Lý Thiện

Lý Thiện
x • t • s

Lý Thiện (Hán tự: 李善), tự Thứ Tôn (次孫), là một nhân vật người Trung Quốc trong lịch sử Việt Nam giai đoạn phiên thuộc phuơng Bắc lần thứ hai, sống vào thời Đông Hán, giữ tước vị thái tử xá nhân và là người cai trị một phần Việt Nam (quận Nhật Nam, Bắc thuộc Giao Chỉ) vào cuối thế kỷ thứ nhất, thời vua Hán Minh Đế.

Sinh thời

Lý Thiện nguyên quán huyện Dục Duơng, quận Nam Duơng (nay là phía nam thành phố Nam Dương, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc), vốn làm nô bộc trong phủ Lý Nguyên (李元), một quý tộc địa phương huyện Dục Duơng, quận Nam Duơng. Thời Kiến Vũ, đời vua Hán Quang Vũ Đế, có dịch bệnh hoành hành nhiều nơi, gia đình Lý Nguyên lần lượt mất đi vì bệnh, chỉ còn sót lại một đứa trẻ sơ sinh vài ngày tuổi là Lý Tục, mà tài sản còn hơn chục triệu. Đám nô tỳ cùng nhau bàn bạc tính kế giết chết Lý Tục để cướp tài sản. Trước tình cảnh đó, Lý Thiện đem Lý Tục bỏ trốn và chăm sóc Lý Tục kính cẩn theo lễ chủ tớ. Sau khi Lý Tục được 10 tuổi, Lý Thiện mang Lý Tục về lại nguyên quán và tố cáo tội trạng của đám người hầu năm xưa, đòi lại địa vị cho Lý Tục. Đám nô tỳ với quan lại, đều bị bắt giết hết. Lúc đó Chung Ly Ý (钟离意) làm Hạ Khâu lệnh, dâng thư tiến cử hành trạng của Lý Thiện. Quang Vũ (光武) xuống chiếu cho Lý Thiện cùng Lý Tục đều làm Thái tử Xá nhân.

Thời vua Hán Minh Đế, Lý Thiện được vời vào phủ chúa công, nhờ tài trị lý việc khó, thăng 2 lần đến Thái thú Nhật Nam (日南). Từ kinh sư đi nhậm chức, đường qua Dục Dương, ghé thăm mộ Lý Nguyên. Cách mộ chưa đầy 1 dặm đã cởi bỏ triều phục, cầm cuốc dọn cỏ. Đến khi bái mộ, khóc lóc rất bi thương, tự mình thổi nấu, bưng đỉnh thớt để tu sửa tế lễ. Rơi lệ nói: Quân phu nhân, Thiện ở đây. Hết sức bi ai, vài ngày mới đi. Đến nhiệm sở, dùng lòng yêu thương huệ chính để trị vì, vỗ về phong tục lạ.

Sau Thiện được thăng làm Thái thú Cửu Giang (九江), chưa đến nơi, dọc đường bệnh mất. Lý Tục làm quan đến Hà Gian (河间) tướng.

Tham khảo

• Hậu Hán thư, quyển 81 - Độc hành liệt truyện thứ 71