imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Ký tự điều khiển Unicode - Reference before punctuation)

2025-11-14T08:34:07Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Ký tự điều khiển Unicode - Reference before punctuation)

Trang mới

{{Geobox|Protected area
| name = Vòm đá Azure
| native_name = Dwejra
| native_name_lang = mt
| category = [[Mái vòm tự nhiên]]
| image = Azure Window 2009.JPG
| image_caption = Vòm đá Azure năm 2009
| coordinates = {{Coord|36|03|12.8|N|14|11|18.1|E|display=inline}}
| country = [[Malta]]
| region = [[Gozo]]
| region_type = Huyện
| location = Dwejra, [[San Lawrenz]]
| elevation_imperial = 92
}}

'''Vòm đá Azure''' ([[tiếng Malta]]: it-Tieqa Żerqa) còn được gọi là '''Vòm đá Dwejra''' (tiếng Malta: it-Tieqa tad-Dwejra), là một vòm đá vôi tự nhiên dài 28 mét (92 ft) trên [[đảo Gozo]] ở [[Malta]]. Tọa lạc ở [[vịnh Dwejra]] trong khu vực [[San Lawrenz]], gần vách đá [[biển Inland]] và [[Fungus Rock]]. Đây là một trong những điểm thu hút khách du lịch lớn của Malta. Vách đá cùng các đặc điểm tự nhiên khác trong khu vực Dwejra, được giới thiệu trong một số bộ phim quốc tế và sản xuất truyền thông.

Mỏm đá neo lại ở phía đông của vách đá ven biển, lượn lên trên mặt nước, được neo vào một cột trụ tự do nằm ở biển phía tây vách đá. Nó được tạo ra khi hai hang động đá vôi sụp đổ. Sau nhiều năm [[xói mòn]] tự nhiên gây ra các phần của vòm vòm rơi xuống biển, vòm và trụ đứng tự do sập xuống hoàn toàn trong một cơn bão vào ngày 8 tháng 3 năm 2017.

==Lịch sử==
{{multiple image|direction=vertical|align=right|width=220
|image1=The Azure Window, Dwejra Bay, Gozo.jpg|caption1= Vòm đá Azure năm 2006
|image2=Malta Gozo, Azure Window (10264176345).jpg|caption2= Ảnh năm 2012, sau khi bị sụp đổ một phần}}

Vòm đá Azure hình thành thông qua sự [[ăn mòn]] của biển và mưa trên mặt vách đá trong khoảng thời gian khoảng 500 năm.<ref name="times2013-07-19">{{chú thích báo|last1=Martin|first1=Ivan|title=The Azure Window is still safe... for now|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20130719/local/The-Azure-Window-is-still-safe-for-now.478580|work=[[Times of Malta]]|date=ngày 19 tháng 7 năm 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610053139/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20130719/local/The-Azure-Window-is-still-safe-for-now.478580|archive-date=ngày 10 tháng 6 năm 2016}}</ref><ref name="europeancommission">{{cite report|title=Dwejra - A Coastal Nature Park|url=http://ec.europa.eu/environment/life/project/Projects/files/laymanReport/LIFE03_TCY_MT_0000047_LAYMAN.pdf|date=|work=European Commission: Environment - Life Project|archive-url=https://web.archive.org/web/20080925122804/http://ec.europa.eu/environment/life/project/Projects/files/laymanReport/LIFE03_TCY_MT_0000047_LAYMAN.pdf|archive-date=ngày 25 tháng 9 năm 2008|pages=1-8}}</ref> Vòm đá này là một trong những điểm tham quan chính của Malta và phông nền nổi tiếng trong các bức ảnh. Nó được đưa vào danh sách "Khu Bảo tồn Đặc biệt"<ref name="europeancommission"/><ref name="report"/> và năm 1998 xuất hiện trong danh sách đệ trình của Malta về [[Di sản Thế giới]] của [[UNESCO]], cùng với phần còn lại của vịnh Dwejra.<ref name="europeancommission"/><ref>{{chú thích web|title=Qawra/Dwejra|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/980/|website=UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401185143/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/980/|archive-date=ngày 1 tháng 4 năm 2016}}</ref>

