Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Akash (tên lửa)

Akash (Tiếng Việt: "Bầu trời") là hệ thống tên lửa đất đối không cơ động tầm trung do Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng (DRDO) phát triển.[9] Các phiên bản tên lửa của Lục quân và Không quân Ấn Độ được Bharat Dynamics Limited (BDL) và Bharat Electronics Limited (BEL) phát triển và sản xuất.[10] Radar trinh sát, radar điều khiển hỏa lực, Trung tâm Chỉ huy và Điều khiển Chiến thuật cùng bệ phóng do BEL, Tata Advanced Systems Limited và Larsen & Toubro phát triển.[11] Hệ thống tên lửa Akash có thể tiêu diệt mục tiêu trên không ở khoảng cách tới 45 km[12] Nó có khả năng đối phó với nhiều loại mục tiêu trên không gồm máy bay tiêm kích, tên lửa hành trình và tên lửa không đối đất.[9][13]

Tên lửa đất đối không Akash
Akash Prime đang được phóng thử từ bệ phóng cơ động
LoạiHệ thống tên lửa phòng không cơ động
Nơi chế tạoẤn Độ
Lược sử hoạt động
Phục vụ2009-nay
Sử dụng bởiLục quân Ấn Độ
Không quân Ấn Độ
Lực lượng vũ trang Armenia
Xem Operators
TrậnXung đột Ấn Độ–Pakistan 2025
Lược sử chế tạo
Người thiết kếPrahlada Rama Rao[1]
Nhà sản xuấtBharat Dynamics Limited
Giá thành2,5 crore ₹ (khoảng 250.000 USD)
Giai đoạn sản xuất2009–nay
Số lượng chế tạo15.500 tên lửa tính đến năm 2025[2]
Các biến thể
Thông số
Khối lượng720 kg (1.590 lb)
Chiều dài578 cm (228 in)
Đường kính30 cm (12 in) – 35 cm (14 in)
Đầu nổĐầu đạn nổ mạnh phân mảnh
Trọng lượng đầu nổ60 kg (130 lb)
Cơ cấu nổNgòi nổ cận đích vô tuyến
Động cơTên lửa đẩy nhiên liệu rắn với động cơ tên lửa tăng cường bằng không khí và động cơ hành trình ramjet
Chất nổ đẩy đạnNhiên liệu rắn
Tầm hoạt động• MK 1/1s – 25 km (16 mi)[3][4]
• Prime – 30 km (19 mi)[5]
• NG – 50 km (31 mi)[6]
Trần bay20 km (66.000 ft)[7]
Độ cao bay18 km (59.000 ft)
Tốc độMach 1,8 đến 2,5[4]
Hệ thống chỉ đạoGiai đoạn giữa hành trình: dẫn đường bằng lệnh hiệu chỉnh qua liên kết dữ liệu hai chiều
Giai đoạn cuối: Dẫn đường bằng radar chủ động
Nền phóng
  • Lục quân: khung gầm xe tăng T-72, xe chiến đấu bộ binh BMP-2 hoặc xe BEML–Tatra.
  • Không quân: xe tải Tata LPTA 3138 cấu hình bánh lốp 8×8.[8]

Mỗi khẩu đội Akash gồm một radar mảng pha quét điện tử thụ động (PESA) 3 chiều Rajendra và 4 bệ phóng tên lửa, mỗi bệ lắp ba tên lửa, tất cả được kết nối với nhau thành một hệ thống thống nhất. Mỗi khẩu đội có thể theo dõi đồng thời tới 64 mục tiêu và tấn công cùng lúc 12 mục tiêu trong số đó. Tên lửa trang bị đầu đạn nổ mạnh phân mảnh định sẵn nặng 60 kg có ngòi nổ cận đích. Hệ thống tên lửa phòng không Akash có tính cơ động, đủ khả năng bảo vệ các đoàn xe đang cơ động. Bệ phóng tên lửa cũng có thể tích hợp trên xe bánh lốp và xe bánh xích. Akash cũng được thử nghiệm trong vai trò phòng thủ tên lửa. Hệ thống có khả năng bảo vệ cho một khu vực rộng khoảng 2,000 km2 (0,772 dặm vuông Anh). Tổng giá trị các đơn đặt hàng tên lửa Akash của Ấn Độ, gồm cả hệ thống radar đạt khoảng 28.800 crore rupee (tương đương khoảng 400 tỷ rupee hoặc 4,2 tỷ USD theo giá năm 2023).[14][15][16] Theo Báo cáo năm 2018 của Bộ Quốc phòng Ấn Độ, các đơn đặt hàng đối với hệ thống tên lửa phòng không Akash đã giúp nước này tiết kiệm khoảng 34.500 crore rupee ngoại tệ (tương đương khoảng 460 tỷ rupee hoặc 4,8 tỷ USD theo giá năm 2023) do giảm nhu cầu nhập khẩu.[17]

Tháng 7 năm 2025, Lục quân Ấn Độ đã tiến hành các vụ thử nghiệm tên lửa Akash Prime trong điều kiện độ cao lớn ở đông Ladakh, nhằm tăng cường năng lực tác chiến trong môi trường địa hình núi cao.

