imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260505)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2026-05-06T03:00:00Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260505)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Zebrasoma velifer''
| image = Pacific sailfin tang (Zebrasoma veliferum) (46864393955).jpg
| image_size = 250px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Acanthuriformes]]
| familia = [[Acanthuridae]]
| genus = ''[[Zebrasoma]]''
| species = '''''Z. velifer'''''
| binomial = ''Zebrasoma velifer''
| binomial_authority = ([[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1795)
| synonyms =
* ''Acanthurus velifer'' {{small|Bloch, 1795}}
* ''Zebrasoma veliferum'' {{small|(Bloch, 1795)}}
}}
'''''Zebrasoma velifer''''' là một loài cá biển thuộc chi ''[[Zebrasoma]]'' trong [[họ Cá đuôi gai]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1795]].

== Từ nguyên ==
[[Danh pháp]] của loài cá này được ghép từ 2 âm tiết trong [[tiếng Latinh]]: ''veli'' ("cánh [[buồm]]") và ''fero'' ("mang, vác"), có nghĩa là "người mang cánh buồm", ám chỉ vây lưng của chúng nhô cao khi căng rộng ra, tựa như cánh của [[thuyền buồm]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes2|tựa đề=Order ACANTHURIFORMES (part 2)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2020-11-13}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''Z. velifer'' có phạm vi phân bố rộng rãi ở Tây và Trung [[Thái Bình Dương]]. Từ [[vịnh Thái Lan]], loài cá này xuất hiện rộng khắp vùng biển các nước [[Đông Nam Á]], băng qua [[Papua New Guinea]] đến hầu hết các [[quốc đảo]] thuộc [[châu Đại Dương]] (xa nhất ở phía đông là đến [[quần đảo Pitcairn]]); phạm vi phía bắc trải dài đến miền nam [[Nhật Bản]] và [[quần đảo Hawaii]]; phía nam giới hạn đến [[đảo Rottnest]] và [[Sydney]] (hai bờ tây-đông của [[Úc]]). Ở Đông [[Ấn Độ Dương]], ''Z. velifer'' được ghi nhận ở ngoài khơi [[đảo Giáng Sinh]].<ref name="IUCN">{{Chú thích IUCN |author=Abesamis, R. |author2=Clements, K.D. |author3=Choat, J.H. |author4=McIlwain, J. |author5=Myers, R. |author6=Nanola, C. |author7=Rocha, L.A. |author8=Russell, B. |author9=Stockwell, B. |date=2012 |title=''Zebrasoma veliferum'' |volume=2012 |page=e.T178010A1520055 |doi=10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T178010A1520055.en |access-date=21 December 2021}}</ref><ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Zebrasoma|species=velifer|year=2020}}</ref> ''Z. velifer'' sống gần các [[rạn san hô]] ở độ sâu đến 45 m.<ref name="FishBase" />

Từ năm [[2000]] đến [[2019]], ''Z. velifer'' đã được quan sát nhiều lần ở những vùng biển ngoài khơi bang [[Florida]], [[Hoa Kỳ]].<ref name="morris">{{Chú thích web|url=https://nas.er.usgs.gov/queries/FactSheet.aspx?SpeciesID=2300|tựa đề=''Zebrasoma veliferum'' (Bloch, 1795)|tác giả 1=J. A. Morris|tác giả 2=P. J. Schofield|năm=2020|website=Nonindigenous Aquatic Species Database|ngày truy cập=2020-11-13}}</ref><ref name="schofield">{{chú thích tạp chí|author1=P. J. Schofield|author2=J. A. Morris|author3=L. Akins|year=2009|title=Field Guide to Nonindigenous Marine Fishes of Florida|url=https://prd-wret.s3.us-west-2.amazonaws.com/assets/palladium/production/s3fs-public/atoms/files/2009fieldguide_Morris_0.pdf|series=NOAA Technical Memorandum NOS NCCOS|volume=92|page=92-93|access-date=2020-11-13|archive-date=2021-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20211015235423/https://prd-wret.s3.us-west-2.amazonaws.com/assets/palladium/production/s3fs-public/atoms/files/2009fieldguide_Morris_0.pdf}}</ref>