Giữa những năm 1980 và những năm 2000, các phần của phiến trên cùng của vòm bị sập, mở rộng vòm đáng kể. Một khối đá lớn ở mép ngoài bị sập vào tháng 4 năm 2012, tiếp tục tăng kích thước của mỏm đá.<ref>{{chú thích báo|title=Part of Dwejra 'Azure window' collapses|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120417/local/part-of-dwejra-window-collapses.415805|work=[[Times of Malta]]|date=ngày 17 tháng 4 năm 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610055600/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120417/local/part-of-dwejra-window-collapses.415805|archive-date=ngày 10 tháng 6 năm 2016}}</ref> Một đợt sập đá khác xảy ra vào tháng 3 năm 2013. Một báo cáo địa chất và kỹ thuật được chuẩn bị bốn tháng sau đó và xác định rằng vòm "tương đối ổn định và sẽ tiếp tục tồn tại trong một vài năm", mặc dù cảnh báo về đá rơi và có thể gây nguy hiểm cho người dân khi đến gần vòm.<ref name="europeancommission"/><ref name="report">{{cite report|author=Geoscience Consulting|date=July 2013|title=Geological and geotechnical report on the Azure Window, Gozo: Rock assessment and recommendations for preservation and conservation. Report prepared for the Ministry for Sustainable Development, the Environment and Climate Change (Ref: MG 22/2005), Malta|url= https://msdec.gov.mt/en/Documents/Downloads/Azure%20Window%20Report%20July%202013.pdf|archive-url =https://web.archive.org/web/20170308143754/https://msdec.gov.mt/en/Documents/Downloads/Azure%20Window%20Report%20July%202013.pdf|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017}}</ref>

Có nhiều lần đá rơi và khe nứt được báo cáo trong những năm tiếp theo.<ref>{{chú thích báo|title=A huge part of the Dwejra Window rock collapsed|url=http://www.tvm.com.mt/en/news/a-huge-part-of-the-dwejra-window-rock-collapsed/|work=[[TVM (Malta)|TVM]]|date=ngày 26 tháng 6 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629060527/http://www.tvm.com.mt/en/news/a-huge-part-of-the-dwejra-window-rock-collapsed|archive-date=ngày 29 tháng 6 năm 2016}}</ref> Ngư dân tránh đi gần vòm bằng thuyền của họ, và các biển báo cảnh báo đã được đặt lên để ngăn cản người dân đi bộ lên đỉnh.<ref name="europeancommission"/><ref>{{chú thích báo|title=Dwejra Azure Window fissure grows, collapse may be close|url=http://www.independent.com.mt/articles/2015-12-06/local-news/Dwejra-Azure-Window-fissure-grows-collapse-may-be-close-6736150001|work=[[The Malta Independent]]|date=ngày 6 tháng 12 năm 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623035556/http://www.independent.com.mt/articles/2015-12-06/local-news/Dwejra-Azure-Window-fissure-grows-collapse-may-be-close-6736150001|archive-date=ngày 23 tháng 6 năm 2016}}</ref> Tuy nhiên, nhiều người vẫn tiếp tục đi trên vòm vòm thường xuyên,<ref>{{chú thích báo|title=Iconic Azure Window in Dwejra loses another chunk (but people are still walking on it)|url=http://www.independent.com.mt/articles/2016-08-28/local-news/Iconic-Azure-Window-in-Dwejra-loses-another-chunk-and-it-s-a-big-one-6736162965|work=[[The Malta Independent]]|date=ngày 29 tháng 8 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160829120133/http://www.independent.com.mt/articles/2016-08-28/local-news/Iconic-Azure-Window-in-Dwejra-loses-another-chunk-and-it-s-a-big-one-6736162965|archive-date=ngày 29 tháng 8 năm 2016}}</ref> và video đã được tải lên YouTube từ những người vách đá lặn xuống cửa sổ khi những tảng đá rơi xuống.<ref>{{chú thích báo|last1=Mizzi|first1=Daniel|title=Rocks fall off picturesque Azure Window after cliff jumper dive|url=http://www.maltatoday.com.mt/environment/environment/72019/watch_rocks_fall_off_picturesque_azure_window_after_cliff_jumper_dive#.WMAo-DsrI2w|work=[[Malta Today]]|date=ngày 27 tháng 11 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127115128/http://www.maltatoday.com.mt/environment/environment/72019/watch_rocks_fall_off_picturesque_azure_window_after_cliff_jumper_dive#.WMAo-DsrI2w|archive-date=ngày 27 tháng 11 năm 2016}}</ref><ref>{{chú thích báo|work=Times of Malta|date=ngày 27 tháng 11 năm 2016|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20161127/local/rocks-fall-as-man-jumps-off-the-azure-window.632146|title=Watch: Rocks fall as man jumps off the Azure Window|archive-date=ngày 28 tháng 11 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128172039/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20161127/local/rocks-fall-as-man-jumps-off-the-azure-window.632146}}</ref>
Vào tháng 12 năm 2016, một lệnh khẩn cấp đã được công bố cấm người dân đi vào vòng cung, với những kẻ xâm nhập phải đối mặt với khoản tiền phạt là € 1500.<ref>{{chú thích báo|title=€1,500 fine if you step on Azure Window from now on|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20161203/local/1500-if-you-step-on-azure-window-from-now-on.632770|work=[[Times of Malta]]|date=ngày 3 tháng 12 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161204125526/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20161203/local/1500-if-you-step-on-azure-window-from-now-on.632770|archive-date=ngày 4 tháng 12 năm 2016}}</ref> Tuy nhiên, luật này đã không được thi hành, và du khách vẫn còn đi bộ trên vòm đá mấy ngày trước khi nó sụp đổ vào tháng 3 năm 2017.<ref>{{chú thích báo|title=Dozens trespass across Azure Window without a care in the world|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20170304/local/watch-dozens-trespass-across-azure-window-without-a-care-in-the-world.641403|work=[[Times of Malta]]|date=ngày 4 tháng 3 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304155727/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20170304/local/watch-dozens-trespass-across-azure-window-without-a-care-in-the-world.641403|archive-date=ngày 4 tháng 3 năm 2017}}</ref>

