Lê Ngọc Canh

Giáo sư, Nghệ sĩ Nhân dân Lê Ngọc Canh Thông tin cá nhân
Sinh	1933 Kiến Hưng, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây
Mất	10 tháng 3, 2022(2022-03-10) (88–89 tuổi) Hà Nội
Quốc tịch	Việt Nam
Tên khác	Lý Lai Anh
Trường lớp	Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Đảng phái chính trị	Đảng Cộng sản Việt Nam
Học vị	Tiến sĩ (Bulgaria)
Học hàm	Giáo sư (2014)
Danh hiệu	Nghệ sĩ Nhân dân (2001)
Khen thưởng	Huân chương Kháng chiến hạng Nhất  Huân chương Lao động hạng Nhì  Huân chương Chiến thắng hạng Ba Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng
Sự nghiệp sân khấu
Vai trò	diễn viên, biên đạo, nghiên cứu
Thể loại	múa
Tác phẩm nổi bật	Đại cương nghệ thuật Múa Nghệ thuật múa Chèo Nghệ thuật múa tộc người Mạ (sách)
Giải thưởng	Danh sách
Binh nghiệp
Thuộc	Quân đội nhân dân Việt Nam
Quân chủng	Tổng cục Chính trị
Năm tại ngũ	1946–1984
Quân hàm	Trung tá
Giải thưởng Giải thưởng Hồ Chí Minh 2017 Văn học Nghệ thuật Giải thưởng Nhà nước 2001 Văn học Nghệ thuật Giải thưởng Hồ Chí Minh 2000 Văn học Nghệ thuật (giải tập thể)

Lê Ngọc Canh (1933–2022) là giáo sư, tiến sĩ, biên đạo múa Việt Nam, được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật năm 2017; Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật và danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 2001.

Tiểu sử

Lê Ngọc Canh (tên khác: Lý Lai Anh) sinh năm 1933 tại làng nghề truyền thống Đa Sỹ, xã Kiến Hưng, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Thành phố Hà Nội).

Năm 1946, Lê Ngọc Canh tham gia đội Vệ Quốc quân nhí (hay Đội Vệ út) chiến đấu bảo vệ Thủ đô. Đến năm 1947, Lê Ngọc Canh theo Trung đoàn Thủ đô rút quân lên Việt Bắc, vừa học văn hóa vừa học hát, múa và sau đó trở thành diễn viên múa của Ðoàn văn công Tổng cục Chính trị.

Ông ở trong quân ngũ giữ quân hàm Trung tá Quân đội nhân dân Việt Nam đến năm 1984 thì chuyển sang công tác tại Ủy ban Khoa học xã hội (nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội), nghiên cứu văn hoá dân gian, nghệ thuật dân gian, dân tộc các vùng miền, đặc biệt là nghệ thuật múa. Sau này ông tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, rồi được cử sang Bulgaria làm luận án tiến sĩ nghệ thuật học.

Ông từng giữ chức Phó viện trưởng Viện Văn hóa – Dân gian (nay là Viện Nghiên cứu Văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam); Phó chủ tịch Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam; Tổng biên tập Tạp chí Nhịp điệu của Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam.

Năm 2014, ở tuổi trên 80, Lê Ngọc Canh trở thành Giáo sư đầu tiên của nghệ thuật múa Việt Nam.

Sau khi về hưu, ông vẫn tham gia giảng dạy, tham gia nhóm điền dã nghiên cứu các điệu múa dân tộc thiểu số, múa cổ Thăng Long, sáng tác các tác phẩm múa, tổng đạo diễn nhiều chương trình nghệ thuật lớn…

Ông từ trần hồi 11 giờ 20 phút ngày 10 tháng 3, 2022, tại Hà Nội.

Sự nghiệp

Trong suốt cuộc đời hoạt động nghệ thuật, Lê Ngọc Canh sở hữu khối “tài sản” gần 160 tác phẩm nghệ thuật, từ kịch múa, thơ múa, múa dân tộc đến múa hiện đại. Có thể kể ra 2 tác phẩm nổi bật: Vở kịch múa “Ngọn lửa Nghệ Tĩnh” mà ông là tác giả biên đạo cùng một số đồng nghiệp khác, đã được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật (giải tập thể) vào năm 2000; Tác phẩm “Giã gạo dưới trăng” của ông giành Huy chương Vàng quốc tế và đã được Nhà hát Ca múa nhạc Dân gian Bulgari dựng và biểu diễn.

