Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

'O sole mio

"'O sole mio" (phát âm tiếng Napoli: [o ˈsoːlə ˈmiːə]) là một bài hát tiếng Napoli được sáng tác vào năm 1898. Lời bài hát bằng Tiếng Napoli được viết bởi Giovanni Capurro và phần nhạc được soạn bởi Eduardo di Capua (1865–1917) cùng Alfredo Mazzucchi (1878–1972).[2] Tiêu đề bài hát dịch theo nghĩa đen là "mặt trời của tôi" hoặc "ánh nắng của tôi".[3] Lời bài hát đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác.

"'O sole mio"
Tập tin:O sole mio 1st edition cover.jpg
Bìa bản nhạc in lần đầu tiên[1]
Bài hát
Ngôn ngữTiếng Napoli
Được sáng tác vào1898
Soạn nhạcEduardo di Capua
Alfredo Mazzucchi
Viết lờiGiovanni Capurro

Quyền tác giả và bản quyền

Trong gần 75 năm sau khi xuất bản, phần nhạc của "'O sole mio" thường chỉ được ghi nhận cho một mình Eduardo di Capua. Theo lời kể truyền thống, ông đã sáng tác tác phẩm này vào tháng 4 năm 1898 tại Odessa, trong khi đang lưu diễn cùng ban nhạc của cha mình.[4] Tuy nhiên, sau đó người ta phát hiện ra rằng giai điệu này là sự phát triển từ một trong 23 bản nhạc mà ông đã mua từ Alfredo Mazzucchi vào năm trước đó.

Vào tháng 11 năm 1972, ngay sau cái chết của cha mình, con gái của Mazzucchi đã gửi một tờ khai tới Văn phòng Sở hữu Văn học, Nghệ thuật và Khoa học của Ý, nhằm yêu cầu công nhận cha cô là người đồng sáng tác 18 bài hát của di Capua, trong đó có "'O sole mio". Vào tháng 10 năm 2002, Maria Alvau, một thẩm phán ở Turin, đã chấp thuận tờ khai này, ra phán quyết rằng Mazzucchi thực sự là một người đồng sáng tác hợp pháp của 18 bài hát, bởi vì chúng bao gồm các giai điệu do ông sáng tác và sau đó bán cho di Capua vào tháng 6 năm 1897, kèm theo một văn bản ủy quyền cho phép di Capua được tự do sử dụng chúng.[2][5][6][7] Do đó, vào thời điểm ra quyết định, "'O sole mio" vẫn chưa thuộc về phạm vi công cộng ở bất kỳ quốc gia nào tham gia Công ước Berne trong khoảng thời gian liên quan, điều mà lẽ ra đã xảy ra ở Ý nếu di Capua là tác giả duy nhất của phần nhạc.[8]

Lời bài hát

Lời tiếng Napoli[9][10][11][12] Bản dịch tiếng Việt[13][14]  

Che bella cosa na jurnata 'e sole,
n'aria serena doppo na tempesta!
Pe' ll'aria fresca pare già na festa...
Che bella cosa na jurnata 'e sole.

Điệp khúc:
  Ma n'atu sole cchiù bello, oi ne',[15]
  'o sole mio sta nfronte a te!
  'o sole, 'o sole mio
  sta nfronte a te, sta nfronte a te!

Lùceno 'e llastre d''a fenesta toia;
'na lavannara canta e se ne vanta
e pe' tramente torce, spanne e canta,

lùceno 'e llastre d''a fenesta toia.

(Điệp khúc)

Quanno fa notte e 'o sole se ne scenne,
me vene quasi 'na malincunia;
sotto 'a fenesta toia restarria
quanno fa notte e 'o sole se ne scenne.

(Điệp khúc)

Thật đẹp làm sao một ngày ngập nắng!
Bầu không khí trong lành sau một cơn bão,
Không khí tươi mát đến mức ngỡ như một ngày hội.
Thật đẹp làm sao một ngày ngập nắng!


