Hòa Vang (huyện)

Bản mẫu:Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam Hòa Vang là một huyện ngoại thành cũ thuộc thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Đây là huyện duy nhất nằm trên phần đất liền của thành phố trước khi sáp nhập tỉnh Quảng Nam vào thành phố Đà Nẵng.

Địa lý

Huyện Hòa Vang nằm ở phía tây của thành phố Đà Nẵng, có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp quận Liên Chiểu, quận Cẩm Lệ và quận Ngũ Hành Sơn
• Phía tây giáp huyện Phú Lộc, thành phố Huế và huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam
• Phía nam giáp thị xã Điện Bàn và huyện Đại Lộc thuộc tỉnh Quảng Nam
• Phía bắc giáp huyện Phú Lộc, thành phố Huế.

Huyện có diện tích 707,33 km², dân số năm 2018 là 185.223 người, mật độ dân số đạt 262 người/km².

Đây là địa phương có hai đoạn tuyến của đường cao tốc Bắc Nam, gồm đường cao tốc La Sơn – Túy Loan và đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi đều đã được đưa vào khai thác.

Hành chính

Huyện Hòa Vang có 11 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 11 xã: Hòa Bắc, Hòa Châu, Hòa Khương, Hòa Liên, Hòa Nhơn, Hòa Ninh, Hòa Phong (huyện lỵ), Hòa Phú, Hòa Phước, Hòa Sơn và Hòa Tiến.

Tập tin:Administration map of Hoa Vang District, Danang City.jpg

Bản đồ hành chính huyện Hòa Vang

Lịch sử

• Thời Hậu Lê, Hòa Vang là đất thuộc huyện Điện Bàn, phủ Triệu Phong, trấn Thuận Hóa
• Năm 1604, chúa Nguyễn Hoàng nâng huyện Điện Bàn thành phủ, nhập vào trấn Quảng Nam với 5 huyện Tân Phúc, An Nông, Hòa Vinh, Diên Khánh, Phú Chân. Hòa Vinh là tên cũ của huyện Hòa Vang.
• Đầu thời nhà Nguyễn, huyện lỵ đặt tại xã Ái Nghĩa
• Năm Minh Mạng thứ 5, huyện lỵ dời về xã Hóa Khuê Trung Tây
• Năm Tự Đức thứ 2, dời huyện lỵ về lại xã Ái Nghĩa
• Năm 1887, tách 5 xã Hải Châu, Phước Ninh, Thạch Thang, Nam Dương và Nại Hiên Tây thuộc tổng Bình Thái hạ để giao cho thực dân Pháp thành lập nhượng địa Tourane.
• Năm Thành Thái thứ 11 (1899-1900), tách phần phía Tây các huyện Hòa Vang, Diên Khánh, Duy Xuyên của phủ Điện Bàn để thành lập huyện Đại Lộc, dời huyện lỵ từ xã Ái Nghĩa về xã Bình Thuận
• Năm 1901, lấy thêm 8 xã Xuân Đán, Bình Thuận, Đông Hà Khê, Thạc Gián, Thanh Khê, Yên Khê, Liên Trì, Xuân Hoà của huyện Hòa Vang và 6 xã An Hải, Tân Thái, Nại Hiên Đông, Mân Quang, Vĩnh Yên của huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn nhập thành thị xã nhượng địa Đà Nẵng.
• Sau năm 1945, tất cả phủ và huyện đều được thống nhất gọi là huyện, đặt dưới quyền trực tiếp của tỉnh. Huyện Hòa Vang lúc này có 158 làng xã phường thôn vạn.
• Năm 1946, Quảng Nam hợp xã lần thứ nhất, 158 xã của huyện Hoà Vang hợp thành 28 xã mới: An Định, An Bắc, An Đông, An Sơn, An Tây, Bắc Sơn, Bình Hoà, Diêu Đài, Đa Hoà, Hoà Bắc, Liên An, Liên Minh, Nam An, Phước Hiệp, Phú Thọ, Quang Hiệp, Sơn Nam, Thạch Thất, Thanh Lương, Thanh Tân, Thanh Sơn, Tân Hiệp, Thái Sơn, Thuận Thành, Thanh Xuân, Trung An, Thanh Phong, Thanh Thái.
• Năm 1947, Hòa Vang hợp xã lần thứ hai, còn 15 xã: Hoà Ngọc, Hoà Thái, Hoà Phước, Hoà Phong, Hoà Châu, Hoà Bình, Hoà An, Hoà Thắng, Hoà Hiệp, Hoà Hải, Hoà Xuân, Hoà Thanh, Hoà Tân, Hoà Minh, Hoà Khánh
• Năm 1950, huyện Hòa Vang hợp xã lần thứ ba, còn 8 xã Hoà Liên, Hoà Khương, Hoà Nhơn, Hoà Ninh, Hoà Tiến, Hoà Mỹ, Hoà Thắng, Hoà Quý
• Ngày 12 tháng 6, 1954, tách xã Hòa Liên thành 4 xã Hoà Thái, Hoà Đình, Hoà Vân, Hoà Trung

