Blåhaj

Bài này viết về đồ chơi nhồi bông. Đối với loài cá mập cùng tên trong tiếng Thụy Điển, xem Cá mập xanh.

Blåhaj
Tập tin:IKEA Blåhaj plush shark toys - regular and small variants - side and bottom views.png Hai phiên bản nhỏ và lớn của Blåhaj, được trưng bày từ mặt dưới (trên) và bên cạnh (dưới).
Tên khác	Cá mập IKEA
Loại	Đồ chơi nhồi bông
Người phát minh	IKEA Thụy Điển
Công ty	IKEA
Thời gian lưu hành	2014–hiện tại
Chất liệu	Polyester
Tính năng	Mắt thêu
Website chính thức

Blåhaj (phát âm tiếng Thụy Điển: [ˈblôːhaj] <phonos file="Sv-Blåhaj.ogg"></phonos>; n.đ. 'cá mập xanh'; /ˈblɑːhɑːʒ/, /ˈblɑːhɑː/ hoặc /ˈbloʊhaɪ/) (đôi khi gọi là cá mập IKEA) là một món đồ chơi nhồi bông mô phỏng theo loài cá mập xanh và làm bằng polyester tái chế, được sản xuất và bán bởi công ty IKEA. Nó đã trở thành một meme internet phổ biến toàn cầu kể từ cuối những năm 2010; đồng thời cũng trở thành một biểu tượng văn hóa ở các quốc gia như Nga và Trung Quốc, đóng vai trò biểu tượng trong cuộc trưng cầu dân ý về hôn nhân đồng giới của Thụy Sĩ, và được xem là có ý nghĩa quan trọng trong cộng đồng người chuyển giới.

Miêu tả sản phẩm

Blåhaj là một món đồ chơi nhồi bông có tên bắt nguồn từ từ blåhaj trong tiếng Thụy Điển, cũng có nghĩa là "cá mập xanh". Cả vải bên ngoài và bông nhồi đều được làm từ polyester tái chế. Nó có hai kích cỡ – một cỡ lớn dài một mét và một cái nhỏ hơn, dài 55 cm; đồng thời có thể được giặt máy với nhiệt độ tối đa là 40°C. Đồ chơi nhồi bông của IKEA, bao gồm cả Blåhaj, được thiết kế với đôi mắt thêu thay vì loại mắt nhựa thường gặp.

Sản xuất và phân phối

Cá mập xanh—hình mẫu và nguồn cảm hứng cho tên gọi của Blåhaj.

IKEA lần đầu tiên bán mẫu thú nhồi bông hình cá mập của mình từ ít nhất năm 2008 dưới tên gọi "Grössby" (phát âm tiếng Thụy Điển: [ˈɡrœsːbyː]) và "Klappar Haj" (phát âm tiếng Thụy Điển: [ˈklapːar haj]; n.đ. 'cá mập vuốt ve'). Không giống như Blåhaj màu xanh hiện tại, những phiên bản gốc này có màu xám. Phiên bản Grössby có phần ruột hơi cứng hơn, tương tự thú nhồi bông cá voi sát thủ "Ensta" của họ (phát âm tiếng Thụy Điển: [ˈeːnsta]).

Đến năm 2012, IKEA đã chuyển sang sử dụng vải màu xanh lam cho thú nhồi bông nhưng vẫn tiếp tục sử dụng tên "Klappar Haj". Sản phẩm được đổi tên thành "Blåhaj" sau đó vào đầu năm 2014 cho đến nay.

Một phiên bản tiền nhiệm trước đó, có tên là "Korall Haj" (phát âm tiếng Thụy Điển: [kʊˈralː haj]; n.đ. 'cá mập san hô'), xuất hiện từ năm 2006. Blåhaj hiện đang được sản xuất tại Indonesia và Ludhiana, Ấn Độ.

Đáp lại sự nổi tiếng của món đồ chơi này, IKEA đã sản xuất một dòng túi mua sắm Blåhaj, được bán tại các cửa hàng của hãng ở một số khu vực, bao gồm Đài Loan và Malaysia. IKEA cũng đã sử dụng Blåhaj trong các hoạt động tiếp thị; trong đó IKEA Nhật Bản đã sử dụng món đồ chơi này làm linh vật trong một chiến dịch tiếp thị cho các căn hộ nhỏ do IKEA bán trong khu vực. Trong chiến dịch, Blåhaj đóng vai một nhân viên môi giới bất động sản hình dung ra một căn hộ nhỏ. IKEA Malaysia và Đài Loan đã bán bánh bao nhân đậu đỏ và mè giống Blåhaj. IKEA Hồng Kông đã giới thiệu Blåhaj như một phần của chiến dịch quảng cáo cho chi nhánh Tiêm Sa Chủy của mình, chơi chữ địa điểm này là "Tsim Shark Tsui".

