imported>Newone vào lúc 07:05, ngày 25 tháng 7 năm 2026

2026-07-25T07:05:59Z

Trang mới

{{Starbox begin
| name= WDJ0914+1914
}}
{{Starbox image
| image=[[Tập tin:Artist’s impression of the WDJ0914+1914 system.tif|450px|giữa]]
| caption=Sao lùn trắng WDJ0914+1914 và [[Hành tinh ngoài hệ Mặt Trời|hành tinh]] vệ tinh kích thước [[Sao Hải Vương]]
}}
{{Starbox observe
| constell= [[Cự Giải (chòm sao)|Cự Giải]].<ref name="eso1919">{{Chú thích web|url=https://www.eso.org/public/usa/news/eso1919/?lang|title=First Giant Planet around White Dwarf Found - ESO observations indicate the Neptune-like exoplanet is evaporating|date=ngày 4 tháng 12 năm 2019|last=information@eso.org|website=www.eso.org|language=en|access-date=ngày 6 tháng 1 năm 2020|archive-date=2019-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204220100/https://www.eso.org/public/usa/news/eso1919/?lang|url-status=dead}}</ref><ref name="1919b" />
| epoch= J2000
| ra= {{RA|09|14|05,30}}<ref name="SIMBAD"/>
| dec= {{DEC|+19|14|12,25}}<ref name="SIMBAD"/>
| appmag_v=
}}
{{Starbox character
| type= [[Sao lùn trắng]]
| class= [[Phân loại sao#Phân loại sao lùn trắng|DA]]<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Girven|first=J.|last2= Gansicke|first2=B. T.|last3=Steeghs|first3=D.|last4=Koester|first4=D.|date=February 2012|title=VizieR Online Data Catalog: DA-white dwarfs from SDSS and UKIDSS (Girven+, 2011)|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2012yCat..74171210G/abstract|journal=yCat|language=en|volume=|pages=J/MNRAS/417/1210|via=}}</ref>
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = -47<ref name="Gänsicke"/>
| prop_mo_ra = {{val|-1,221|1,267}}<ref name="SIMBAD"/>
| prop_mo_dec = {{val| -11,594|1,220}}<ref name="SIMBAD">{{Chú thích web|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=SDSS+J091405.30%2B191412.2 |title=SDSS J091405.30+191412.2|last=|first=|date = ngày 6 tháng 1 năm 2020 |website=SIMBAD|archive-url=|archive-date=|access-date = ngày 6 tháng 1 năm 2020}}</ref>
| dist_ly = 2038
| dist_pc = 625<ref name="Gänsicke"/>
}}
{{Starbox detail
| mass= 0,56 ± 0,03<ref name="Gänsicke">{{Chú thích web|url=https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1919/eso1919a.pdf|title=Accretion of a giant planet onto a white dwarf|last=Gänsicke|first=Boris T.|last2=Schreiber|first2=Matthias R.|last3=Toloza|first3=Odette|last4=Gentile Fusillo|first4=Nicola P.|last5=Koester|first5=Detlev|last6=Manser|first6=Christopher J.|date=|website=ESO|archive-url=|archive-date=|access-date = ngày 11 tháng 12 năm 2019}}</ref>
| radius= 0,015<ref name="Gänsicke"/>
| rotation =
| rotational_velocity =
| luminosity =
| temperature= 27743 ± 310<ref name="Gänsicke"/>
| gravity = 7,85 ± 0,06<ref name="Gänsicke"/>
| metal_fe=
| age= 13,3 ± 0,5 MegaYear<ref name="Gänsicke"/>
}}
{{Starbox catalog
| names = [[Sloan Digital Sky Survey|SDSS]] J091405.30+191412.2, [[Gaia (tàu không gian)|Gaia]] DR2 635879254021761024
}}
{{Starbox reference
| Simbad= SDSS+J091405.30%2B191412.2
}}
{{Starbox end}}
'''WDJ0914+1914''' là một [[sao lùn trắng]]<ref>Sao lùn trắng là một [[Sao đặc|thiên thể đặc]], [[Tiến hóa sao|tàn sư]] do [[Suy sụp hấp dẫn|suy sụp]] của một ngôi sao khối lượng không vượt quá 1,4 lần [[khối lượng Mặt Trời]]</ref> nằm cách [[Trái Đất]] 2.040 [[năm ánh sáng]] [[Vị trí biểu kiến|về phía]] chòm sao Cự Giải,<ref name="1919b">[https://www.eso.org/public/usa/images/eso1919b/ Location of WDJ0914+1914 in the constellation of Cancer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204215153/https://www.eso.org/public/usa/images/eso1919b/ |date=2019-12-04 }} Credit: ESO, IAU and Sky & Telescope 4/12/2019</ref> là sao lùn trắng đầu tiên được phát hiện có một [[hành tinh khí khổng lồ]] xoay quanh,<ref name="eso1919" /> là sản phẩm tích tụ từ một [[Đĩa bồi tụ|đĩa]] khí [[hydro]], [[oxy]] và [[lưu huỳnh]]. 
== Mô tả ==
Kết quả nghiên cứu của các nhà thiên văn học từ Anh,<ref name="UK">[https://warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/hidden_giant_planet Hidden giant planet revealed around tiny white dwarf star] University of Warwick 4/12/2019</ref> [[Chile]]<ref name="Chile">[https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/planet-neptune-star-white-dwarf-a9233186.html Scientists find huge planet orbiting around a white dwarf star for the first time] Andrew Griffin 4/12/2019</ref> và Đức<ref name="GER">[https://www.innovations-report.de/html/berichte/physik-astronomie/erster-riesenplanet-um-weissen-zwerg-gefunden.html Erster Riesenplanet um Weißen Zwerg gefunden] 5/12/2019</ref> đã xác nhận WDJ0914+1914 là một sao lùn trắng nóng, với nhiệt độ bề mặt khoảng 27.750 [[Độ (nhiệt độ)|độ]] [[kelvin]], khối lượng vào khoảng 0,56 lần [[khối lượng Mặt Trời]], bán kính 0,015 [[bán kính Mặt Trời]]. Các quan sát ban đầu từ [[Sloan Digital Sky Survey|Trạm quan sát bầu trời bằng kỹ thuật số Sloan]] trong [[vạch quang phổ]] H-alpha cho thấy WDJ0914+1914 có [[Sao biến quang|ánh sáng biến thiên]]<ref name="SIMBAD" /><ref name="Gänsicke" /><ref>{{Chú thích tạp chí|last=Gentile Fusillo|first=N. P.|last2=Gansicke|first2=B. T.|last3=Greiss|first3=S.|date=May 2015|title=VizieR Online Data Catalog: White dwarf candidates in SDSS DR10 (Gentile Fusillo+, 2015)|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2015yCat..74482260G/abstract|journal=yCat|language=en|volume=|pages=J/MNRAS/448/2260|via=}}</ref> Sau đó, kiểm tra kỹ hơn, các nhà khoa học phát hiện ra các vạch oxy và lưu huỳnh trong quang phổ SDSS cũng như các vạch quang phổ khác bổ sung từ thiết bị X-SHOOTER của kính thiên văn [[Very Large Telescope|VLT]].<ref name="Gänsicke" />

