Trần Kiện

Trần Kiện (chữ Hán: 陳鍵, ? - 1285), sau này đổi họ thành Mai Kiện, là một quý tộc nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Trong cuộc chiến tranh với nhà Nguyên, Trần Kiện đã đầu hàng quân Nguyên và cộng tác đắc lực cho lực lượng quân Nguyên. Sau khi quân Nguyên bị đại bại tại chiến trường Đại Việt, Trần Kiện theo quân Nguyên rút về phương Bắc nhưng đã bị quân phục kích của nhà Trần do Nguyễn Địa Lô bắn chết.

Ông bị xem là một kẻ bán nước vì hành động đầu hàng và cộng tác với quân Nguyên. Sau này vua Trần Nhân Tông đổi họ của ông và tất cả những người thân thích họ Trần đã đầu hàng quân Nguyên (trừ Trần Ích Tắc) sang họ Mai, nghĩa là tước bỏ địa vị hoàng tộc của những người này.

Thân thế

Trần Kiện là con của Tĩnh Quốc vương Trần Quốc Khang, được phong tước Chương Hiến Thượng hầu (彰憲上侯). Tương truyền, ông có tướng mạo khôi ngô, đọc thuộc binh thư, giỏi việc bắn cung, cưỡi ngựa. Do vậy, ông được triều đình tin tưởng cho thay cha lĩnh chức Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ và ban hôn với Quỳnh Huy, con gái của Thái sư Chiêu Minh vương Trần Quang Khải, sinh con và được phong là Mặc hầu. Ông được phụ tá là Lê Tắc mô tả là người có tính khiêm cung nho nhã, độ lượng, đãi kẻ dưới rất có ơn, nhân dân quý mến.

Trong chiến tranh

Năm Giáp Thân 1284 (niên hiệu Chí Nguyên), ông cùng Tá Thiên Đại vương Trần Đức Việp có hiềm khích, nên giả vờ theo học đạo Lão Trang, về làng Nhân Mục ẩn cư. Trong năm đó Thoát Hoan dẫn quân xâm lược Đại Việt, nhà Trần bị đánh thua, Toa Đô lại dẫn binh từ Chiêm Thành đánh tập hậu tạo thế gọng kìm. Tổng chỉ huy nhà Trần là Trần Hưng Đạo bèn sử dụng Trần Kiện, sai đem quân chống cự với Toa Đô.

Do lo ngại không chống nổi Toa Đô nên Trần Kiện dao động, bàn với Lê Tắc rằng: Bản mẫu:Cquote

Tháng Giêng năm sau (1285), Trần Kiện đem bọn Lê Tắc cùng vài vạn người, dâng binh khí xin đầu hàng quân Nguyên. Trấn Nam vương Thoát Hoan khen ngợi và ban thưởng xiêm áo, yên cương.

Vào mùa hạ tháng Tư, Thoát Hoan sai Bản mẫu:Ill, Bản mẫu:Ill dẫn hộ tống Chương Hiến hầu Trần Kiện về phương Bắc triệu kiến Hốt Tất Liệt. Tuy nhiên đoàn người ngựa trạm đến ải Chi Lăng thì bị quân triều Trần do Nguyễn Thế Lộc, Nguyễn Lãnh phục kích vây đánh. Trần Kiện cùng các quan phá vòng vây chạy ra trước, lại bị dân quân nhà Trần đón đánh, xe cộ chở lương thực đều bị cướp phá sạch. Trần Kiện bị Nguyễn Địa Lô dùng cung tên bắn chết.

Tham khảo

• An Nam Chí lược, Lê Tắc, quyển 13, gia thế họ Trần

Xem thêm

• Nhà Trần
• Trần Ích Tắc