==Sụp đổ==

[[Tập tin:Fels0013.jpg|thumb|Một phần của trụ cột đã sụp đổ trong năm 2012]]
Các vòm cuối cùng đã sụp đổ vào khoảng 08:40 UTC (09:40 giờ địa phương) vào ngày 8 tháng 3 năm 2017, sau khi cơn bão mạnh ập vào. Các trụ cột chống đỡ vòm bị sụp đổ, và toàn bộ cấu trúc rơi xuống biển, không có gì còn lại nhìn thấy được trên mực nước biển.<ref name="independent2017-03-08"/><ref>{{chú thích báo|last1=Schicluna|first1=Chris|last2=Balmer|first2=Crispian|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|title=Malta's 'Azure Window' rock formation collapses into the sea|url=http://www.reuters.com/article/us-malta-rock-idUSKBN16F1CY|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308164625/http://www.reuters.com/article/us-malta-rock-idUSKBN16F1CY|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|work=Reuters}}</ref>

Sự sụp đổ này đã được báo cáo trên cả phương tiện truyền thông địa phương và quốc tế.<ref>{{chú thích báo|title=Malta's Azure Window collapses into the sea|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-39207196|work=[[BBC]]|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308143504/http://www.bbc.com/news/world-europe-39207196|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017}}</ref><ref name="telegraph">{{chú thích báo|title=Malta's famous Azure Window rock formation has collapsed|url=http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/malta/gozo/articles/malta-gozo-azure-window-collapses-erosion/|work=[[The Telegraph]]|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308155056/http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/malta/gozo/articles/malta-gozo-azure-window-collapses-erosion/|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017}}</ref> Thủ tướng Joseph Muscat và lãnh đạo phe đối lập Simon Busuttil đã tweet về sự sụp đổ của Azure Window,<ref>{{chú thích báo|language=no|title=Kjent turistattraksjon kollapset: Asurvinduet – eller Azure Window – på Gozo utenfor Malta kollapset i storm onsdag morgen.|url=http://www.vg.no/nyheter/utenriks/kjent-turistattraksjon-kollapset/a/23944043/|work=VG|last=Østbø|first=Stein|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308164216/http://www.vg.no/nyheter/utenriks/kjent-turistattraksjon-kollapset/a/23944043/}}</ref><ref>{{chú thích báo|title=The Azure Window: lost and gone forever|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20170308/local/the-azure-window-lost-and-gone-forever.641810|work=[[Times of Malta]]|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308153638/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20170308/local/the-azure-window-lost-and-gone-forever.641810|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017}}</ref> và nó cũng trở thành chủ đề của nhiều [[internet mem]] trên các phương tiện truyền thông xã hội Malta.<ref>{{chú thích báo|title=The Azure Window: humour takes over|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20170308/local/the-azure-window-humour-takes-over.641814|work=[[Times of Malta]]|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308143159/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20170308/local/the-azure-window-humour-takes-over.641814|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017}}</ref><ref>{{chú thích web|last1=Grech Urpani|first1=David|title=13 Brutally Hilarious Memes Of The Azure Window Collapse|url=https://lovinmalta.com/opinion/reactions/13-brutally-hilarious-reactions-to-the-azure-window-collapse|website=Lovin Malta|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308134022/https://lovinmalta.com/opinion/reactions/13-brutally-hilarious-reactions-to-the-azure-window-collapse|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017}}</ref> Cơ quan Môi trường và Tài nguyên đã gọi sự sụp đổ này là một tổn thất lớn đối với di sản thiên nhiên của Malta.<ref name="independent2017-03-08">{{chú thích báo|title=Dwejra Window collapses; geologist says pillar gave way|url=http://www.independent.com.mt/articles/2017-03-08/local-news/Dwejra-Window-collapses-6736171375|work=[[The Malta Independent]]|date=ngày 8 tháng 3 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308161340/http://www.independent.com.mt/articles/2017-03-08/local-news/Dwejra-Window-collapses-6736171375|archive-date=ngày 8 tháng 3 năm 2017}}</ref>

==Tham khảo==
{{Thể loại Commons|Azure Window}}
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Địa lý Malta]]
[[Thể loại:Du lịch Malta]]
[[Thể loại:Thành hệ đá vôi]]

Vòm đá Azure - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Ký tự điều khiển Unicode - Reference before punctuation)