Các mảnh vụn và bụi vũ trụ trong các [[đĩa sao]] quanh sao lùn trắng đã từng được quan sát thấy nhưng trước đây chúng đều nguồn gốc từ các [[Hành tinh đất đá|hành tinh đá]], chịu chi phối bởi các vạch [[calci]] và các nhà khoa học chưa lần nào quan sát thấy chúng xuất hiện với vạch H-alpha. Nhóm nghiên cứu cũng loại bỏ khả năng đĩa sao được hình thành từ sự bồi đắp của một ngôi sao đồng hành hoặc một [[sao lùn nâu]].<ref name="Gänsicke" /> Kích thước của đĩa bụi khí xung quanh WDJ0914+1914 được xác định bằng sự đo các dải phát xạ thông qua [[hiệu ứng Doppler]] cho thấy kích thước khá lớn của đĩa này, khoảng 1-10 lần [[bán kính Mặt Trời]], cũng loại trừ khả năng nó có thể là kết quả một [[hành tinh nhỏ]] bị phá vỡ do lực hấp dẫn khi khoảng cách nhỏ hơn [[Giới hạn Roche]].<ref name="Gänsicke" /> Lời giải thích hợp lý nhất là một [[hành tinh khổng lồ]] bốc hơi dưới ảnh hưởng của tia [[tử ngoại]] phát ra từ WDJ0914+1914. Hành tinh này được dự đoán quay theo qũy đạo có bán kính bằng khoảng 15 lần bán kính Mặt Trời với chu kỳ khoảng 10 [[ngày]]. Thành phần của vật liệu bồi đắp tương tự với các lớp sâu hơn trong các [[hành tinh băng khổng lồ]] của [[hệ Mặt Trời]]. Cùng với quá trình tiến hóa của sao chủ, hành tinh này được dự đoán sẽ mất đi khoảng 0,04 khối lượng [[sao Hải Vương]].<ref name="eso1919" /><ref name="Gänsicke" /><ref>{{Chú thích web|url=https://warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/hidden_giant_planet/|title=Hidden giant planet revealed around tiny white dwarf star|website=warwick.ac.uk|language=en-GB|access-date = ngày 11 tháng 12 năm 2019}}</ref> Hành tinh này hiện có kích thước được dự đoán là lớn hơn sao chủ WDJ0914+1914 từ 2 đến 4 lần.<ref name="UK" /><ref name="Chile" /><ref name="GER" />
{{Orbitbox planet begin|name=WD J0914+1914|period_unit=day}}{{Orbitbox planet|exoplanet=b|mass_earth=~5,07|semimajor=0,068|period=8,65 - 10,00|eccentricity=~0|radius_earth=~2,91}}{{Orbitbox end}}

