Việt gian

Truyền đơn của Việt Minh kêu gọi tiêu trừ "Việt gian"

Tập tin:Open Arms Slogan.jpg

Áp phích tuyên truyền cho chương trình Chiêu hồi của Việt Nam Cộng hòa và Hoa Kỳ, trong đó dùng cụm từ "Việt gian Cộng sản"

Việt gian (chữ Hán: 越奸) là một từ ngữ mang tính miệt thị, dùng để chỉ người Việt Nam bị cho là phản bội, thỏa hiệp hoặc hành động đi ngược lại lợi ích của Việt Nam. Thuật từ Việt gian lần đầu xuất hiện vào năm 1938, dùng để chỉ những người Việt ủng hộ hoặc hưởng lợi từ phát xít Nhật, tương tự như từ miệt thị Hán gian trong tiếng Trung Quốc.

Thuật từ này được sử dụng rộng rãi trong bối cảnh xung đột đảng phái tại Việt Nam (1945–1949), trong đó cả hai phe đối nghịch, Việt Minh do cộng sản lãnh đạo và các lực lượng dân tộc chủ nghĩa phi cộng sản, đều dùng từ ngữ này để gán cho nhau.

Từ "Việt gian" được Việt Minh chính thức sử dụng trong các văn bản để chỉ những người Việt cộng tác với thực dân Pháp. Các chủ trương của Việt Minh gồm có "tổ chức Việt Nam nhân dân cách mạng quân và võ trang dân chúng để thẳng tay trừng trị bọn Việt gian phản quốc" và "tịch thu tài sản của đế quốc Pháp, Nhật và bọn Việt gian phản quốc". Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Việt Minh đã thành lập những "Ban trừ gian" để tiêu diệt những thành phần bị họ xem là cộng tác với ngoại quốc gây phương hại đến độc lập dân tộc. Nhiều người trong số này bị Việt Minh xem là Việt gian, số còn lại bị xem là phản động. Ngày 20/1/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra sắc lệnh 133-SL "nhằm mục đích trừng trị các loại Việt gian, phản động và xét xử những âm mưu hành động phản quốc".

Từ "Việt gian" cũng được nhiều nhóm chính trị khác sử dụng để chỉ những cá nhân và tổ chức có quan điểm hay hành động mà họ cho rằng thân với ngoại quốc và phản lại dân tộc. Ví dụ, Chủ tịch Hồ Chí Minh sau ký Hiệp định sơ bộ với Pháp đã bị một số người thời đó gọi là Việt gian (sau đó Hồ Chí Minh đã giải thích rằng đó chỉ là kế hoãn binh nhằm mượn tay quân Pháp đuổi quân Trung Quốc về nước, sau đó chính phủ mới tập trung chống Pháp).

Trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất và thứ hai (1946-1975), Chính phủ Quốc gia Việt Nam thân Pháp (và kế tục của nó là Việt Nam Cộng hòa thân Mỹ) đã gọi Việt Minh và những người chống lại họ là "Việt gian Cộng sản", bất kể đó có phải là người cộng sản hay không. Ngược lại, Việt Minh tố cáo Quốc gia Việt Nam và Việt Nam Cộng hòa mới thực sự là Việt gian.

Sử học tại Việt Nam hiện nay cũng gán nhãn "Việt gian" ngược về trước thời hiện đại cho một số nhân vật tranh cãi như Trần Ích Tắc, Trần Kiện, Nguyễn Phúc Ánh Hoàng Cao Khải.

Xem thêm

• Hán gian
• Phản cách mạng
• Phản động