imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up, Task 18 (cosmetic): eval 10 templates: del empty params (3×); del pos params (1×);

2025-05-03T19:17:21Z

clean up, Task 18 (cosmetic): eval 10 templates: del empty params (3×); del pos params (1×);

Trang mới

{{Thông tin nhân vật
| tên = Willem Janszoon
| hình =
| ghi chú hình =
| ngày sinh = {{circa|1570}}
| nơi sinh = Netherlands
| ngày mất = {{circa|1630}}
| nơi mất =
| quốc gia = [[Dutch Republic|Dutch]]
| tên khác = Willem Jansz.
| công việc = [[nhà hàng hải]] và quan chức [[thuộc địa]]
| nổi tiếng = [[Janszoon voyage of 1605-6|European discovery of Australia]]
}}
'''Willem Janszoon''' ({{IPA|nl|ˈʋɪləm ˈjɑnsoːn}}; {{circa|1570|1630}}), đôi khi được viết tắt là '''Willem Jansz.''',<ref>The [[patronymic]] Janszoon means 'son of Jan,' or 'son of Johannes' (''Janszoon'' in Dutch). In the early seventeenth century, this was in some dialects probably pronounced the same as Jansen, a name equivalent to Johnson in English. Surnames were usually not used and children were simply named for their father's given name. In areas where not many people lived, but also in towns and cities, he would simply be given the name Willem Jansz; thus, all that is known about him is that his father's name was Johannes or Jan. As in many countries, genealogical and historical research in the Netherlands can be difficult for this reason. See {{Chú thích sách|url=http://gutenberg.net.au/Dutch-note.html|title=Note on 17th Century Dutch names|date=ngày 31 tháng 7 năm 2005|publisher=[[Project Gutenberg of Australia]]|access-date=2019-01-12|archive-date=2016-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313155636/http://www.gutenberg.net.au/dutch-note.html}}</ref> là một hoa tiêu và thống đốc thuộc địa của [[Cộng hòa Hà Lan|Hà Lan]]. Janszoon phục vụ ở [[Đông Ấn Hà Lan]] trong các giai đoạn 1603 {{En dash}} 1611 và 1612 {{En dash}} 1616, bao gồm cả là thống đốc của Fort Henricus trên đảo [[Solor]].<ref>Mutch (1942), p43</ref> Ông là người châu Âu đầu tiên được biết đến đã nhìn thấy bờ biển [[Úc]] trong chuyến đi 1605 - 1606 của mình.

== Tuổi thơ ==
Willem Janszoon sinh vào khoảng những năm 1570, nhưng không có thông tin về ông lúc nhỏ.

Janszoon lần đầu được biết đến khi tham gia vào dịch vụ của Oude compagnie, một trong những công ty tiền nhiệm của [[Công ty Đông Ấn Hà Lan]] (VOC), vào năm 1598 với tư cách là một người đứng thứ hai trên tàu ''Hollandia'', một phần của hạm đội thứ hai dưới thuyền trưởng Jacob Cornelisz van Neck, được phái bởi người Hà Lan đến [[Đông Ấn Hà Lan]].<ref name="Mutch 1942, p13">Mutch (1942), p13</ref> Vào ngày 5 tháng 5 năm 1601, một lần nữa ông đi thuyền đến [[Đông Ấn]] với tư cách là thuyền trưởng của tàu ''Lam'', một trong ba tàu trong hạm đội của Joris van Spilbergen.<ref>Mutch (1942), p15</ref>

Janszoon khởi hành từ Hà Lan đến Đông Ấn lần thứ ba vào 18 tháng 12 năm 1603, như đội trưởng của tàu ''Duyfken'' (hoặc ''Duijfken,'' có nghĩa là "Little Dove"), một trong mười hai con tàu của hạm đội lớn của Steven van der Hagen.<ref>Mutch (1942), p17</ref> Khi các tàu khác rời [[Java]], Janszoon được cử đi tìm kiếm các khu vực thương mại khác, đặc biệt là ở "vùng đất lớn của New Guinea và khu vực phía Đông và phía Nam của New Guinea".

