Hoàng Xuân Tùy
Hoàng Xuân Tùy | |
|---|---|
| Tập tin:Hoàng Xuân Tùy (nhà báo).jpg | |
Chức vụ | |
Thứ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp | |
| Nhiệm kỳ | 1965 – ? |
Hiệu trưởng Đại học Bách khoa Hà Nội | |
| Nhiệm kỳ | 1961 – 1966 |
| Tiền nhiệm | Tạ Quang Bửu |
| Kế nhiệm | Phạm Đồng Điện |
Chủ nhiệm báo Quân đội nhân dân | |
| Nhiệm kỳ | 1953 – 1956 |
| Tiền nhiệm | Lê Liêm |
| Kế nhiệm | Hoàng Linh |
| Vị trí | Cục Tuyên huấn – Quân đội nhân dân Việt Nam |
Sư đoàn phó – Sư 308 | |
| Nhiệm kỳ | 1949 – 1951 |
Thông tin cá nhân | |
| Danh hiệu | Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân |
| Quốc tịch |  Việt Nam |
| Sinh | 24 tháng 12, 1922 Huế, Liên bang Đông Dương |
| Mất | 22 tháng 6, 2013 (90 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam |
| Nghề nghiệp | Chính khách, quân nhân, nhà báo, nhà giáo |
| Đảng chính trị |  Đảng Cộng sản Việt Namnăm 1946 |
| Vợ | Lê Thị Song Ninh |
| Họ hàng | Hoàng Hoan Nghinh (anh)
|
| Con cái | Hoàng Song Biên (gái)
|
| Học vấn | Giáo sư |
| Alma mater | |
Binh nghiệp | |
| Thuộc | Cục Tuyên huấn - Tổng cục Chính trị |
| Phục vụ | Quân đội nhân dân Việt Nam |
| Năm tại ngũ | 1945 – 1956 |
| Đơn vị | |
| Tham chiến | |
.jpg){kind=link}
Hoàng Xuân Tùy tên đầy đủ là Hoàng Tiêu Diêu với bút danh Chính Nghĩa (1922 – 2013) là một chính trị gia, nhà báo, giáo sư, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.[1] Ông từng là Thứ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp Việt Nam, Hiệu trưởng Đại học Bách khoa Hà Nội, nguyên Tổng biên tập báo Quân đội Nhân dân.[2][3][4]
Tiểu sử
Xuất thân và học vấn
Hoàng Xuân Tùy sinh ngày 24 tháng 12[1] năm 1922 tại làng (thôn) Xuân Tùy, xã Quảng Phú nay là xã Đan Điền, Huế với tên đầy đủ là Hoàng Tiêu Diêu qua đời ngày 22 tháng 6 năm 2013 tại nhà riêng ở Thành phố Hồ Chí Minh.[2] Hoàng Xuân Tùy từng theo học tiểu học ở Trường Paulbert rồi Trường Quốc học Quy Nhơn và Trường Cao đẳng Công chính từ năm 1941.[1][5][6]
Gia đình
Hoàng Xuân Tùy là em của Hoàng Thị Kim Cúc - nhân vật cảm hứng của bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ và nhà ngoại giao Hoàng Hoan Nghinh.[7][8] Cha của họ là Hoàng Phùng - một quan Thám tá của chính quyền Thực dân Pháp.[7]
Ông kết hôn với nghệ sĩ Lê Thị Song Ninh vào tháng 2 năm 1954,[5][9] con trai họ là Hoàng Lê Minh - học sinh đầu tiên của Việt Nam đoạt Huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế tổ chức tại Berlin - Đức, năm 1974.[7] Ngoài ra, họ còn có một người con gái lớn là Hoàng Song Biên theo lĩnh vực nghệ thuật.[10][11]
Sự nghiệp
Hoạt động cách mạng - quân sự
Từ năm 1944 và 1945, Hoàng Xuân Tùy bắt đầu theo các phong trào của Việt Minh và học tiếp lớp kỹ sư, cử nhân tính toán tích phân, vi phân cùng chứng chỉ cơ học thuần lý.[1] Ông nhập ngũ tháng 10 năm 1945, được cử đi học Trường Quân chính Việt Nam và được giữ lại làm cán bộ khung và được Bí thư chi bộ Trần Tử Bình giới thiệu kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam.[5]
Đầu năm 1946, ông được kết nạp Đảng khi đang là chính trị viên trung đội học sinh khóa VII.[4] Hoàng Xuân Tùy được nhà thơ Tố Hữu giới thiệu làm thư ký cho Bí thư Tỉnh úy Thừa Thiên - Huế là Nguyễn Chí Thanh. Vì ông Thanh đã có thư ký nên ông được đưa ra Thanh Hóa công tác, sau đó được đưa sang đoàn Tây Tiến nhưng đơn vị đã đủ người nên ông được cử ra Hà Nội.[4]
Đầu năm 1947, ông lên Việt Bắc được phân bổ làm chính trị viên Trung đoàn 23 (sau này là Trung đoàn 72). Năm 1949, Trung đoàn 72 giải thể, Hoàng Xuân Tùy được điều làm Chính ủy Trung đoàn 36, Sư đoàn phó Sư đoàn 308 kiêm thư ký cho tướng Võ Nguyên Giáp từ tháng 9 năm 1949 đến tháng 5 năm 1950.[1][4][12] Sau Chiến dịch biên giới, năm 1950 ông được điều về làm Chủ nhiệm chính trị Đại đoàn 308.[1][5]
Hoạt động báo chí - giáo dục
Tháng 5 năm 1951, ông về Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị làm việc tại Báo Quân đội nhân dân phụ trách Phòng Thông tin. Từ tháng 11 năm 1953, là Trưởng ban Tuyên huấn kiêm phụ trách Báo Quân đội nhân dân tại Mặt trận Điện Biên Phủ. Sau đó Hoàng Xuân Tùy làm Trưởng ban Tuyên huấn chiến dịch Hòa Bình và chiến dịch Tây Bắc.[13][14][5]