Cuộc thử nghiệm được tiến hành trong hai ngày ở độ cao trên 15.000 ft (khoảng 4.570 m), với sự phối hợp giữa Phòng không lục quân và các nhà khoa học đến từ DRDO. Kết quả của cuộc thử nghiệm, Akash Prime đã bắn trúng hai mục tiêu trên không đang bay ở tốc độ cao, từ đó chứng minh độ chính xác và khả năng tác chiến trong điều kiện khí quyển loãng ở độ cao lớn.

Cuộc thử nghiệm được xem là một bước tiến quan trọng trong việc tăng cường năng lực phòng không khu vực của Ấn Độ tại các khu vực biên giới nhạy cảm, đồng thời là bước đi hướng tới mục đích lớn hơn là xây dựng một hệ thống phòng thủ tên lửa do Ấn Độ từ nghiên cứu và phát triển.[18]

Mô tả

Hệ thống

 
Tên lửa Akash tiêu diệt mục tiêu

Mỗi khẩu đội tên lửa Akash bao gồm 4 bệ phóng tự hành, mỗi bệ mang 3 tên lửa phòng không Akash, một radar cấp khẩu đội Rajendra và một sở chỉ huy khẩu đội (Battery Control Centre–BCC).

Đối với Không quân Ấn Độ, hai khẩu đội Akash lập thành một phi đội còn với Lục quân Ấn Độ, bốn khẩu đội sẽ tập hợp thành một cụm/trung đoàn tên lửa Akash. Trong cả hai mô hình tổ chức này đều có một Trung tâm Điều khiển (Group Control Centre–GCC) đóng vai trò là sở chỉ huy và điều khiển của phi đội hoặc cụm chiến đấu. Trung tâm Điều khiển (GCC) sẽ liên kết với Trung tâm Điều khiển Khẩu đội (BCC) và điều hành hoạt động phòng không phối hợp với mạng lưới phòng không trong khu vực bảo vệ. Đối với nhiệm vụ cảnh báo sớm, GCC chủ yếu sẽ sử dụng radar trinh sát trung tâm (Central Acquisition Radar–CAR). Tuy nhiên các khẩu đội cũng có thể tác chiến độc lập với radar trinh sát khẩu đội (Battery Surveillance Radar–BSR). Radar này có chi phí thấp hơn và tầm phát hiện mục tiêu đạt hơn 100 km.

Tên lửa Akash có mức độ tự động hóa cao. Radar CAR ba chiều tự động bám bắt mục tiêu ở khoảng cách 150 km, cung cấp khả năng cảnh báo sớm cho kíp chiến đấu. Dữ liệu mục tiêu sẽ được truyền đến GCC để tự động phân loại mục tiêu. Trong khi đó radar BSR sẽ bắt đầu tiến hành theo dõi mục tiêu ở khoảng cách 100 km và cũng truyền dữ liệu về cho GCC. Trung tâm điều khiển GCC có khả năng theo dõi đồng thời 200 mục tiêu bằng cách kết hợp dữ liệu của nhiều radar, đồng thời thực hiện liên kết quỹ đạo và hợp nhất dữ liệu. Thông tin vị trí của mục tiêu sau đó sẽ được chuyển đến radar Rajendra (BLR) để khóa và bám bắt mục tiêu.

Trong thời gian thực, GCC sẽ chỉ định mục tiêu cho BCC để khai hỏa sớm nhất trong số các mục tiêu được lựa chọn. Hệ thống cũng sẽ tính đến số lượng tên lửa sẵn sàng phóng và tình trạng của từng quả tên lửa. Sau khi hoàn thành đánh chặn các mục tiêu được giao, các mục tiêu mới sẽ tiếp tục được phân bổ. Theo như tính toán từ các tham số cảm biến, hệ thống dẫn đường, tính năng của tên lửa và vùng tiêu diệt, xác suất tiêu diệt mục tiêu bằng 1 tên lửa đạt khoảng 88%.

Hệ thống tên lửa phòng không Akash có thể hoạt động độc lập hoặc theo nhóm tùy theo nhóm tùy theo đặc điểm của mối đe dọa hoặc kịch bản tác chiến.[19]

Hệ thống thông tin liên lạc giữa các xe thành phần sử dụng kết hợp đường truyền vô tuyến và đường truyền hữu tuyến.

Toàn bộ hệ thống được thiết kế để triển khai trong thời gian ngắn và có tính cơ động cao, qua đó nâng cao khả năng sống sót trên chiến trường. Hệ thống TLPK Akash có thể được vận chuyển và triển khai bằng đường sắt, đường bộ hoặc đường không.[20]

Tên lửa

 
Tên lửa Akash được phóng thử trong nhiệm vụ đánh chặn mục tiêu bay ở độ cao rất thấp gần ranh giới khu vực thử nghiệm, ngày 18 tháng 6 năm 2014.

