imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-03-03T16:56:55Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Infobox settlement
| name = Wörgl
| native_name =
| settlement_type = [[Đô thị (Áo)|Đô thị]]

| image_skyline = Woergl Westen.JPG
| imagesize =
| image_caption = Wörgl nhìn từ phía đông (Grattenbergl)
| image_shield = AUT Wörgl COA.svg
| shield_size = 80x110px
| shield_link =

| pushpin_map = Austria
| pushpin_mapsize = 270
| pushpin_map_caption = Vị trí trong nước Áo
| image_map = Woergl.png
| mapsize = 260x260px
| map_alt =
| map_caption = Vị trí trong [[huyện Kufstein]]

| coordinates = {{coord|47|29|N|12|04|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Quốc gia
| subdivision_name = [[Áo]]
| subdivision_type1 = [[Các bang của Áo|Bang]]
| subdivision_name1 = [[Tyrol (bang)|Tyrol]]
| subdivision_type2 = [[Huyện (Áo)|Huyện]]
| subdivision_name2 = [[Huyện Kufstein|Kufstein]]
| parts_type =
| parts_style = para
| p1 =

| leader_title = [[Thị trưởng]]
| leader_name = Michael Riedhart
| leader_party =
| leader_title1 =
| leader_name1 =

| area_footnotes = {{Austria population Wikidata|area_footnotes}}
| area_total_km2 = {{Austria population Wikidata|area_total_km2}}
| area_metro_km2 =
| elevation_m = 511
| elevation_max_m =
| elevation_min_m =
| population_as_of = {{Austria population Wikidata|population_as_of}}
| population_footnotes = {{Austria population Wikidata|population_footnotes}}
| population_total = {{Austria population Wikidata|population_total}}
| population_urban =
| population_metro =
| population_note =
| population_density_km2 = auto
| established_title =
| established_date =
| timezone = [[Giờ Trung Âu|CET]]
| timezone_DST = [[Giờ mùa hè Trung Âu|CEST]]
| utc_offset = +1
| utc_offset_DST = +2
| registration_plate = [[Biển số xe Áo|KU]]
| postal_code_type = [[Danh sách mã bưu chính ở Áo|Mã bưu chính]]
| postal_code = 6300-6302
| area_code_type = [[Số điện thoại ở Áo|Mã vùng]]
| area_code = 043-5332
| website = [http://www.woergl.at/ www.woergl.at]
| footnotes =
}}
'''Wörgl''' ({{IPA|de|ˈvœrɡəl}}) là một [[thành phố]] thuộc bang [[Tyrol (bang)|Tyrol]] của [[Áo]], trong [[huyện Kufstein]]. Thành phố nằm cách {{cvt|20|km}} so với biên giới quốc tế với [[Bang Bayern|Bayern]], [[Đức]].

== Dân số ==
{{Historical populations
|align=left
|1869|1080
|1880|1485
|1890|2319
|1900|3126
|1910|4232
|1923|4155
|1934|4196
|1939|4689
|1951|6247
|1961|6828
|1971|7937
|1981|8598
|1991|10041
|2001|10885
|2011|12645
}}

== Giao thông ==
Wörgl là một nút giao [[đường sắt]] trên tuyến giữa [[Innsbruck]] và [[Munich]], cũng như tuyến nội địa Áo đến [[Salzburg]]. [[Ga Wörgl Hauptbahnhof]] đã được chỉ định là ''Hauptbahnhof'' ({{langx|de|ga chính}}) kể từ ngày 10 tháng 12 năm 2006.