Lê Ngọc Canh đã biên soạn, đồng biên soạn và đã xuất bản hơn 20 cuốn sách với tổng số hơn 6.000 trang sách, tập hợp các công trình nghiên cứu về nghệ thuật múa và văn hóa, tiêu biểu như: “100 điệu múa truyền thống Việt Nam”; “Múa cổ truyền Thăng Long – Hà Nội”; “Văn hóa làng Đa Sỹ”… Ông làm chủ nhiệm công trình nghiên cứu “Nghệ thuật múa trong lễ hội ở Thăng Long – Hà Nội”. Năm 1998, Đề tài công trình nghiên cứu cấp thành phố mang tên "Nghiên cứu kế thừa và phát triển nghệ thuật múa Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội" do ông làm chủ nhiệm đã được nghiệm thu loại xuất sắc, đoạt giải A của Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam.

Ông tham gia giảng dạy tại nhiều trường đại học và viện nghiên cứu; biên soạn 12 giáo trình là tác giả, được ứng dụng giảng dạy ở 7 trường đại học và viện nghiên cứu; hướng dẫn khoa học cho hàng chục tiến sĩ, thạc sĩ.

Với những đóng góp của mình, Lê Ngọc Canh đã được nhận nhiều phần thưởng cao quý của Nhà nước Việt Nam: Ngoài giải tập thể Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật năm 2000, ông còn nhận được Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật cho cụm công trình lý luận múa vào năm 2001; Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; Huân chương Lao động hạng Nhì năm 1998; Huân chương Chiến thắng hạng Ba; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba; danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 2001; Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.

Đặc biệt, năm 2017, ông được nhận phần thưởng cao quý nhất: Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật cho cụm công trình lý luận múa: "Đại cương nghệ thuật Múa'', ''Nghệ thuật múa Chèo'', ''Nghệ thuật múa tộc người Mạ''.

Năm 2020, Lê Ngọc Canh còn được thành phố Hà Nội vinh danh Công dân Thủ đô ưu tú.

“ GS, TS, NSND Lê Ngọc Canh là một điểm sáng rực rỡ trong nền nghệ thuật múa cách mạng Việt Nam. Ông có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả đối với các lĩnh vực: Sáng tác, đào tạo, nghiên cứu lý luận. Kết quả nghiên cứu của ông là điểm tựa, nền tảng, định hướng tin cậy cho các thế hệ nối tiếp. Đặc biệt, GS Lê Ngọc Canh có đến hàng chục công trình nghiên cứu được coi là cơ sở lý luận cho nghệ thuật múa chuyên nghiệp Việt Nam. ” — Phó Giáo sư, Nghệ sĩ Nhân dân Ứng Duy Thịnh

Tác phẩm chính

Sách

• “Nghệ thuật múa Chăm”,
• “Văn hóa dân gian – những thành tố”,
• “100 điệu múa truyền thống Việt Nam”,
• “Nghệ thuật múa cổ truyền vùng Hà Nội mở rộng”,
• “Múa cổ truyền Thăng Long – Hà Nội”;
• “Văn hóa làng Đa Sỹ”
• “Đại cương nghệ thuật múa”,
• “Nghệ thuật múa chèo”,
• “Nghệ thuật múa của người Mạ”,
• “Nghệ thuật múa tộc người Châu Ro”,
• "Nghệ thuật múa tộc người S'tiêng”...

Nguồn:

Vinh danh

• Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật (2017)
• Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (2001)
• Nghệ sĩ Nhân dân
• Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng
• Công dân Thủ đô ưu tú năm 2020

Giải thưởng sân khấu

• 1 Huy chương Vàng quốc tế
• 17 Huy chương Vàng quốc gia
• 3 Huy chương Vàng cho biên đạo, đạo diễn xuất sắc
• 10 Huy chương Bạc quốc gia do Bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch trao tặng

Nguồn:

Xem thêm

• Giải thưởng Hồ Chí Minh
• Giải thưởng Nhà nước