Việt Nam Cộng hòa

• Huyện Hòa Vang cũ chia thành 2 quận, quận Hòa Vang và quận Hòa Tân, cùng thuộc tỉnh Quảng Nam
• Quận Hòa Vang, quận lỵ đặt tại Thuận Nam, xã Hòa Thuận. Quận Hòa Vang chia thành 20 xã: Hoà Cường, Hoà Hiệp, Hoà Khánh, Hòa Thọ, Hòa Thuận, Hòa Châu, Hòa Đa, Hòa Lợi, Hòa Phước, Hòa Thái, Hòa Hải, Hòa Lan, Hòa Long, Hòa Phụng, Hòa Thịnh, Hòa Lạc, Hòa Thanh, Hòa Vinh.
• Quận Hòa Tân, quận lỵ đặt tại Giao Trì, gồm các xã Hòa Nam, Hòa Bắc, Hòa Tây, Hòa Trung (các xã này trước thuộc Nha đại diện Hành chánh Trung Nam), Hòa Ninh, Hòa Thượng, Hòa Phú, Hòa Hưng, Hòa Lộc, Hòa Lương.
• Ngày 2 tháng 3 năm 1959, cải gọi quận Hòa Tân là quận Hiếu Đức
• Ngày 24 tháng 10 năm 1959, thành lập các xã Hòa Hạ, Hòa Lâm, Hòa Vân, Hòa Sơn thuộc quận Hiếu Đức
• Ngày 13 tháng 7 năm 1961, chuyển quần đảo Hoàng Sa trước thuộc tỉnh Thừa Thiên thành xã Định Hải, trực thuộc quận Hòa Vang, đặt dưới quyền một phái viên hành chánh
• Năm 1962, dời quận lỵ về xã Hòa Thọ
• Ngày 21 tháng 10 năm 1969, sáp nhập xã Định Hải vào xã Hòa Long cùng quận Hòa Vang

Giai đoạn 1976 – 2025

Sau ngày 2 tháng 7 năm 1976, huyện Hòa Vang thuộc tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng có 16 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 16 xã: Hòa Châu, Hòa Hải, Hòa Hiệp, Hòa Khánh, Hòa Khương, Hòa Liên, Hòa Minh, Hòa Nhơn, Hòa Phát, Hòa Phong, Hòa Phước, Hòa Quý, Hòa Sơn, Hòa Thọ, Hòa Tiến và Hòa Xuân.

Ngày 23 tháng 9 năm 1981:

• Chia xã Hòa Liên thành hai xã lấy tên là xã Hòa Bắc và xã Hòa Liên.
• Chia xã Hòa Sơn thành hai xã lấy tên là xã Hòa Sơn và xã Hòa Ninh.