[[Tuyến đường châu Âu E641]] nối Wörgl với [[Salzburg]]. Các tuyến [[European route E45|E45]] và [[European route E60|E60]] (xa lộ Áo [[A12 (xa lộ Áo)|A12]]) đi qua Wörgl.
<gallery>
File:Bahnhof Wörgl alt.jpg|Ga Wörgl năm 1900
File:Wörgl Gare 1965.jpg|Ga Wörgl năm 1965
</gallery>
== Lịch sử ==
=== Thí nghiệm Wörgl ===
[[File:Freigeld1.jpg|thumb|Một tờ một Schilling với các tem [[Tiền tệ mất giá|demurrage]] từ Wörgl]]
Wörgl là nơi diễn ra cái gọi là "Phép lạ Wörgl", bắt đầu từ ngày 31 tháng 7 năm 1932 trong thời kỳ [[Đại Khủng hoảng]]. Sáng kiến này bắt đầu với việc phát hành "Hối phiếu bồi hoàn được chứng nhận", một dạng [[tiền tệ địa phương]] thường được biết đến với tên gọi [[Tiền tem|Stamp Scrip]] hoặc [[Freigeld]]. Đây là sự áp dụng lý thuyết tiền tệ của nhà [[kinh tế học]] [[Silvio Gesell]] bởi thị trưởng đương nhiệm khi đó, {{Interlanguage link|Michael Unterguggenberger|de}}.

Thí nghiệm này đã giúp gia tăng [[việc làm]] và cho phép chính quyền địa phương thực hiện các dự án công như xây nhà mới, hồ chứa nước, đường trượt tuyết và cầu, trái ngược với tình cảnh suy thoái của phần lớn các vùng khác trong cả nước. [[Lạm phát]] và [[giảm phát]] cũng được cho là không tồn tại trong suốt thời gian thí nghiệm diễn ra.{{Citation needed|date=October 2011}}

Mặc dù thu hút sự chú ý lớn thời bấy giờ, bao gồm cả Thủ tướng Pháp [[Edouard Daladier]] và nhà kinh tế [[Irving Fisher]],<ref>[https://www.cato.org/sites/cato.org/files/serials/files/cato-journal/1991/1/cj10n3-13.pdf Working for Irving Fischer] cato.org Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2023</ref> "thí nghiệm" này đã bị Ngân hàng Trung ương Áo ([[Oesterreichische Nationalbank]]) chấm dứt vào ngày 1 tháng 9 năm 1933, nhằm duy trì độc quyền của chính phủ liên bang đối với đồng tiền hợp pháp của quốc gia.<ref>{{Cite book|last=Boyle|first=David|url=https://books.google.com/books?id=glqnzC-TLPMC&dq=worgl+miracle&pg=RA1-PA237|title=The Money Changers: Currency Reform from Aristotle to E-cash|date=2002|publisher=Earthscan|isbn=978-1-85383-895-8}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Helleiner|first1=Eric|url=https://books.google.com/books?id=gJX1buNKHj0C&dq=worgl+miracle&pg=PA159|title=The Making of National Money: Territorial Currencies in Historical Perspective|last2=Helleiner|first2=Faculty of Arts Chair in International Political Economy Professor Eric|date=2003|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-4049-6}}</ref>

Nhà kinh tế Anh [[John Maynard Keynes]] từng nhận xét rằng "kinh tế học tương lai sẽ học hỏi nhiều từ các ý tưởng của Gesell hơn là từ Marx".<ref>{{Cite book |last=Felber |first=Christian |title=Gemeinwohl-Ökonomie |year=2010 |publisher=Deuticke |isbn=978-3-552-06137-8 |language=de |trans-title=Kinh tế vì lợi ích chung}}</ref>

Năm 2006, các cột mốc đã được dựng khắp thị trấn để tưởng niệm sự kiện này.<ref>{{Cite web|url=http://meilensteine.woergl.at/|title=Meilensteine - home|website=meilensteine.woergl.at}}</ref>

=== Thế chiến thứ hai ===
[[Lâu đài Itter]] gần đó (cách Wörgl khoảng 8 km) là địa điểm của một trong những trận đánh cuối cùng ở châu Âu trong Thế chiến II.<ref name=":0">{{Cite book |last=Harding |first=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=TwIBAwAAQBAJ&q=the+last+battle |title=The Last Battle: When U.S. and German Soldiers Joined Forces in the Waning Hours of World War II in Europe |date=2013-05-07 |publisher=Da Capo Press |isbn=978-0-306-82208-7 |language=en}}</ref> Lâu đài này đã bị tịch thu từ Grüner bởi Trung tướng SS [[Oswald Pohl]] theo lệnh của [[Heinrich Himmler]] vào ngày 7 tháng 2 năm 1943. Việc chuyển đổi lâu đài thành một nhà tù hoàn tất vào ngày 25 tháng 4 năm 1943, và cơ sở này được đặt dưới quyền quản lý của [[Trại tập trung Dachau]].<ref name=":0" />