Akash là tên lửa đất đối không với tầm đánh chặn 25 km. Nó có khối lượng phóng 720 kg, đường kính 35 cm và chiều dài 5,78 m. Akash bay với tốc độ siêu thanh, đạt khoảng Mach 2.5. Tên lửa có thể đánh chặn mục tiêu ở độ cao tới 20 km và có thể phóng từ cả bệ phóng bánh xích hoặc bánh lốp.[4] Hệ thống dẫn đường trên tên lửa kết hợp với hệ thống cơ cấu chấp hành cho phép Akash cơ động với quá tải lên tới 15g và có khả năng bám đuổi mục tiêu từ phía sau (tail-chase) trong giai đoạn cuối của quá trình đánh chặn. Tên lửa được trang bị ngòi nổ cận đích vô tuyến kỹ thuật số kết hợp với đầu đạn phân mảnh nổ mạnh nặng 55 kg, trong khi cơ cấu lên cò và kích nổ bảo đảm trình tự kích nổ được kiểm soát. Ngoài ra, tên lửa còn được tích hợp cả cơ chế tự hủy. Akash sử dụng động cơ tên lửa–ramjet tích hợp (Integrated Ramjet Rocket Engine). Việc sử dụng hệ thống động cơ ramjet giúp tên lửa duy trì tốc độ cao trong suốt quỹ đạo bay mà không bị giảm tốc sau khi động cơ tăng tốc ban đầu ngừng hoạt động.[21] Tên lửa sử dụng phương thức dẫn đường theo lệnh điều khiển trong toàn bộ hành trình bay.[22]

Về thiết kế, Akash có hình dáng khá giống tên lửa 2K12 Kub của Liên Xô/Nga, với bốn cửa hút khí dạng ống của động cơ ramjet bố trí ở phần giữa thân, nằm giữa các cánh. Để điều khiển theo phương ngóc (pitch) và hướng (yaw), tên lửa sử dụng bốn cánh điều khiển hình tam giác vát đầu đặt ở phần giữa thân. Để điều khiển chuyển động lăn (roll), tên lửa được trang bị bốn cánh đuôi hình tam giác cụt có cánh liệng (aileron), bố trí thẳng hàng gần phần đuôi. Tuy nhiên, sơ đồ cấu tạo bên trong của Akash cho thấy nhiều điểm khác biệt so với 2K12 Kub, bao gồm: máy tính số tích hợp trên tên lửa, không sử dụng đầu tự dẫn bán chủ động, sử dụng loại thuốc phóng khác với tên lửa Kub, cơ cấu chấp hành cũng thay đổi và phương thức dẫn đường bằng lệnh thông qua liên kết dữ liệu. Akash được trang bị ngòi nổ cận đích vô tuyến.

Công nghệ vật liệu composite cũng được sử dụng trên TLPK Akash, ở mũi chụp radar, lớp lót của động cơ khởi tốc, lớp lót chịu mài mòn do nhiệt, lớp lót của động cơ hành trình, cùng với các cánh và cánh đuôi được chế tạo bằng vật liệu composite ép khuôn[23] Các nghiên cứu về đặc tính khí động học của Akash được tiến hành tại cơ sở đường hầm gió siêu âm của Phòng thí nghiệm Hàng không Vũ trụ Quốc gia Ấn Độ.[24]

Động cơ

Giống như tên lửa 2K12 Kub (SA-6 Gainful), Akash sử dụng hệ thống động cơ kết hợp tên lửa-ramjet. Sau khi động cơ khởi tốc sử dụng hết nhiên liệu và tách ra, động cơ ramjet sẽ tiếp tục tạo lực đẩy cho tên lửa trong suốt hành trình tới mục tiêu.

Radars

Bài chi tiết: Rajendra Radar
 
Radar Rajendra

Tên lửa Akash được dẫn đường bởi radar điều khiển hỏa lực mảng pha quét điện tử bị động mang tên "Rajendra", còn được gọi là radar cấp khẩu đội, có tầm bắt bám mục tiêu khoảng 60 km.[25] Hệ thống radar bám bắt và dẫn đường cho tên lửa gồm một ăng-ten mảng pha có khả năng quay hướng với hơn 4.000 phần tử phát–thu, máy phát sử dụng đèn sóng chạy (Travelling Wave Tube – TWT) có độ tinh khiết phổ cao, bộ thu siêu dị tần hai cấp (two-stage superheterodyne correlation receiver) cho ba kênh, bộ xử lý tín hiệu số tốc độ cao, máy tính quản lý thời gian thực và bộ xử lý dữ liệu radar hiệu năng cao.[26] Radar Rajendra có thể theo dõi đồng thời 64 mục tiêu về cự ly, phương vị và độ cao, đồng thời dẫn đường cho 8 tên lửa phóng loạt (ripple fire) để tấn công cùng lúc 4 mục tiêu. Radar cũng được trang bị các tính năng đối kháng điện tử chống chế áp điện tử (ECCM) tiên tiến. Phiên bản radar Rajendra lắp trên khung gầm xe chiến đấu bộ binh BMP-2 được Không quân Ấn Độ sử dụng có tên là Battery Level Radar-II (BLR-II), trong khi phiên bản dành cho Lục quân được lắp trên khung gầm xe tăng T-72 và có tên Battery Level Radar-III (BLR-III).