== Mô tả ==
[[Tập tin:Pacific sailfin tang (Zebrasoma veliferum) (47728511642).jpg|trái|nhỏ|197x197px|''Z. velifer'' đang phát triển]]
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''Z. velifer'' là 40 cm.<ref name="FishBase" /> Cơ thể có các dải sọc [[màu xám]] và [[màu nâu]] sẫm xen kẽ (dải sọc sẫm nhất ở đầu, băng qua mắt). Trên những dải sọc rộng này còn có những dải sọc hẹp và những đốm [[màu vàng]] (những đốm vàng tập trung chủ yếu ở thân trước). Đầu và mõm có [[màu xám]], dày đặc với các chấm [[màu trắng]]. Vây lưng và vây hậu môn màu nâu sẫm, với các vân sọc màu vàng nhạt. Vây đuôi màu vàng nâu đến nâu sẫm, có vạch trắng ở gốc. Cuống đuôi của ''Z. velifer'' có ngạnh sắc như hầu hết những loài [[cá đuôi gai]] khác, có viền màu xanh tím bao quanh.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://biogeodb.stri.si.edu/caribbean/en/thefishes/species/5692|tựa đề=Species: ''Zebrasoma velifer'', Pacific sailfin-tang|website=Shorefishes of the Greater Caribbean online information system|ngày truy cập=2020-11-13}}</ref>

''Z. velifer'' có thể nhanh chóng đổi màu cơ thể, và các dải sọc màu xám trở nên sáng màu hơn, hoặc trở nên sẫm nâu đến khi tiệp màu với toàn bộ cơ thể.<ref name=":1">Robertson, sđd, tr.210-211</ref> Trong suốt quá trình bắt cặp tìm bạn tình, cá đực và cá cái đều có cùng một kiểu màu sắc: những dải sọc xám trở nên sáng màu hơn, trong khi các vây và phần còn lại của cơ thể chuyển sang màu nâu sẫm.<ref name=":1" /> Mặt khác, cơ thể của ''Z. velifer'' sẽ hoàn toàn chuyển sang màu sẫm khi chúng đang tấn công những đồng loại xâm phạm [[Lãnh thổ động vật|lãnh thổ]] của mình.<ref name=":1" />

Cá con của ''Z. velifer'' có [[màu vàng]] với các dải sọc màu nâu đen được viền trắng (các dải sọc này sẫm hơn ở vùng đầu và thân sau). Vây đuôi trong suốt hoặc màu vàng tươi, gốc vây có màu vàng.<ref name=":0" />
[[Tập tin:Zebrasoma veliferum Prague 2011 1.jpg|nhỏ|208x208px|Một cá thể ''Z. velifer'' trưởng thành]]
Tất cả các loài ''[[Zebrasoma]]'' đều có thể căng rộng vây lưng và vây hậu môn. Các nhà [[ngư học]] đã xác định chiều dài của [[vây lưng]] của chúng bằng cách đo tia vây lưng dài nhất (tia thứ 12) và gai lưng dài nhất (gai thứ 13), sau đó chuyển đổi các giá trị này thành tỉ lệ [[phần trăm]] theo chiều dài tiêu chuẩn của cơ thể.<ref name=":2">Guiasu & Winterbottom, sđd, tr.285</ref> Kết quả cho thấy, ''Z. velifer'' có [[vây lưng]] lớn nhất trong số tất cả các loài ''[[Zebrasoma]]'' dựa vào những chỉ số đo trên, và những chỉ số đo này ở chi ''[[Zebrasoma]]'' lại lớn hơn so với tất cả các chi trong [[họ Cá đuôi gai]].<ref name=":2" />

Số gai ở vây lưng: 4 - 5; Số tia vây ở vây lưng: 29 - 33; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 23 - 26; Số tia vây ở vây ngực: 15 - 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.<ref name=":0" />

