Danh sách người đoạt giải Nobel Hóa học
Giải Nobel hóa học (Tiếng Thụy Điển: Nobelpriset i kemi) là một giải thưởng thường niên của Viện Caroline (Karolinska Institutet). Đây là một trong năm giải Nobel do Alfred Nobel thành lập vào năm 1895 trao cho các lĩnh vực Vật lý, Văn học, Hòa bình, cùng Sinh lý học và Y khoa từ năm 1901.[1] Theo lời của Nobel trong di chúc, Giải Nobel Hóa học do Quỹ Nobel quản lý và được trao bởi ủy ban gồm năm thành viên được lựa chọn từ Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển.[2] Người nhận giải Nobel Hóa học đầu tiên là nhà khoa học người Hà Lan Jacobus Henricus van 't Hoff với công trình khám phá ra các định luật về động lực học hóa học và áp suất thẩm thấu trong các dung dịch.[3] Mỗi nhà khoa học nhận được một huy chương, bằng chứng nhận và cùng với phần thưởng tài chính, số tiền thưởng hàng năm có thay đổi theo thời gian.[4] Như năm 1901, Jacobus Henricus van 't Hoff nhận được phần thưởng trị giá 150.782 SEK, tính ra tương đương với 7.731.004 SEK với tỷ giá vào thời điểm tháng 12 năm 2008. Kể từ năm 2001, giải thưởng tài chính hàng năm là 10.000.000 SEK. Lễ trao giải thưởng diễn ra hàng năm ở Stockholm vào ngày 10 tháng 12, đúng vào ngày mất của Nobel.[5]
Từ năm 1901 tới năm 2017, Ủy ban Nobel đã trao tặng 108 giải Nobel Hóa học cho 178 nhà khoa học trên khắp thế giới, trong đó chỉ có bốn người là phụ nữ, đó là: Marie Curie (1911), Irène Joliot-Curie (1935), Dorothy Hodgkin (1964) và Ada Yonath (2009).[6] Trong năm 2017, giải Nobel Hóa học được trao cho ba nhà khoa học: Jacques Dubochet, Joachim Frank, Richard Henderson cho nghiên cứu phát triển hiển vi điện tử lạnh giúp xác định cấu trúc với độ phân giải các phân tử sinh học trong dung dịch. Ba nhà khoa học nhận một giải thưởng trị giá 9.000.000 SEK, tương đương với 1 triệu € hay 1,1 triệu USD.[7] Marie Curie và Dorothy Crowfoot Hodgkin là hai nhà nữ khoa học đã nhận giải Nobel Hóa học độc lập, không phải chia sẻ với ai. Trong số những nhà khoa học đoạt giải, 25 người có công trình nghiên cứu về hóa hữu cơ là lĩnh vực có nhiều giải Nobel hóa học nhất.[8] Xét về tuổi tác, người đoạt giải Nobel Hóa học trẻ nhất là Koichi Tanaka vào năm 2002 khi 43 tuổi. Người đoạt giải Nobel lớn tuổi nhất là Charles J. Perdersen vào năm 1987 khi ông đã sang tuổi 83.[9] Nhà Curie có lẽ cũng là gia đình nhận giải Nobel nhiều nhất. Hai vợ chồng Marie Curie và Pierre Curie đã được trao giải Nobel Vật lý vào năm 1903. Marie Curie nhận giải Nobel Hóa học vào năm 1911. Con gái của họ là Irene Joliot-Curie được trao giải Nobel Hóa học vào năm 1935, cùng với chồng Frederic Joliot. Ngoài ra còn có Linus Carl Pauling và được trao giải Nobel 2 lần trong hai lĩnh vực hóa học và hòa bình.[10] Có 8 năm giải thưởng không được tổ chức: 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941, 1942. Có thể không trao giải do ảnh hưởng của thế chiến I và thế chiến II.