Phiên bản dành cho Lục quân Ấn Độ còn có radar trinh sát khẩu đội (BSR). Đây là radar cảm biến tầm xa lắp trên xe bánh xích, được kết nối với Trung tâm điều khiển khẩu đội (BCC).[27] Radar BSR có khả năng theo dõi đồng thời 40 mục tiêu theo cự ly và phương vị ở khoảng cách tới 100 km.

Việc phát hiện mục tiêu từ xa do Radar trinh sát trung tâm 3D (3D Central Acquisition Radar – 3D CAR) đảm nhiệm. Đây là radar cảnh giới tầm xa có khả năng theo dõi đồng thời tới 200 mục tiêu ở chế độ "Track While Scan" (vừa quét, vừa phát hiện, theo dõi và xử lý mục tiêu) trong không gian ba chiều ở cự ly lên tới 180 km. Radar cung cấp thông tin về phương vị, cự ly và độ cao của mục tiêu cho Trung tâm điều khiển cụm (Group Control Centre – GCC) thông qua các đường truyền thông tin bảo mật. Dữ liệu này được sử dụng để chỉ thị mục tiêu cho radar điều khiển hỏa lực của hệ thống vũ khí.[28][29]

Khung gầm

 
 Hệ thống TLPK Akash trên khung gầm xe BMP-2.

Radar và bệ phóng của phiên bản tên lửa phòng không Akash dành cho Lục quân Ấn Độ được lắp trên khung gầm xe tăng T-72 đảm bảo cơ động theo sát các đội hình thiết giáp cơ động Lục quân Ấn Độ.[30]

Phiên bản dành cho Không quân sử dụng kết hợp các phương tiện bánh xích và bánh lốp. Bệ phóng Akash của Không quân gồm một rơ-moóc có thể tháo rời, được xe tải Tata kéo và có thể triển khai hoạt động một cách độc lập. Bệ phóng này do Larsen & Toubro phối hợp với Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng Ấn Độ (DRDO) thiết kế.[31] Cả 2 phiên bản dành cho Lục quân và Không quân Ấn Độ đều mang ba tên lửa Akash ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Các bệ phóng đều có khả năng quay theo cả phương vị và góc tà.[23]

Để cụm tác chiến Akash có thể hoạt động độc lập trong khu vực chiến đấu, nhiều loại xe chuyên dụng hỗ trợ đã được thiết kế và phát triển. Tất cả đều có tính cơ động cao và phù hợp với điều kiện tác chiến dã chiến. Thiết kế của từng loại xe được tối ưu theo chức năng và nhiệm vụ riêng, sau đó được phân bổ cho sở chỉ huy cụm, các khẩu đội, khu vực lắp ráp và xưởng bảo dưỡng dã chiến.

Các phương tiện hỗ trợ bao gồm:

  • Xe vận chuyển tên lửa.
  • Xe vận chuyển và nạp tên lửa.
  • Xe kiểm tra kỹ thuật tên lửa cơ động.
  • Xe máy nén khí.
  • Các xe cấp nguồn điện.
  • Các xe hỗ trợ kỹ thuật, bảo dưỡng và sửa chữa.
  • Cùng một số phương tiện chuyên dụng khác.

Các phương tiện này thực hiện việc lắp ráp và chuẩn bị tên lửa, vận chuyển tên lửa đến các khẩu đội, mang theo phụ tùng bảo dưỡng, nhiên liệu và bảo đảm hỗ trợ kỹ thuật – hậu cần. Việc tổ chức biên chế như vậy giúp toàn bộ cụm tác chiến Akash có tính linh hoạt cao và có thể tự bảo đảm hoạt động trong thời gian dài trên chiến trường.[32]

Lịch sử phát triển

Việc phát triển tên lửa Akash bắt đầu vào năm 1984 trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Tên lửa Dẫn đường Tích hợp (Integrated Guided Missile Development Programme – IGMDP),[33][34] với chi phí phát triển ban đầu ước tính là 300 crore rupee (tương đương khoảng 47 tỷ rupee hoặc 490 triệu USD theo giá trị năm 2023). Dự án do Prahlada Ramarao làm giám đốc.[35][36]

Tổng chi phí phát triển của chương trình Akash là khoảng 1.000 crore rupee, trong đó khoản kinh phí được chính thức phê duyệt cho dự án là 600 crore rupee (tương đương khoảng 842 crore rupee hoặc 88 triệu USD theo giá trị năm 2023). Chi phí phát triển của Akash chỉ bằng khoảng 1/8 đến 1/10 so với các hệ thống tương tự được phát triển ở các quốc gia khác. Hệ thống tên lửa phòng không Akash có một số đặc điểm nổi bật như:

  • Tính cơ động cao.
  • Động cơ duy trì lực đẩy trong suốt hành trình bay cho đến khi đánh chặn mục tiêu.
  • Khả năng xử lý đồng thời nhiều mục tiêu.
  • Dẫn đường bằng lệnh với tín hiệu điều khiển được mã hóa kỹ thuật số.
  • Hoạt động hoàn toàn tự động.[14][37]

Bharat Electronics Limited (BEL) tại Bangalore là đơn vị sản xuất đầu mối của hệ thống vũ khí Akash, đồng thời cũng là đối tác sản xuất các hệ thống radar. Các đối tác sản xuất chủ yếu khác gồm:

  • Bharat Dynamics Limited (BDL): sản xuất tên lửa.
  • Larsen & Toubro (L&T): sản xuất tên lửa và bệ phóng.
  • Electronics Corporation of India Limited (ECIL): sản xuất Trung tâm Chỉ huy và Điều khiển.
  • Tata Power Company Limited: sản xuất bệ phóng.[22]

Tính đến năm 2008, chi phí sản xuất mỗi quả tên lửa Akash được dự kiến dưới 2 crore rupee (tương đương khoảng 5,6 crore rupee hoặc 580.000 USD theo giá trị năm 2023).[38] Mức giá này thấp hơn một nửa so với các tên lửa tương đương của phương Tây, vốn thường có giá từ 1,2–1,5 triệu USD mỗi quả tên lửa.[39] Chi phí này được kỳ vọng sẽ còn tiếp tục giảm nhờ lợi thế kinh tế theo quy mô khi sản lượng sản xuất tăng lên.[38]

Lần đầu tiên, trong cuộc diễn tập Astrashakti 2023, hệ thống Akash đã chứng minh khả năng đánh chặn đồng thời bốn mục tiêu bằng một đơn vị hỏa lực duy nhất sử dụng phương thức dẫn đường bằng lệnh ở cự ly tối đa khoảng 30 km. Các mục tiêu được bố trí tấn công các tài sản phòng không từ nhiều góc khác nhau nhưng tiếp cận theo cùng một hướng trong đội hình bay sát nhau.[40]

Mark 1

Akash là tên lửa đất đối không có tầm đánh chặn 25 km. Tên lửa có khối lượng phóng 720 kg, đường kính 35 cm và chiều dài 5,78 m. TLPK Akash bay với tốc độ siêu thanh, đạt khoảng Mach 2,5. Tên lửa có thể đánh chặn mục tiêu ở độ cao tới 20 km và có thể phóng từ cả bệ phóng bánh xích lẫn bánh lốp. Hệ thống dẫn đường trên tên lửa kết hợp với các cơ cấu chấp hành giúp Akash có khả năng cơ động với quá tải lên tới 15g, đồng thời có khả năng bám đuổi mục tiêu từ phía sau trong giai đoạn cuối của quá trình đánh chặn. Tên lửa được trang bị ngòi nổ cận đích kỹ thuật số kết hợp với đầu đạn phân mảnh nổ mạnh nặng 55 kg. Hệ thống bảo hiểm, lên cò và kích nổ bảo đảm trình tự kích nổ được kiểm soát, đồng thời tên lửa cũng được tích hợp cơ chế tự hủy. Akash sử dụng động cơ tên lửa–ramjet tích hợp (Integrated Ramjet Rocket Engine). Nhờ hệ thống động cơ ramjet, tên lửa có thể duy trì tốc độ cao trong suốt hành trình bay mà không bị giảm tốc sau khi động cơ tăng tốc ban đầu ngừng hoạt động. Trong toàn bộ quá trình bay, Akash sử dụng phương thức dẫn đường bằng lệnh.

Akash Mk1S

 
Thử nghiệm tên lửa Akash Mk1S ngày 27 tháng 5 năm 2019.

Akash Mk1S là phiên bản nâng cấp trung gian được Ấn Độ phát triển trong quá trình hoàn thiện phiên bản Akash Prime. So với Akash Mk1, Mk1S được trang bị đầu tự dẫn radar chủ động do Ấn Độ tự phát triển, đồng thời vẫn giữ nguyên hệ thống dẫn đường theo lệnh điều khiển của phiên bản Mk1. Tên lửa được phóng thử vào tháng 5 năm 2019 tại Trường bắn Thử nghiệm Tích hợp (Integrated Test Range – ITR) ở Chandipur, bang Odisha. Việc bổ sung đầu tự dẫn giúp nâng cao khả năng tiêu diệt các mục tiêu hiện đại và tăng xác suất tiêu diệt mục tiêu bằng một quả tên lửa.[41][42]

Akash Prime

 
Tên lửa phòng không Akash Prime.