== Thăm dò và khám phá ==

=== Chuyến đi đầu tiên đến Úc ===
[[Tập tin:StateLibQld_1_117460_Duyfhen_(ship).jpg|nhỏ| Bức tranh được vẽ vào thế kỷ 19 về con tàu ''Duyfken'' ở [[Vịnh Carpentaria]] ]]
{{Chính|Chuyến hải trình của Janszoon 1605–06}}
Vào ngày 18 tháng 11 năm 1605, ''tàu Duyfken'' đi từ [[Bantam (thành phố)|Bantam]] đến bờ biển phía tây [[New Guinea]]. Sau đó, Janszoon băng qua đầu phía đông của [[Biển Arafura]] vào [[Vịnh Carpentaria]] mà không biết đến sự tồn tại của [[Eo biển Torres]]. ''Duyfken'' thực sự ở [[eo biển Torres]] vào tháng 2 năm 1606, một vài tháng trước khi nhà thám hiểm Tây Ban Nha Luís Vaz de Torres đi thuyền qua đó. Vào ngày 26 tháng 2 năm 1606, Janzoon đã neo ở sông Pennefather trên bờ phía tây của [[Bán đảo Cape York|Cape York]] ở [[Queensland]], gần thị trấn [[Weipa|Weipa ngày nay]]. Đây là cuộc đổ bộ châu Âu đầu tiên được ghi nhận trên lục địa Úc.<ref>{{chú thích web|url=https://www.sl.nsw.gov.au/blogs/day-26th-february-1606-dutch-explorer-willem-jansz|title=On this day, 26th February 1606, Dutch explorer Willem Janszoon...|author=State Library of New South Wales|access-date = ngày 15 tháng 1 năm 2019 |date = ngày 26 tháng 2 năm 2016}}</ref><ref>{{chú thích web|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook?|author=National Library of Australia|access-date = ngày 15 tháng 1 năm 2019}}</ref> Janszoon đã duy chuyển 320 km (khoảng 200 dặm) bờ biển, mà ông nghĩ là một phần mở rộng về phía nam của New Guinea.

Tìm thấy vùng đất đầm lầy và người dân không thể sống được (mười người của anh ta đã bị giết trong các chuyến thám hiểm bờ biển khác nhau), Janszoon quyết định trở về tại một nơi mà anh ta đặt tên là Cape Keerweer ("Turnabout"), phía nam vịnh Albatross, và trở về Bantam vào tháng 6 1606. Ông gọi vùng đất mà ông đã phát hiện ra "Nieu Zeland", sau tỉnh [[Zeeland]] của Hà Lan, nhưng tên này không được thông qua, và sau đó được các nhà vẽ bản đồ Hà Lan sử dụng cho [[New Zealand]].

Năm 1607,Đoo đốc Cornelis Matelieff de Jonge đã gởi Janzoon đến vùng đất Ambon và Banda. Năm 1611, Janzoon trở lại Hà Lan, và tin rằng bãi biển phía nam của New Guinea được nối liền với vùng đất mà anh đã di chuyển, và do đó Bản đồ thế giới của Hà Lan được vẽ sai trong nhiều năm. Măc dù đã có những giả thuyết về các nhà hàng hải của Trung Quốc, Pháp hoặc Bồ Đào Nha có thể đã phát hiện ra vùng đất Úc trước, nhưng Duyfken được xem là con tàu Châu Âu đầu tiên biết đến vùng đất này.

=== Chuyến đi thứ hai đến Úc ===
Janszoon thông báo rằng vào ngày 31 Tháng 7 năm 1618, ông đã di chuyển lên một hòn đảo ở 22 ° Nam với chu vi khoảng 22 dặm x 240 dặm SSE của [[eo biển Sunda]].<ref>Heeres (1899), tr13</ref> Điều này thường được hiểu là một mô tả bán đảo từ Point Cloates ({{Tọa độ|22|43|S|113|40|E}}) đến North West Cape ({{Tọa độ|21|47|S|114|09|E}}) trên bờ biển [[Tây Úc]], nơi Janszoon cho là một hòn đảo, mà không hoàn toàn đi vòng quanh nó.<ref>Mutch (1942), p46</ref>

== Đời sống chính trị ==
[[Tập tin:Gerritsz_Nueva_Guinea_1622.JPG|nhỏ|Vịnh Vliege của Willem Janszoon, Dubbelde Rev., R. Visch và Cape Keerweer trên bờ biển ''Nueva Guinea'' trên bản đồ Thái Bình Dương của Hessel Gerritszoon, 1622.]]
Khoảng 1617/18 {{Cần giải thích|date=August 2018|reason=Is this the financial year or a range?}} ông đã trở lại Hà Lan và được bổ nhiệm làm thành viên của Hội đồng Ấn Độ. Ông từng là đô đốc của hạm đội Quốc phòng Hà Lan.<ref>Mutch (1942), p49</ref> Janszoon đã được trao một dây chuyền vàng trị giá 1.000 guilder vào năm 1619 cho phần mình trong việc nắm bắt bốn tàu của [[Công ty Đông Ấn Anh]] gần [[Pulau Tikus|Tiku]] trên [[Tây Sumatera|Tây Sumatra]], vốn đã hỗ trợ các [[Người Java|Java]] trong quốc phòng của họ về thị trấn [[Jakarta]] so với Hà Lan.<ref>Mutch (1942), p48</ref> Năm 1620, ông là một trong những nhà đàm phán với người Anh. Trong một hạm đội kết hợp, họ đi thuyền đến Manila để ngăn chặn các thương nhân Trung Quốc giao dịch với người Tây Ban Nha. Janszoon trở thành phó đô đốc, và năm sau đó là đô đốc. Gần cuối đời, Janszoon giữ chức thống đốc Banda (1623 {{En dash}} 1627).<ref>Mutch (1942), p50</ref> Ông trở lại Batavia vào tháng 6 năm 1627 và ngay sau đó, với tư cách là đô đốc của một hạm đội gồm tám tàu, đã đi làm nhiệm vụ ngoại giao đến Ấn Độ.<ref name="Mutch 1942, p51">Mutch (1942), p51</ref> Vào ngày 4 tháng 12 năm 1628, ông đi thuyền đến Hà Lan và vào ngày 16 tháng 7 năm 1629, báo cáo về tình trạng của Ấn Độ tại [[Den Haag|The Hague]].<ref name="Mutch 1942, p51" /> Bây giờ anh ấy có lẽ khoảng sáu mươi tuổi và sẵn sàng giã từ sự nghiệp vất vả và thành công của mình để phục vụ đất nước. Không có gì được biết về những ngày cuối cùng của anh ấy, nhưng anh ấy được cho là đã chết vào năm 1630.