  Nhưng một mặt trời khác, còn rực rỡ hơn, ôi người yêu hỡi,[15]
  Mặt trời của riêng anh, đang ngự trên gương mặt em!
  Mặt trời này, mặt trời của riêng anh,
  Đang ngự trên gương mặt em; Đang ngự trên gương mặt em!

Những ô kính cửa sổ nhà em lấp lánh;
Một cô thợ giặt đang hát và tự hào về điều đó;
Và trong lúc cô ấy vắt quần áo, phơi chúng lên cho khô, và cất tiếng hát,
Những ô kính cửa sổ nhà em lấp lánh.



Khi màn đêm buông xuống và mặt trời đã lặn,
Anh chợt cảm thấy man mác buồn;
Anh muốn đứng dưới cửa sổ nhà em
Khi màn đêm buông xuống và mặt trời đã lặn.

Các phiên bản tiếng Anh

Năm 1915, Charles W. Harrison đã thu âm phiên bản tiếng Anh đầu tiên của "'O sole mio". Năm 1921, William E. Booth-Clibborn đã viết lời cho một bài thánh ca sử dụng phần nhạc này, có tựa đề là "Down from His Glory".[16]

Năm 1949, nam ca sĩ người Mỹ Tony Martin đã thu âm bài hát "There's No Tomorrow" với phần lời của Al Hoffman, Leo Corday, và Leon Carr, sử dụng giai điệu của "'O sole mio". Khoảng mười năm sau, trong thời gian đóng quân tại Tây Đức cùng Quân đội Hoa Kỳ, Elvis Presley đã nghe bản thu này và tự ghi âm một phiên bản cá nhân của bài hát. Sau khi xuất ngũ, ông yêu cầu viết lời mới dành riêng cho mình, công việc này được đảm nhận bởi bộ đôi nhạc sĩ Aaron Schroeder và Wally Gold, với bản demo do David Hill thể hiện. Phiên bản viết lại có tựa đề "It's Now or Never" và đã trở thành một bản hit toàn cầu của Presley. Khi biểu diễn ca khúc này trong các buổi hòa nhạc vào giữa thập niên 1970, Elvis thường giải thích nguồn gốc của bài "It's Now Or Never" và mời nam ca sĩ Sherrill Nielsen hát một vài câu của phiên bản gốc tiếng Napoli trước khi tự mình bắt đầu phần trình diễn.

Bing Crosby đã đưa bài hát vào một bản liên khúc trong album 101 Gang Songs (1961) của ông. Nam diễn viên John Schneider cũng có một bản hit với bài hát này vào năm 1981. Bài hát lọt vào bảng xếp hạng Billboard Pop ở vị trí thứ 14 và bảng xếp hạng Country ở vị trí thứ 4.

Năm 2026, nữ ca sĩ người Scotland Susan Boyle đã phát hành một phiên bản nhạc dance của bài hát mang tựa đề "Just One (ReMAXed Remix)" như một phần trong chiến dịch quảng cáo mùa hè của hãng Cornetto.[17]

Phiên bản tiếng Việt

Tại Việt Nam, ca khúc phổ biến rộng rãi với phiên bản lời Việt mang tựa đề "Mặt trời của tôi". Phiên bản nổi tiếng nhất do nhạc sĩ Phạm Tuyên chuyển ngữ và được nhiều thế hệ ca sĩ thính phòng uy tín thể hiện. Lời Việt của Phạm Tuyên đã bám sát và truyền tải thành công tinh thần lãng mạn của bài hát gốc, ca ngợi vẻ đẹp của vầng thái dương rực rỡ và nụ cười ấm áp của người yêu.[18]

Trích đoạn lời bài hát tiếng Việt:

Ánh dương sáng chân trời
Ngàn tia nắng đang rạng ngời
Khi mây tối đã tan dần
Trời xuân thắm huy hoàng

Gió đưa hương thơm lành
Lòng chan chứa bao tâm tình
Ôi xinh đẹp xiết bao! Huy hoàng thay, ánh mặt trời!