Các danh sách giải Nobel khác
- Danh sách người Châu Á đoạt giải Nobel
- Danh sách người đoạt giải Nobel Vật lý
- Danh sách người đoạt giải Nobel Hóa học
- Danh sách người đoạt giải Nobel Sinh lý học và Y khoa
- Danh sách người đoạt giải Nobel Văn học
- Danh sách người đoạt giải Nobel Hòa bình
- Danh sách người đoạt giải Nobel Kinh tế
- Danh sách người da đen đoạt giải Nobel
- Danh sách người Hồi Giáo đoạt giải Nobel
- Danh sách người Kitô giáo đoạt giải Nobel
- Danh sách người Do Thái đoạt giải Nobel
- Danh sách phụ nữ đoạt giải Nobel
Danh sách
Chú thích
- ^ "Nobel– Người sáng lập giải thưởng Nobel Prize". Nobel Foundation. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2008.
- ^ "Giải thưởng Nobel". Nobel Foundation. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2008.
- ^ a ă "Giải Nobel Hóa học năm 1901". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "The Nobel Prize". Nobel Foundation. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2008.
- ^ "Lễ trao giải thưởng Nobel". Nobel Foundation. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2008.
- ^ "Women Nobel Laureates". Nobelprize.org. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2008.
- ^ a ă "Giải Nobel Hóa học năm 2017" (PDF). Nobelprize.org. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2017.
- ^ Malmström, Bo G.; Bertil Andersson (ngày 3 tháng 12 năm 2001). "The Nobel Prize in Chemistry: The Development of Modern Chemistry". Nobelprize.org. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2008.
{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết) - ^ "Giai thoại giải thưởng Nobel". ngày 31 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2006.
- ^ "Nobel Laureates Facts". Nobelprize.org. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1902". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1903". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1904". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1905". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1906". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1907". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1908". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1909". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1910". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1911". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1912". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1913". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1914". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1915". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1918". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1920". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1921". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1922". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1923". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1925". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1926". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1927". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1928". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1929". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1930". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1931". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1932". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1934". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1935". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1936". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1937". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1938". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1939". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1943". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1944". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1945". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1946". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1947". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1948". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1949". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1950". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1951". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1952". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1953". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1954". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1955". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1956". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1957". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1958". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1959". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1960". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1961". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1962". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1963". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1964". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1965". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1966". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1967". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1968". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1969". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1970". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1971". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1972". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1973". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1974". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1975". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1976". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1977". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1978". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1979". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1980". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1981". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1982". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1983". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1984". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1985". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1986". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1987". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1988". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1989". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1990". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1991". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1992". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1993". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1994". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1995". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1996". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1997". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1998". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 1999". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2000". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2001". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2002". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2003". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2004". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2005". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2006". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2007". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2008". Nobelprize.org. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2008.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2009". Nobelprize.org. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2009.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2010". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2009.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2011". Nobelprize.org. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2011.
- ^ "The Nobel Prize in Chemistry 2013". Nobelprize.org. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2013.
- ^ 3 Jewish professors -- two of them Israeli -- share 2013 Nobel Prize in chemistry | The Times of Israel
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2014". Nobelprize.org. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2015.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2015". Nobelprize.org. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2017.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2016". Nobelprize.org. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2017.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2017". Nobelprize.org. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2017.
- ^ Press Release: The Nobel Prize in Chemistry 2018 Lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2018 tại Wayback Machine
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2019". Nobelprize.org. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2019.
- ^ "The Nobel Prize in Chemistry 2020". Nobelprize.org. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2021". Nobelprize.org. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2021.
- ^ "The Nobel Prize in Chemistry 2022". Nobel Foundation. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2022.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2023". NobelPrize.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2023.
- ^ "Giải Nobel Hóa học năm 2024". NobelPrize.org (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2024.
- ^ Nobel Prize in Chemistry 2025
Liên kết ngoài
- Trang web chính thức của Viện Hàn lâm khoa học Hoàng gia Thụy Điển Lưu trữ ngày 16 tháng 12 năm 2008 tại Wayback Machine
- Trang web chính thức của Tổ chức Nobel
- Người đoạt giải Nobel và những trường Đại học trên Nobelprize.org
Bản mẫu:Người đoạt giải Nobel Hóa học
Bản mẫu:Sao danh sách chọn lọc Bản mẫu:Sao danh sách chọn lọc