== Sinh thái và hành vi ==
''Z. velifer'' thường sống đơn độc, nhưng cũng có thể bơi theo cặp.<ref>{{chú thích sách|title=Surgeonfishes of the World|url=https://archive.org/details/surgeonfishesofw0000john|author=John E. Randall|journal=Nhà xuất bản Mutual|year=2001|isbn=978-1566475617}}</ref> ''Z. velifer'' trưởng thành cũng có thể hợp thành đàn khoảng từ 50 đến 100 cá thể ở [[vùng gian triều]] để kiếm ăn.<ref name=":1" /> ''Z. velifer'' luôn bảo vệ [[Lãnh thổ động vật|lãnh thổ]] của mình trước đồng loại, và điều này đã được quan sát tại [[Aldabra]] và [[Palau]], bất kể là chúng sống đơn độc hay theo cặp.<ref name=":1" />

''Z. velifer'' có ít răng ở họng hơn, và những chiếc răng này lớn hơn so với những loài ''[[Zebrasoma]]'' khác.<ref>Guiasu & Winterbottom, sđd, tr.291</ref> Thức ăn của chúng là các loại [[tảo đỏ]] và [[tảo lục]].<ref name=":1" />

Vào mùa sinh sản, ''Z. velifer'' đực bơi lên khỏi đáy biển chừng vài mét để tìm ''Z. velifer'' cái. Cả hai thường sẽ bơi ở tầng nước giữa một vài phút rồi cùng bơi xuống đáy. Nếu cá cái bơi lên cao hơn, cá đực sẽ cố tiến đến gần và bơi lòng vòng xung quanh cá cái, sử dụng vây ngực để di chuyển. Cá cái sau đó sẽ bơi xuống đáy cùng với cá đực. Lúc này, chúng sẽ thực hiện hành vi [[giao phối]].<ref name=":1" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

=== Trích dẫn ===
* {{chú thích tạp chí|author=D. R. Robertson|year=1983|title=On the spawning behavior and spawning cycles of eight surgeonfishes (Acanthuridae) from the Indo-Pacific|url=https://www.researchgate.net/profile/D_R_Robertson/publication/226729073_On_the_spawning_behavior_and_spawning_cycles_of_eight_surgeonfishes_Acanthuridae_from_the_Indo-Pacific/links/55b77cbc08aed621de046368/On-the-spawning-behavior-and-spawning-cycles-of-eight-surgeonfishes-Acanthuridae-from-the-Indo-Pacific.pdf|journal=Environmental Biology of Fishes|volume=9|issue=3/4|pages=193–223}}
* {{chú thích tạp chí|author1=R. C. Guiasu|author2=R. Winterbottom|year=1998|title=Yellow juvenile color pattern, diet switching and the phylogeny of the surgeonfish genus ''Zebrasoma'' (Percomorpha, Acanthuridae)|url=https://www.researchgate.net/profile/Radu_Guiasu/publication/233668150_Yellow_Juvenile_Color_Pattern_Diet_Switching_and_the_Phylogeny_of_the_Surgeonfish_Genus_Zebrasoma_Percomorpha_Acanthuridae/links/5aa2ddbf0f7e9badd9a67394/Yellow-Juvenile-Color-Pattern-Diet-Switching-and-the-Phylogeny-of-the-Surgeonfish-Genus-Zebrasoma-Percomorpha-Acanthuridae.pdf|journal=Bulletin of Marine Science|volume=63|issue=2|pages=277–294}}

{{Taxonbar|from=Q307219}}

[[Thể loại:Zebrasoma|V]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Lan]]
[[Thể loại:Cá Campuchia]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Malaysia]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Trung Quốc]]
[[Thể loại:Cá Đài Loan]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Cá châu Đại Dương]]
[[Thể loại:Cá Palau]]
[[Thể loại:Cá Fiji]]
[[Thể loại:Cá Tonga]]
[[Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie]]
[[Thể loại:Cá Hawaii]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1795]]

Zebrasoma velifer - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260505)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot