

[[Thể loại:Ẩm thực châu Phi]]
[[Thể loại:Ẩm thực Kenya]]
[[Thể loại:Món ăn quốc gia]]
[[Thể loại:Ẩm thực Nam Phi]]

Ugali - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)