Tháng 2 năm 1956,[4] ông được Bộ Chính trị giao phụ trách Trường Đại học Bách khoa mới được thành lập và làm Hiệu trưởng của trường từ năm 1961 đến 1966.[15][16] Tháng 10 năm 1965, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp.[1]
Ông nghỉ hưu từ năm 1990, ông tích cực tham gia hoạt động xã hội và là một trong những người sáng lập Hội Khuyến học Việt Nam, Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Thành phố Hồ Chí Minh.[5][17] Những năm cuối đời, Hoàng Xuân Tùy được bầu làm Trưởng ban liên lạc truyền thống chiến sĩ Điện Biên Phủ tại Thành phố Hồ Chí Minh.[18]
Khen thưởng
- Huân chương Chiến thắng – hạng Nhất (1959)[12]
- Huân chương Kháng chiến (chống Mỹ) – hạng Nhất[2]
- Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân[2]
- Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng[2]
Tham khảo
- ^ a b c d e f g Nguyên Minh (ngày 21 tháng 6 năm 2017). "Tổng biên tập "3 trong 1" bên hầm Đại tướng". Báo Đấu thầu. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ a b c d e "Nguyên Thứ trưởng Bộ ĐH&THCN Hoàng Xuân Tùy từ trần". Báo Giáo dục và Thời đại Online. ngày 22 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Anh Vũ (ngày 20 tháng 10 năm 2025). "Tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân qua các thời kỳ". Quân đội Nhân dân. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ a b c d e Anh Tú (ngày 25 tháng 6 năm 2013). "Người chiến sĩ dấn thân cho giáo dục". Báo Giáo dục và Thời đại Online. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ a b c d e f Trần Kiến Quốc (ngày 25 tháng 4 năm 2024). "Những chứng nhân lịch sử "Sở chỉ huy Nà Táu"". Báo Công an Nhân dân điện tử (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Đặng Thủy (ngày 17 tháng 1 năm 2026). "Thêm hiểu, thêm yêu Hà Nội qua những hồi ức dung dị một thời". Tạp chí Người Hà Nội. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ a b c PhanXiPăng (ngày 11 tháng 5 năm 2021). "Hàn Mạc Tử: Tình đầu với nguyên tác"Ở đây thôn Vỹ Giạ"". Báo Giáo dục và Thời đại Online. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2026.
- ^ "Sự thật về mối tình Hàn Mạc Tử - Hoàng Thị Kim Cúc và bài thơ "Ở đây thôn Vỹ Dạ"". Tia Sáng. ngày 22 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2026.
- ^ "2 đám cưới giữa chiến trường Điện Biên Phủ ở 2 đầu chiến tuyến". Báo Phụ nữ Việt Nam điện tử. ngày 7 tháng 5 năm 2018. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Hương Thu (ngày 16 tháng 11 năm 2012). "Người mở đầu 'thế hệ vàng toán học' Việt Nam". VnExpress.
- ^ Thu Hòa; Thùy Vân; Quỳnh Hoa; Vũ Lợi. "Điện Biên Phủ - nơi nảy mầm tình yêu cùng khát vọng hòa bình". Trang Thông tin đối ngoại. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ a b "Danh sách biên niên tiểu sử Hồ Chí Minh". Bảo tàng Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Trần Kim Hoa (ngày 17 tháng 11 năm 2025). "33 số Báo Quân đội nhân dân xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ". Báo Quân đội nhân dân. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Diện Hứa; Hoàng Xuân Tùy (ngày 1 tháng 5 năm 2014). "Dòng ký ức trong những ngày chiến dịch". Giáo dục Việt Nam. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ "Giám đốc/ Hiệu trưởng ĐHBK Hà Nội qua các thời kỳ". Đại học Bách khoa Hà Nội. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Anh Tú (ngày 26 tháng 6 năm 2013). "Người chiến sĩ dấn thân cho giáo dục". Báo Giáo dục và Thời đại Online. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Nhật Hồng (ngày 30 tháng 11 năm 2021). "Thành quả sau 5 kỳ Đại hội khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập". Truyenhinhthanhhoa.vn. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
- ^ Đoàn Hoài Trung (ngày 29 tháng 8 năm 2011). "Hạnh phúc được gặp Đại tướng (29/08/2011)". Cựu Chiến Binh Việt Nam. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.