Akash Prime được trang bị đầu tự dẫn radar chủ động do Ấn Độ phát triển, cho phép tấn công mục tiêu theo mọi hướng với vùng tác chiến 360° và đạt độ chính xác cao hơn. Tên lửa do Bharat Dynamics Limited (BDL) sản xuất, trong khi Bharat Electronics Limited (BEL) đảm nhiệm sản xuất radar, trung tâm điều khiển, thiết bị mô phỏng và các phương tiện hỗ trợ liên quan.[43][44] Akash Prime được tối ưu hóa để hoạt động trong điều kiện nhiệt độ thấp và địa hình núi cao thông qua các cải tiến đối với hệ thống mặt đất. Tên lửa có tầm bắn 30 km và độ cao tác chiến 18 km.[44][45] Lần bay thử đầu tiên diễn ra vào tháng 9 năm 2021, khi tên lửa đánh chặn và tiêu diệt thành công một mục tiêu bay không người lái mô phỏng máy bay đối phương.[44][46] Tên lửa mới cùng các hệ thống mặt đất cải tiến được gọi chung là Hệ thống Vũ khí Akash Cải tiến (Improved Akash Weapon System – AWS). Hệ thống này được đặt hàng vào tháng 3 năm 2023. Tỷ lệ nội địa hóa của hệ thống đạt 82% và dự kiến sẽ tăng lên 93%. Akash Prime còn được thiết kế với đặc tính "Reduced Foot Print",[47] tức giảm quy mô triển khai của hệ thống, giúp việc vận chuyển, bố trí và khai triển trên chiến trường trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn. Trong giai đoạn cuối của hành trình, Akash Prime sử dụng kết hợp đầu tự dẫn chủ động với phương thức dẫn đường bằng lệnh.[48] Biến thể này là thành phần của Hệ thống Vũ khí Akash Tiên tiến (Advanced Akash Weapon System).[49]

Akash-NG

Bài chi tiết: Akash-NG
 
Tên lửa Akash-NG

Akash-NG (Akash – New Generation) là thế hệ tên lửa kế nhiệm với thiết kế hoàn toàn mới, được phê duyệt phát triển vào tháng 9 năm 2016 với kinh phí 470 crore rupee (tương đương khoảng 676 crore rupee hoặc 71 triệu USD theo giá trị năm 2023). Mục tiêu của dự án là thay thế các phiên bản Akash và Akash Mk1S bằng một hệ thống có năng lực vượt trội hơn.[50] Akash-NG có thời gian phản ứng nhanh hơn và khả năng chống lại các cuộc tấn công bão hòa mục tiêu tốt hơn. Thay vì sử dụng động cơ ramjet hút khí như các phiên bản trước, tầng động cơ thứ hai của Akash-NG sử dụng động cơ tên lửa nhiên liệu rắn xung kép (dual-pulse solid rocket motor) nhẹ hơn. Giải pháp này giúp tăng tầm bắn từ khoảng 25–30 km lên 70–80 km. Hệ thống còn được trang bị radar đa chức năng mảng pha quét điện tử chủ động (Active Electronically Scanned Array – AESA Multi-Function Radar – MFR) và ngòi nổ cận đích quang học.[51][52] Các cuộc thử nghiệm nghiệm thu cuối cùng của người sử dụng đã được tiến hành thành công vào ngày 23 tháng 12 năm 2025, trong đó tên lửa đánh chặn thành công các mục tiêu trên không trong nhiều kịch bản tác chiến khác nhau. Sau các thử nghiệm này, Akash-NG được xác nhận đã sẵn sàng đưa vào trang bị cho Quân đội Ấn Độ.[53]

Các nước trang bị

 
Bản đồ các nước trang bị tên lửa phòng không Akash
  Ấn Độ

Không quân Ấn Độ đang biên chế 8 phi đội Akash Mk1 và 7 phi đội Akash 1S.[54][55] Mỗi phi đội được trang bị 8 bệ phóng.[56][57]

  • Phi đội số 2401 đóng tại Căn cứ Không quân Gwalior.[58][59]
  • Một phi đội Akash Mk1 đóng tại Căn cứ Không quân Lohegaon.[55]
  • Sáu phi đội Akash Mk1 thuộc Bộ tư lệnh Không quân miền Đông.[54]

Lục quân Ấn Độ đang biên chế 2 trung đoàn Akash Mk1, mỗi trung đoàn có 24 bệ phóng. Đồng thời đã đưa vào trang bị 2 trung đoàn Akash Prime.[60]

  • Trung đoàn Tên lửa Phòng không số 128
  • Trung đoàn Tên lửa Phòng không số 27, triển khai tại sân bay Amritsar.

  Armenia

Lực lượng Vũ trang Armenia

  • Tính đến tháng 11 năm 2024, Armenia đã tiếp nhận 1 khẩu đội Akash, gồm 4 bệ phóng. Lô thứ hai của hệ thống phòng không Akash-1S dự kiến được bàn giao vào tháng 6 năm 2025.[61] Số lượng hệ thống mà Armenia đặt mua hiện chưa được công bố.[62]

Hợp đồng tương lai

  Brazil: Tháng 12 năm 2023, Brazil bày tỏ sự quan tâm đến việc mua hệ thống Akash.[63] Tuy nhiên, đến tháng 7 năm 2025, Brazil đã loại Akash khỏi danh sách xem xét sau khi đánh giá rằng hệ thống này không đạt yêu cầu về một số thông số tác chiến quan trọng. Thay vào đó, Brazil được cho là đang cân nhắc mua hệ thống EMADS (Enhanced Modular Air Defence Solutions).