Hiện tượng văn hóa

Blåhaj xuất hiện trong London Pride 2023

Một chú Blåhaj trên một chiếc xe diễu hành của IKEA trong lễ Tự hào năm 2025 ở Mannheim, Đức

Các hình ảnh về Blåhaj đã được lan truyền trên Tumblr và Instagram từ cuối năm 2014, cho đến năm 2018, Blåhaj trở nên nổi tiếng hơn với tư cách là một meme trên internet, với người dùng mạng xã hội trên toàn thế giới, chẳng hạn như ở Nga, đăng tải những hình ảnh vui nhộn có hình ảnh của nó. Nhiều hình ảnh trong số này có hình ảnh của nó trong những hoàn cảnh giống con người, chẳng hạn như đang đọc sách hoặc ăn tối với các Blåhajar khác.

Từ năm 2020, Blåhaj cũng được liên kết với cộng đồng LGBTQ và đặc biệt là cộng đồng người chuyển giới, một phần vì nhiều người quan sát thấy màu sắc chủ đạo của món đồ chơi này (thân màu xanh lam, miệng màu hồng và bụng màu trắng) trùng khớp với màu sắc của lá cờ chuyển giới. IKEA dường như đã thừa nhận hiện tượng này khi công ty thực hiện một loạt quảng cáo ủng hộ cuộc trưng cầu dân ý về hôn nhân đồng giới năm 2021 tại Thụy Sĩ. Một trong số các quảng cáo đó bao gồm hình ảnh Blåhaj nằm trên giường cùng với chú gấu Bắc cực Snuttig của IKEA (phát âm tiếng Thụy Điển: [ˈsnɵtːɪg]). Một số người chuyển giới mua Blåhaj hoặc được tặng một chiếc như một nghi lễ chuyển tiếp sau khi công khai giới tính mới.

Đồ chơi này tiếp tục truyền cảm hứng cho các meme và bài đăng trên mạng xã hội trên Instagram, Twitter, Reddit và TikTok, và là một sản phẩm phổ biến ở nhiều vùng lãnh thổ trên thế giới. Blåhaj cũng xuất hiện thoáng qua trong loạt phim truyền hình Hawkeye do Marvel Studios sản xuất.

Vào tháng 9 năm 2021, đã có những lo ngại nảy sinh sau khi các tài khoản Twitter đại diện cho IKEA ở Ireland và Singapore đưa ra gợi ý, để đáp lại các câu hỏi của khách hàng, rằng Blåhaj sẽ bị ngừng sản xuất vào tháng 4 năm 2022. Những lo lắng này càng gia tăng khi có thông tin cho rằng đồ chơi này đã hết hàng hoặc bị loại bỏ khỏi các cửa hàng IKEA ở Trung Quốc, Đài Loan và Singapore. Tin tức này đã gây ra một phản ứng đáng kể trên mạng xã hội, với từ khóa "Blåhaj" trở thành xu hướng trong vài ngày khi người hâm mộ bày tỏ lo ngại rằng đồ chơi này sẽ trở nên "tuyệt chủng". Tài khoản Twitter của IKEA Hoa Kỳ đã đính chính rằng đồ chơi này vẫn có sẵn ở Hoa Kỳ và nhóm Quan hệ Truyền thông của IKEA sau đó đã làm rõ rằng Blåhaj không bị ngừng sản xuất trên toàn cầu, giải thích rằng việc loại bỏ khỏi gian hàng và các vấn đề tồn kho ở một số quốc gia tới từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng tạm thời do đại dịch COVID-19 gây ra.

Sau đó, người hâm mộ đã phản ứng với sự phẫn nộ giả tạo khi các cửa hàng IKEA ở Hồng Kông trưng bày Blåhaj trong một buổi trình diễn về túi hút chân không SPANTAD của hãng, diễn trò đùa như thể việc làm phẳng chúng là một "hành động tàn nhẫn", và chúng trông như cá khô.

Vào tháng 11 năm 2022, IKEA Canada đã tổ chức một chương trình tặng quà cho người chuyển giới một chiếc Blåhaj phiên bản đặc biệt với màu sắc của lá cờ chuyển giới, cùng tên của nó được thêu trên vây. Một trong số chúng đã được quyên tặng cho một trung tâm sức khỏe tình dục ở Halifax, Nova Scotia.

Xem thêm

• Djungelskog
• Lufsig