imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:03.1947131, replaced: accessdate → access-date (2)

2026-01-27T01:54:41Z

(Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:03.1947131, replaced: accessdate → access-date (2)

Trang mới

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Zingiber lingyunense''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Thài lài|Commelinids]]
| ordo = [[Bộ Gừng|Zingiberales]]
| familia = [[Họ Gừng|Zingiberaceae]]
| subfamilia = [[Zingiberoideae]]
| tribus = [[Zingibereae]]
| genus = ''[[Zingiber]]''
| species = '''''Z. lingyunense'''''
| binomial = ''Zingiber lingyunense''
| binomial_authority = [[Phương Đỉnh|D.Fang]], 1980<ref name=Fang80>Fang D., 1980. [https://www.jse.ac.cn/EN/Y1980/V18/I2/224 Some new taxa of Zingiberaceae from Guangxi]. ''Acta Phytotaxonomica Sinica'' 18(2): 226-227.</ref>
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms = ''Zingiber linyunense'' <small>D.Fang, 1980 orth. var.</small>
}}
'''''Zingiber lingyunense''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Gừng]]. Loài này được Fang Ding (方鼎, Phương Đỉnh) miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.<ref name=Fang80/><ref>{{chú thích web | url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-273314 | title=''Zingiber lingyunense'' | access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013 | author=The Plant List | year=2010}}</ref> Tên gọi thông thường trong tiếng Trung là 乌姜 (ô khương), nghĩa đen là gừng đen.<ref name=EFL>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=3&taxon_id=240001642 ''Zingiber lingyunense''] trong Flora of China. Tra cứu ngày 27-5-2021.</ref>

==Mẫu định danh==
Mẫu định danh: ''D.H. Qin et al. 19803''; thu thập tại huyện [[Lăng Vân, Bách Sắc|Lăng Vân]], địa cấp thị [[Bách Sắc]], tây bắc khu tự trị [[Quảng Tây]]. Mẫu holotype lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Trung y dược Quảng Tây (广西中医药研究院) ở địa chỉ số 20-1 đường Đông Cát (东葛路), quận Thanh Tú, Nam Ninh (GXMI).<ref name=Fang80/> Lưu ý là tại trang 224 trong bài báo gốc Phương Đỉnh ghi cụm từ viết tắt HGM là ''Herb. Guangxi. Inst. Med. Pharm. Sci.'' (Viện Khoa học Y Dược Quảng Tây),<ref name = Fang80/> không phải mã quốc tế của Phòng mẫu cây thuộc Institut Menorquí d'Estudis ở Mahón, Tây Ban Nha.

==Từ nguyên==
Tính từ định danh ''lingyunense'' hay ''linyunense'' lấy theo tên địa danh [[Lăng Vân, Bách Sắc|Lăng Vân]] (凌云, Língyún).<ref name = Fang80/>

==Phân bố==
Loài này có tại huyện [[Lăng Vân, Bách Sắc|Lăng Vân]], địa cấp thị [[Bách Sắc]], tây bắc khu tự trị [[Quảng Tây]].<ref name = Fang80/><ref name=EFL/><ref name=POWO>[http://powo.science.kew.org/taxon/873055-1 ''Zingiber lingyunense''] trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 27-5-2021.</ref> Môi trường sống là giữa các khối đá trồi lên trong rừng.<ref name=EFL/>

==Phân loại==
''Z. lingyunense'' được xếp trong tổ ''Cryptanthium''.<ref>Lin Bai, Jana Leong-Škorničková & Nianhe Xia, 2015. [https://www.biotaxa.org/Phytotaxa/article/view/phytotaxa.227.1.10 Taxonomic studies on ''Zingiber'' (Zingiberaceae) in China II: ''Zingiber tenuifolium'', a new species from Yunnan, China]. ''Phytotaxa'' 227(1): 92-98, {{doi|10.11646/phytotaxa.227.1.10}}.</ref>

==Mô tả==
Cây thảo. Thân rễ mập, đường kính 2,5 cm, vỏ màu trắng, ruột màu từ tía-lam sẫm tới tím, mọng, có củ, vị hơi ngọt, đỉnh rễ có củ mập hình thoi. Thân giả 0,5-1,7 m, đường kính 4–6 mm. Lưỡi bẹ 2 thùy hoặc chẻ đôi, dài 1–5 mm, dạng màng, thường nhẵn nhụi; cuống lá 1–5 mm, đôi khi có lông; phiến lá ở phần dưới hình trứng, phần còn lại hình mác hẹp, 15-27 × 1,8-3,5 cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, dày các tuyến màu tía tối màu, mặt xa trục thưa lông áp ép, đáy thuôn tròn-hình nêm rộng, đỉnh nhọn thon. Cụm hoa mọc từ thân rễ, dài 5,5–27 cm; cành hoa bông thóc hình trứng đến hình trứng-hình elipxoit hay thuôn dài, 3-5,5 × 1–3 cm, chứa 5-20 hoa; cuống cụm hoa 2–24 cm, thanh mảnh, được bao bọc trong các bẹ giống như vảy màu tía, thuôn dài hoặc hình mác mác, 1-4,5 cm, ngầm dưới đất, cùng trục cành hoa nhiều lông; lá bắc màu tía, thuôn dài-hình elip hay thuôn dài-hình mác ngược, 2,5-4 × 0,6-1,4 cm, mặt xa trục có lông, đỡ 1 hoa. Lá bắc con hình elip, 2,4-3 × 1-1,3 cm, mặt ngoài có lông. Hoa màu trắng, dài 5 cm, không cuống. Đài hoa dài 1,1-1,4 cm, đường kính 5 mm, mặt ngoài phần đáy có lông, đỉnh 2 hoặc 3 răng. Ống tràng hoa dài ~2,5 cm, thưa lông; các thùy hình mác, 1,5-2 × ~0,5 cm, nhẵn nhụi; thùy tràng lưng hơi rộng hơn. Cánh môi màu trắng, dài ~2 cm; thùy giữa hình trứng ngược, ~1 × 1,2 cm, đỉnh có khía răng cưa hoặc thuôn tròn; các thùy bên nhỏ, đường kính ~3 mm. Bao phấn dài ~1 cm; mào dài ~1 cm, tuyến trên bầu dài 5 mm. Bầu nhụy rậm lông nhung, 3 ngăn. Ra hoa tháng 8-9, tạo quả tháng 10-11.<ref name = Fang80/><ref name=EFL/>

Tương tự như ''[[Zingiber integrilabrum|Z. integrilabrum]]'' ở chỗ phiến lá hẹp và hoa ngắn, nhưng khác ở chỗ thân rễ mập có củ, ruột màu tía-lam sẫm, cuống cụm hoa thanh mảnh, mặt ngoài lá bắc có lông, cánh môi 3 thùy với thùy giữa hình trứng ngược.<ref name = Fang80/>

==Chú thích==
*{{commonscat-inline|Zingiber lingyunense}}
*{{wikispecies-inline|Zingiber lingyunense}}
*{{IPNI2|Zingiber lingyunense|873055-1|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013}}
{{tham khảo|30em}}
{{taxonbar|from=Q10877983}}

[[Thể loại:Chi Gừng|L]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980]]
[[Thể loại:Thực vật Trung Quốc]]

{{Zingibereae-stub}}

Zingiber lingyunense - Lịch sử thay đổi

imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:03.1947131, replaced: accessdate → access-date (2)