Tham khảo

  1. ^ Bagla, Pallava (ngày 9 tháng 5 năm 2025). ""Happiest Day...": The Man Behind Akash System That Stopped Pak Missiles". ndtv.com. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2025.
  2. ^ "Indian Army Orders Akash SAM". Aviation Week. ngày 25 tháng 3 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2012.
  3. ^ PHILIP, SNEHESH ALEX (ngày 30 tháng 12 năm 2020). "Govt approves export of indigenous Akash SAM as UAE, Vietnam among others show interest". The Print. New Delhi. Truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2021.
  4. ^ a b c Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên :2
  5. ^ "Exercise Astrashakti: Indian Akash air defence missile system destroys 4 targets simultaneously". The Hindu. ANI. ngày 17 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2023.
  6. ^ Patel, Raghav. "DRDO Extends Akash-NG Missile Range to 50 km after Successful Dual-Pulse Motor Validation against High-Speed Banshee Drone". defence.in. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2026.
  7. ^ Sharma, Kirti (ngày 9 tháng 5 năm 2025). "What is Akash Missile System? Check Range, Speed and Other Key Details". jagranjosh.com. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2025.
  8. ^ "BEL Akash Missile System". Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2020.
  9. ^ a b "India Successfully Test Fires Medium-Range Akash Missile". NDTV. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2016.
  10. ^ "IAF to get 7 more Akash missile squadrons". Deccan Herald (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 12 năm 2024.
  11. ^ Journal of Electronic Defense Staff (2004). "Guided Threat Systems". International Electronic Countermeasures Handbook. Artech House. tr. 115. ISBN 978-1-58053-898-5.
  12. ^ Akash missile successfully test fired for second day, Dated:18 November 2014 Lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2015 tại Wayback Machine
  13. ^ "Nuclear-capable Akash missile test fired". The Times of India. ngày 13 tháng 12 năm 2007. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2012. Nuclear-capable Akash missile test fired
  14. ^ a b Akash Missile System For Indian Army OK'd Lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2017 tại Wayback Machine
  15. ^ Akash Missile Users Give Feedback To DRDO | AVIATION WEEK Lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2017 tại Wayback Machine
  16. ^ "More Akash systems for Army – NATIONAL – the Hindu". aviationweek.com. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2017.
  17. ^ Kulkarni, Sushant (ngày 28 tháng 9 năm 2021). "Explained: What are the two advanced versions of Akash missile?". The Indian Express. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2021.
  18. ^ Trivedi, Saurabh (ngày 17 tháng 7 năm 2025). "Akash Prime successfully tested in Ladakh by Indian Army". The Hindu (bằng tiếng Anh). ISSN 0971-751X. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2025.
  19. ^ "OPERATIONAL SCENARIOS". www.akashsam.com. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2025.
  20. ^ Mukul, Sushim (ngày 3 tháng 7 năm 2025). "Brazil eyes India's Akash system that killed Pak missiles during Op Sindoor". India Today (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2025.
  21. ^ "The Hindu : National : Akash missile achieves a milestone". www.hindu.com. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2025.
  22. ^ a b "AKASH AIR DEFENCE WEAPON SYSTEM". www.drdo.org. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2025.
  23. ^ a b "IAF initiates process for inducting Akash and Trishul SAM's". Frontier India. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2014.
  24. ^ "Bengaluru: 1.2m trisonic wind tunnel at National Aerospace Laboratories completes 55 years of service". ANI (bằng tiếng Anh). ngày 6 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2024.
  25. ^ Pike, John. "Akash (Sky) surface-to-air missile". www.globalsecurity.org. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2025.
  26. ^ "AKASH". www.akashsam.com. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2025.
  27. ^ "AKASH". www.akashsam.com. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2025.
  28. ^ About Akash Lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2011 tại Wayback Machine
  29. ^ "Aero India 2003 – Part 6". Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2014.
  30. ^ Shukla, Ajai (ngày 7 tháng 11 năm 2009). "Army warms up to Akash missile". Business Standard India. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2016.
  31. ^ "Missile Launchers | Heavy Engineering | L&T India". Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2018.
  32. ^ Akash Support Vehicles Lưu trữ ngày 21 tháng 7 năm 2011 tại Wayback Machine
  33. ^ "Akash Missile: 9 Things you must know about India's first indigenously developed surface to air missile". India Today (bằng tiếng Anh). ngày 6 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  34. ^ "Army inducts indigenously-built surface-to-air missile Akash". The Tribune (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  35. ^ "'Chosen by 'Missile Man' APJ Abdul Kalam': Who is Prahlada Ramarao, man behind India's homegrown Akash Missile defence system". The Times of India. ngày 14 tháng 5 năm 2025. ISSN 0971-8257. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  36. ^ "'It means more than my...': How the scientist who led Akash project reacted as his "missile child" protected the nation". The Economic Times. ngày 14 tháng 5 năm 2025. ISSN 0013-0389. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  37. ^ "India exports Akash missile system to Armenia in Rs 6,000 crore deal". The Tribune (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  38. ^ a b "Dr. Prahlada, Chief Controller R&D (SI) and DS Interview". ngày 17 tháng 2 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2008.