== Hồ sơ ==
Bản gốc ghi lại chuyến đi năm 1606 của Janszoon đã bị mất. Biểu đồ Duyfken,<ref>{{Chú thích|title=Dese Pascaerte vertoont de wegh, soo int heen als in het weerom seylen, die gehouden is bij het Jacht het Duijfien in het besoecken van de landen beoosten Banda, tot aen Nova Guinea, Maer Guili-guli op Cenam, ende Caram etc, is na de afteijckeninge van Abraham Francken A. 1602. den 20 April gedaen, Ende Nieuw Zelandt met de Gounongapi daer beoosten is beseijlt, bij Jasper Janssen de Jonge|publication-date=1670}}</ref> cho thấy vị trí đổ bộ đầu tiên ở Úc của ''Duyfken'', có số phận tốt hơn. Nó vẫn còn tồn tại ở Amsterdam khi Hessel Gerritszoon lập Bản đồ Thái Bình Dương vào năm 1622 và đặt địa lý Duyfken trên đó, do đó cung cấp cho chúng tôi bản đồ đầu tiên chứa bất kỳ phần nào của Úc. Biểu đồ vẫn còn tồn tại vào khoảng năm 1670, khi một bản sao được tạo ra. Điều này cuối cùng đã đến Thư viện Hoàng gia ở [[Viên|Vienna]] và bị lãng quên trong hai trăm năm. Bản đồ này là một phần của ''Atlas Blaeu Van der Hem'', được đưa đến Vienna vào năm 1730 bởi [[Eugène de Savoie-Carignan|Hoàng tử Eugene của Savoy]]. Thông tin từ các biểu đồ của ông được bao gồm trong các bản đồ bằng đá cẩm thạch và đồng của các [[wiktionary:hemisphere|bán cầu]] trên sàn của Hội trường Công dân Cung điện Hoàng gia [[Amsterdam]] <ref>{{Chú thích web |url=http://www.nla.gov.au/exhibitions/southland/index.html |ngày truy cập=2006-09-14 |tiêu đề=South Land đến New Holland: Biểu đồ Hà Lan của Úc 1606 Từ1756 |archive-date=2006-09-14 |archive-url=https://pandora.nla.gov.au/pan/60542/20060914-0000/www.nla.gov.au/exhibitions/southland/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Chú thích web |url=http://www.historychannel.com.au/tv-shows/showDetails.aspx?show=617 |ngày truy cập=2019-01-12 |tựa đề=Bản sao đã lưu trữ |archive-date = ngày 6 tháng 3 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306065707/https://www.foxtel.com.au/watch/docos.html?show=617 }}</ref>

== Ghi chú ==
{{tham khảo|30em}}

== Tài liệu tham khảo ==

* {{Chú thích sách|url=http://gutenberg.net.au/ebooks05/0501231h.html|title=Part Borne by the Dutch in the Discovery of Australia 1606-1765|last=Heeres|first=J. E.|publisher=Royal Dutch Geographical Society, [[Project Gutenberg of Australia]]|year=1899|location=London|page=114}}
* {{Chú thích sách|url=http://gutenberg.net.au/ebooks06/0600631h.html|title=The First Discovery of Australia|last=Mutch|first=T. D.|publisher=Mutch, [[Project Gutenberg of Australia]]|year=1942|location=Sydney|page=55}}
* {{Chú thích sách|url=http://gutenberg.net.au/ebooks02/0200471h.html|title=A short History of Australia|last=Scott|first=Ernest|date=ngày 16 tháng 7 năm 1916|publisher=[[Project Gutenberg of Australia]]|location=Melbourne|author-link=Ernest Scott}}
* {{Dictionary of Australian Biography|first=Willem|last=Janszoon}}
* {{Chú thích|year=1967|title=[[Australian Dictionary of Biography]]}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Người Amsterdam]]
[[Thể loại:Người Hà Lan thế kỷ 16]]
[[Thể loại:Mất năm 1630]]
[[Thể loại:Sinh thập niên 1570]]

Willem Janszoon - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up, Task 18 (cosmetic): eval 10 templates: del empty params (3×); del pos params (1×);