Có ánh sáng tuyệt vời
Ấm áp hơn mặt trời
Đó chính là nụ cười của người tôi yêu!

Em hỡi
Vầng thái dương thân yêu
Với nụ cười tươi thắm tô cuộc đời.

Các bản thu âm

Tập tin:O sole mio5050.wav
Jānis Vītiņš

"'O sole mio" đã được biểu diễn và cover bởi rất nhiều nghệ sĩ, bao gồm Luciano Pavarotti, Enrico Caruso, Rosa Ponselle và chị gái Carmella, Andrea Bocelli,[19] Beniamino Gigli, Richard Tucker,[20] Jan Peerce và Mario Lanza. Sergio Franchi đã thu âm bài hát này trong album đầu tay năm 1962 của ông trên hãng đĩa RCA Victor Red Seal mang tên Romantic Italian Songs.[21] Luciano Pavarotti đã giành Giải Grammy cho Trình diễn giọng cổ điển xuất sắc nhất năm 1980 cho màn trình diễn "'O sole mio".

Di sản

Tại lễ khai mạc Thế vận hội Mùa hè 1920 ở Antwerp, "'O sole mio" đã được cử hành thay cho quốc ca Ý, do bản nhạc quốc ca đã không được giao cho ban nhạc.[22]

Một loạt các quảng cáo trên truyền hình cho thương hiệu kem Cornetto, được phát sóng thường xuyên ở Anh vào thập niên 1980, đã sử dụng một đoạn nhạc quảng cáo ("Just One Cornetto ...") dựa trên giai điệu của "'O sole mio". Đoạn nhạc này từng được báo cáo rộng rãi là do Renato Pagliari biểu diễn,[23][24][25] nhưng sau khi Pagliari qua đời vào năm 2009, con trai ông đã phủ nhận điều này.[16]

Vào tháng 1 năm 2025, Mark Steyn đã giới thiệu bài hát này, bao gồm cả nguồn gốc của nó, trong loạt bài Bài hát của tuần (Song of the Week) của ông.[26]