  39. ^ "National : Akash missile achieves a milestone". The Hindu. ngày 11 tháng 12 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2014.
  40. ^ "Exercise Astrashakti: Indian Akash air defence missile system destroys 4 targets simultaneously". The Hindu. ngày 17 tháng 12 năm 2023. ISSN 0971-751X. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2023.
  41. ^ "DRDO successfully test fires AKASH – MK -1S". Press Information Bureau. ngày 27 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  42. ^ "India Successfully Test Fires Improved Akash Missile". www.sps-aviation.com. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  43. ^ Kajal, Kapil (ngày 21 tháng 6 năm 2023). "BEL receives order for Akash Prime weapons". Janes.com. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2023.
  44. ^ a b c "Successful Maiden Flight Test of Akash Prime Missile". Press Information Bureau. ngày 27 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  45. ^ "Explained: What are the two advanced versions of Akash missile?". The Indian Express (bằng tiếng Anh). ngày 28 tháng 9 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
  46. ^ Negi, Manjeet (ngày 27 tháng 9 năm 2021). "Akash Prime, new version of Akash missile, successfully destroys unmanned aerial target during flight test". India Today. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2021.
  47. ^ "Aatmanirbhar Bharat: MoD inks over Rs 9,100 crore contracts for improved Akash Weapon System & 12 Weapon Locating Radars Swathi (Plains) for Indian Army". pib.gov.in. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2023.
  48. ^ "2023-24 Annual Report" (PDF). Ministry of Defence, Government of India. ngày 10 tháng 10 năm 2025. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2025.
  49. ^ "Bharat Dynamics completes first-off production model of Advanced Akash system". ETManufacturing.in (bằng tiếng Anh). ngày 26 tháng 3 năm 2026. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2026.
  50. ^ "DRDO Projects". Ministry of Defence. ngày 3 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2019 – qua Press Information Bureau.
  51. ^ SV, Vikas (ngày 4 tháng 12 năm 2018). "Next generation Akash-NG to add new diamension to India's air defence capabilities". oneindia. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2019.
  52. ^ Kumar Rout, Hemant (ngày 25 tháng 1 năm 2021). "Next-generation surface-to-air Akash missile successfully test-fired". The New Indian Express. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2022.
  53. ^ Sharma, Shivani (ngày 24 tháng 12 năm 2025). "DRDO completes user evaluation trials of Akash-NG missile system". India Today (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2025.
  54. ^ a b "Govt clears defence projects worth Rs 15,000 crore – Times of India". The Times of India. tháng 9 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2015.
  55. ^ a b "Rs 5400 crore deal inked for 7 more squadrons of Akash missiles for IAF". The Times of India. ISSN 0971-8257. Truy cập ngày 23 tháng 12 năm 2024.
  56. ^ "MINISTRY OF DEFENCE – YEAR END REVIEW 2023". Ministry of Defence (Thông cáo báo chí). Press Information Bureau. ngày 22 tháng 12 năm 2023. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 12 năm 2023.
  57. ^ "IAF orders another 750 Akash SAMs". The Hindustan Times. Indo-Asian News Service. ngày 2 tháng 2 năm 2010. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2019.
  58. ^ Anchit, Gupta [@AnchitGupta9] (ngày 11 tháng 3 năm 2026). "When Akash batteries were deployed during Op Sindoor, they validated four decades of indigenous development. On the 15th anniversary of its induction with No. 2401 Sqn, IAF today, a commemoration of the system that ended India's sole dependence on foreign SAMs.(1/10) #IAFHistory" (Tweet). Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2026 – qua Twitter.
  59. ^ "No.2401 Squadron, Indian Air Force - Database". Bharat Rakshak (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2026.
  60. ^ "Aatmanirbhar Bharat: MoD inks over Rs 9,100 crore contracts for improved Akash Weapon System & 12 Weapon Locating Radars Swathi (Plains) for Indian Army". PIB India. ngày 30 tháng 3 năm 2023.
  61. ^ "India to deliver second batch of Akash missile systems to Armenia". Azernews.Az (bằng tiếng Anh). ngày 12 tháng 5 năm 2025. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2025.
  62. ^ Singh, Mayank (ngày 12 tháng 11 năm 2024). "India ships first Akash air defence missile system battery to Armenia". The New Indian Express (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2025.
  63. ^ Dubey, Ajit (ngày 19 tháng 12 năm 2023). "After Armenia order, Philippines, Brazil, Egypt showing interest in Akash air defence missile system". ANI. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2023.

Liên kết ngoài

 
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về [{{fullurle:Commons:Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 473: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).|uselang=vi}} Akash (tên lửa)].


Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Akash_(tên_lửa)&oldid=7957669”