[[Trận Lâu đài Itter]] diễn ra vào ngày 5 tháng 5 năm 1945, với sự tham gia của binh lính [[Wehrmacht]] đã đầu hàng, [[Quân đội Hoa Kỳ]], lực lượng [[Kháng chiến Áo]] và các cựu tù nhân chính trị [[Pháp]] chống lại [[Sư đoàn Panzergrenadier SS số 17 Götz von Berlichingen|Sư đoàn Thiết giáp bộ binh SS số 17]].<ref name=":1">{{Cite news |date=2015-05-07 |title=The Austrian castle where Nazis lost to German-US force |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-32622651 |access-date=2025-05-11 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Chỉ huy của binh lính [[Wehrmacht]] đầu hàng, Thiếu tá [[Josef Gangl]], đã thiệt mạng trong trận chiến bởi một tay súng bắn tỉa và được chôn cất tại nghĩa trang thành phố Wörgl.<ref name=":1" /> [https://www.google.com/maps/place/Sepp+Gangl-Stra%C3%9Fe,+6300+W%C3%B6rgl,+Austria/@47.4845571,12.0671774,17z/data=!3m1!4b1!4m6!3m5!1s0x477633a9a498cc45:0x332dea70d3c73edc!8m2!3d47.4845571!4d12.0697523!16s%2Fg%2F1tjf92hr?entry=ttu Sepp Gangl-Straße] là một con phố tại Wörgl được đặt theo tên ông.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Sepp-Gangl-Straße – Heimat Wörgl |url=https://heimat.woergl.at/index.php/sepp-gangl-strasse |access-date=2024-01-10 |website=heimat.woergl.at}}</ref>
[[File:Woergl Denkmal Brunner.jpg|thumb|Đài tưởng niệm Alois Brunner [<nowiki/>[[:de:Alois Brunner (Widerstandskämpfer)|de]]] và [[Josefine Brunner]] tại Wörgl]]
Mạng lưới kháng chiến chống [[Đảng Quốc Xã]] của [[Waldemar von Knoeringen]] [<nowiki/>[[:de:Waldemar von Knoeringen|de]]] được đặt cơ sở tại Wörgl.<ref>{{Cite book |last=Trebbin |first=Ulrich |url=https://books.google.com/books?id=xvWiEAAAQBAJ&dq=...+Josefine+Brunner+aus+W%C3%B6rgl+im+t%C3%A4tigen+Widerstand+engagiert+%E2%80%93+und+das+noch+bevor+die+Nazis+%C3%96sterreich+annektiert+hatten.+Vor+allem+Josefine+vernetzt+oppositionelle+Gruppen+in+S%C3%BCdbayern,+Salzburg+und+Wien+und+%C3%BCberbringt+Botschaften.+Doch+...&pg=PT3 |title=Die unsichtbare Guillotine: Das Fallbeil der Weißen Rose und seine Geschichte |date=2023-02-28 |publisher=Verlag Friedrich Pustet |isbn=978-3-7917-6231-9 |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stadtarchiv |first=Team |date=2023-02-23 |title=Roter Widerstand |url=https://innsbruck-erinnert.at/roter-widerstand/ |access-date=2025-05-11 |language=de}}</ref> Các tấm bia tưởng niệm và đài kỷ niệm đã được dựng tại thị trấn, bao gồm cả bia tưởng nhớ thành viên kháng chiến [[Josefine Brunner]].<ref>{{Cite web |date=2025-01-25 |title=Gedenktafel für Alois und Josefine Brunner am Vorplatz des Bahnhofs Wörgl |url=https://gams.uni-graz.at/archive/objects/o:derla.tir143/methods/sdef:TEI/get |access-date=2025-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125114207/https://gams.uni-graz.at/archive/objects/o:derla.tir143/methods/sdef:TEI/get |archive-date=2025-01-25 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Stoff |first=Sebastian David |title="Gedenktafel für die Wörgler Opfer des Widerstandes, der religiösen und rassistischen Verfolgung am Kirchhof Wörgl: Alois und Josefine Brunner, Stefan Valentinotti, Josef Gangl, Rudolf und Elisabeth Gottlieb und Anna Gründler" |url=https://gams.uni-graz.at/o:derla.tir144 |access-date=2025-05-11 |website=gams.uni-graz.at |language=de}}</ref>
== Thành phố kết nghĩa ==
*{{flagicon|CZE}} [[Albrechtice nad Orlicí]], Cộng hòa Séc
*{{flagicon|JPN}} [[Suwa, Nagano|Suwa]], Nhật Bản