Tham khảo

  1. ^ Del Bosco (2006, Chú thích cho hình 1, đối diện tr. 112).
  2. ^ a b Del Bosco (2006, tr. 54–57, 115–18).
  3. ^ Cách phát âm "'O sole mio"
  4. ^ Del Bosco (2006, tr. 20, 42, 43).
  5. ^ Một văn bản có nội dung như vậy, được ký bởi Mazzucchi, và đề ngày 6 tháng 6 năm 1897, đã được đưa ra làm bằng chứng trong vụ án (Del Bosco 2006, tr. 116).
  6. ^ Tricomi, Antonio (ngày 9 tháng 10 năm 2002), "'O Sole mio spunta un giallo" ["'O sole mio" tạo ra một câu chuyện ly kỳ], la Repubblica (bằng tiếng Ý)
  7. ^ D'Errico, Enzo (ngày 9 tháng 10 năm 2002), "Il grande affare di "'O sole mio"" [Sự vụ lớn của "'O sole mio"], Corriere della Sera (bằng tiếng Ý), tr. 38, Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 11 năm 2012, truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2026
  8. ^ Trong trường hợp đó, bản quyền ở đây sẽ hết hạn vào cuối năm 1970.(Ponticello 2015, tr. 435) Ở hầu hết các quốc gia nơi bản quyền của một tác phẩm kéo dài 70 năm sau cái chết của tác giả sống thọ nhất, giai điệu này sẽ tiếp tục được bảo hộ bản quyền cho đến năm 2042.
  9. ^ de Fabio, Umberto, "'O sole mio", Napoletanita, truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2018
  10. ^ Bản phổ nhạc tại các trang web Dự án Thư viện Bản nhạc Quốc tế (International Music Score Library Project - IMSLP) và Art Song Central:
  11. ^ Del Bosco (2006, tr. 17)
  12. ^ Matthews, Jeff, "Texts & Audio to Neapolitan Songs", Naples: Life, Death & Miracles, truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2018
  13. ^ Capurro và đồng nghiệp (1904, bản sao trực tuyến); Capurro và đồng nghiệp (1918, bản sao trực tuyến) Capurro và đồng nghiệp (1909, bản sao trực tuyến). Các lời bài hát tiếng Anh (được dùng làm cơ sở dịch) trong những bản nhạc này không phải là những bản dịch sát nghĩa. Ý nghĩa của chúng đôi khi đi khá xa so với nguyên bản tiếng Napoli.
  14. ^ Del Bosco (2006, tr. 119, 120, 124–26). Các trang 119 và 120 chứa một bản dịch sát nghĩa sang tiếng Ý chuẩn, và bản chuyển thể của chính Capurro thành một phiên bản thơ không sát nghĩa bằng ngôn ngữ đó. Các trang từ 124 đến 126 chứa ba phiên bản lời không sát nghĩa bằng tiếng Anh.
  15. ^ a b Nghĩa đen là "Ôi cô bé", nhưng thường được một người đang theo đuổi sử dụng như ở đây làm từ ngữ âu yếm khi gọi người yêu của mình, từ "ne'" là dạng rút gọn của "nenna", nghĩa là "cô bé", hoặc "thiếu nữ" (Del Bosco 2006, tr. 103). Việc dịch phổ biến cụm từ này thành "non c'è" trong tiếng Ý (nghĩa là "không có" trong tiếng Việt) là một lỗi sai (Del Bosco 2006, tr. 101–2).
  16. ^ a b McCann, Ian (ngày 10 tháng 4 năm 2017). "O sole mio: from Neapolitan ballad to football chant, via Elvis". Financial Times. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2018.(cần đăng ký mua)
  17. ^ "Susan Boyle unveils surprise new collaboration". rte.ie (bằng tiếng Anh). ngày 1 tháng 6 năm 2026. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2026.
  18. ^ "Nghe lại bản gốc tuyệt đẹp: Có ánh sáng tuyệt vời ấm áp hơn mặt trời, là nụ cười của người tôi yêu..." Đại Kỷ Nguyên. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2026.
  19. ^ Phillips-Matz, Mary Jane (1997). Rosa Ponselle: American Diva. University Press of New England. tr. 107. ISBN 9781555533175.
  20. ^ Bản thu âm: Songs From Sunny Italy: Richard Tucker và Alfredo Antonini trình diễn "O Sole Mio" năm 1950 trên Archive.org
  21. ^ "Sergio Franchi – Romantic Italian Songs", Discogs, truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2018
  22. ^ Del Bosco (2006, tr. 6, 23).
  23. ^ Sweeting, Adam (ngày 6 tháng 8 năm 2009). "Renato Pagliari". The Guardian. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2018.
  24. ^ Clayson, Alan (ngày 25 tháng 8 năm 2009). "Renato Pagliari: Singer who had a No 1 record across Europe alongside Renée". The Independent. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2018.
  25. ^ Gray, Sadie (ngày 6 tháng 8 năm 2009). "Renato Pagliari, voice behind Just One Cornetto advert, dies". The Times. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2018.
  26. ^ "O Sole Mio: Steyn's Serenade Radio Song of the Week :: SteynOnline". www.steynonline.com. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2025.

Nguồn

  • Del Bosco, Paquito (2006), 'O sole mio – Storia della canzone più famosa del mondo ['O Sole Mio – Lịch sử bài hát nổi tiếng nhất thế giới] (bằng tiếng Ý), Rome: Donzelli Editore
  • Ponticello, Maurizio (2015), Forse non tutti sanno che a Napoli... – [Có thể không phải ai cũng biết rằng ở Napoli...], Rome: Newton Compton

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 
Wikisource có văn bản gốc liên quan đến bài viết:

Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=%27O_sole_mio&oldid=7951143”