== Xem thêm ==
* Hệ [[sao đôi]] [[DENIS J082303.1−491201]] với [[hành tinh]] [[DENIS-P J082303.1−491201 b]] có khối lượng 28,5±1,9 lần [[Khối lượng Sao Mộc]], [[Danh sách vật thể trong Hệ Mặt Trời theo kích cỡ|hành tinh nặng nhất trọng hệ Mặt Trời]]
* [[WD 1145+017]], một sao lùn trắng có vật thể khối lượng [[hành tinh bị phá vỡ]] đi ngang qua
* [[WD J0914+1914]], một sao lùn trắng với đĩa mảnh vụn có nguồn gốc từ một hành tinh khổng lồ tiềm năng
* [[ZTF J0139+5245]], một sao lùn trắng khác có đĩa mảnh vụn từ một vật thể có khối lượng hành tinh bị phá vỡ
* [[CWISEP J1935-1546]], một vật thể trôi nổi tự do có phát xạ cực quang trong vùng hồng ngoại
* [[:en:List of exoplanets and planetary debris around white dwarfs|Danh sách các hành tinh ngoài hệ mặt trời và mảnh vỡ hành tinh xung quanh sao lùn trắng]]
* [[PSR J0337+1715]], hệ sao ba ngôi nhỏ gọn gồm một sao xung và hai sao lùn trắng. Ngoài ra còn có một vật thể có khối lượng tương đương Mặt Trăng đang quay quanh cả ba ngôi sao này cùng một lúc
* [[WD 0806−661]] sao lùn trắng có [[WD 0806−661 B|hành tinh khí đồng hành]]
* [[WD 1856+534]], 1 sao lùn trắng nữa có hành tinh

== Tham khảo==
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
*[https://www.space.com/alien-planet-detected-around-white-dwarf-first-discovery.html Evidence of an Alien Planet Spotted Around a White Dwarf, a Cosmic First] Mike Wall Science & Astronomy 4/12/2019
* [https://www.nature.com/articles/s41586-019-1789-8 Accretion of a giant planet onto a white dwarf star] Boris T. Gänsicke, Matthias R. Schreiber, Odette Toloza, Nicola P. Gentile Fusillo, Detlev Koester & Christopher J. Manser. [[Nature]] volume 576, pages61–64(2019) {{DOI|10.1038/s41586-019-1789-8}}
* [https://web.archive.org/web/20191205062130/https://vnexpress.net/khoa-hoc/hanh-tinh-van-ton-tai-khi-sao-chu-diet-vong-4022468.html Hành tinh vẫn tồn tại khi sao chủ diệt vong] An Khang [[VnExpress]] (Theo BBC) Thứ năm, 5/12/2019, 10:29 (GMT+7)
* {{YouTube|gva1wHsOhok|Artist’s animation of the WDJ0914+1914 system}} [[Tổ chức Nghiên cứu thiên văn châu Âu tại Nam Bán cầu|European Southern Observatory]] (ESO) 4 thg 12, 2019
{{Sơ khai thiên văn học}}
{{Chòm sao Cự Giải}}
{{Không gian năm 2019}}

[[Thể loại:Sao lùn trắng]]
[[Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2019]]
[[Thể loại:Hệ hành tinh]]
[[Thể loại:Chòm sao Cự Giải]]
[[Thể loại:Hành tinh khí khổng lồ]]
[[Thể loại:Nhánh Lạp Hộ]]
[[Thể loại:Sao biến quang]]

WDJ0914+1914 - Lịch sử thay đổi

imported>Newone vào lúc 07:05, ngày 25 tháng 7 năm 2026