== Nhân vật nổi bật ==
*[[Reinhard Furrer]], nhà khoa học người Đức.
*[[Gerhard Berger]], cựu tay đua [[Công thức Một]] và cựu đồng sở hữu của [[Scuderia Toro Rosso]].
*[[Stefan Horngacher]], vận động viên [[nhảy trượt tuyết]] Olympic.
*[[Hans Peter Haselsteiner]], ông trùm xây dựng và cựu phó chủ tịch [[Diễn đàn Tự do]].
*[[Richard Kitzbichler]], cựu cầu thủ [[Đội tuyển bóng đá quốc gia Áo]] và hiện là trợ lý huấn luyện viên của câu lạc bộ [[Premier League]] [[Southampton F.C.]]
*[[Hannes Staudinger]], nhà quay phim Áo.
*[[Gisela Wurm]], nữ chính trị gia Áo.

== Thư viện ảnh ==
[[File:Wörgl, die Katholische Pfarrkirche Sankt Laurentius Dm71713 foto7 2017-08-02 13.28.jpg|[https://www.google.com/maps/place/Pfarrkirche+W%C3%B6rgl/@47.4859206,12.0629423,17z/data=!4m16!1m9!3m8!1s0x4776333784bcc9d3:0x315fd58a9a1ff7ec!2sPfarrkirche+W%C3%B6rgl!8m2!3d47.4859206!4d12.0655172!9m1!1b1!16s%2Fg%2F11b5v4819z!3m5!1s0x4776333784bcc9d3:0x315fd58a9a1ff7ec!8m2!3d47.4859206!4d12.0655172!16s%2Fg%2F11b5v4819z?entry=ttu Nhà thờ Pfarrkirche Wörgl], tọa lạc tại Wörgl.|thumb|left|170px]]
{{wide image|Woergl_Panorama.jpg|990px|Toàn cảnh Wörgl.|alt=Toàn cảnh Wörgl nhìn từ Hennersberg.}}

{{clear}}

== Xem thêm ==
*[[Tiền tệ địa phương]]
*[[Ithaca Hours]]
*[[Silvio Gesell]]
*[[Freigeld]]

== Tham khảo ==
{{reflist|30em}}

== Liên kết ngoài ==
{{Commons category|Wörgl}}{{wikivoyage}}
*{{StatistikAustria|70531}}
*[http://www.globalideasbank.org/site/bank/idea.php?ideaId=904 Nỗ lực của Wörgl trong những năm 1930 nhằm thiết lập một loại tiền tệ địa phương]
*[http://www.gpix.at/Gpix.at-Gigapixel_gpath,woergl,pid,9112,type,gpix.html Wörgl Gigapixel Panorama (11.000 Megapixel)]
*[http://ccmag.net/ Tạp chí Trực tuyến về Tiền tệ Cộng đồng]
*[http://www.hohe-salve.com/en/woergl.html Trang web của Cơ quan Du lịch Wörgl]

{{Thành phố và thị trấn ở huyện Kufstein}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Worgl}}
[[Thể loại:Wörgl| ]]
[[Thể loại:Thành phố và thị trấn ở huyện Kufstein]]
[[Thể loại:Freiwirtschaft]]
[[Thể loại:Huyện Kufstein]]

Wörgl - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5