Ngày 9 tháng 12 năm 1982, thành lập huyện Hoàng Sa bao gồm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa trước đây thuộc huyện Hòa Vang.

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, chia xã Hòa Phong thành hai xã mới lấy tên là xã Hòa Phong và xã Hòa Phú.

Tập tin:Duong tai Huyen Hoa Vang.jpg

Một đoạn đường tại huyện Hòa Vang

Ngày 6 tháng 12 năm 1996, tách tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng trực thuộc trung ương. Khi đó, huyện Hòa Vang thuộc thành phố Đà Nẵng.

Huyện Hòa Vang có 19 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 19 xã: Hòa Bắc, Hòa Châu, Hòa Hải, Hòa Hiệp, Hòa Khánh, Hòa Khương, Hòa Liên, Hòa Minh, Hòa Nhơn, Hòa Ninh, Hòa Phát, Hòa Phong, Hòa Phú, Hòa Phước, Hòa Quý, Hòa Sơn, Hòa Thọ, Hòa Tiến và Hòa Xuân.

Ngày 23 tháng 1 năm 1997:

• Tách hai xã Hòa Quý, Hòa Hải (thuộc huyện Hòa Vang cũ) sang quận quận Ngũ Hành Sơn mới thành lập.
• Thành lập quận Liên Chiểu trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã Hòa Hiệp, Hòa Khánh, Hòa Minh (thuộc huyện Hòa Vang cũ).

Huyện Hòa Vang có 14 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 14 xã: Hòa Bắc, Hòa Châu, Hòa Khương, Hòa Liên, Hòa Nhơn, Hòa Ninh, Hòa Phát, Hòa Phong, Hòa Phú, Hòa Phước, Hòa Sơn, Hòa Thọ (huyện lỵ), Hòa Tiến và Hòa Xuân.

Ngày 5 tháng 8 năm 2005:

• Thành lập xã Hòa An trên cơ sở 381,66 ha diện tích tự nhiên và 12.890 nhân khẩu của xã Hòa Phát.
• Chia xã Hòa Thọ thành xã Hòa Thọ Đông và xã Hòa Thọ Tây.
• Tách các xã Hòa Thọ Đông, Hòa Thọ Tây, Hòa Phát, Hòa An, Hòa Xuân thuộc huyện Hòa Vang về quận Cẩm Lệ mới thành lập.

Huyện Hòa Vang có 11 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 11 xã: Hòa Bắc, Hòa Châu, Hòa Khương, Hòa Liên, Hòa Nhơn, Hòa Ninh, Hòa Phong (huyện lỵ), Hòa Phú, Hòa Phước, Hòa Sơn và Hòa Tiến.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Hòa Khánh Nam, phường Hòa Minh (thuộc quận Liên Chiểu) và xã Hòa Sơn (thuộc huyện Hòa Vang) thành phường mới có tên gọi là phường Hòa Khánh.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Hòa Hiệp Bắc, phường Hòa Hiệp Nam (thuộc quận Liên Chiểu), xã Hòa Bắc và một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hòa Liên (thuộc huyện Hòa Vang) thành phường mới có tên gọi là phường Hải Vân.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Hòa Khánh Bắc (thuộc quận Liên Chiểu) và phần còn lại của xã Hòa Liên (thuộc huyện Hòa Vang) thành phường mới có tên gọi là phường Liên Chiểu.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Hòa Xuân (thuộc quận Cẩm Lệ), xã Hòa Châu và xã Hòa Phước (thuộc huyện Hòa Vang) thành phường mới có tên gọi là phường Hòa Xuân.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hòa Phong và xã Hòa Phú thành xã mới có tên gọi là xã Hòa Vang.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hòa Khương và xã Hòa Tiến thành xã mới có tên gọi là xã Hòa Tiến.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hòa Ninh và xã Hòa Nhơn thành xã mới có tên gọi là xã Bà Nà.

Như vậy sau khi sắp xếp, địa bàn huyện Hòa Vang thuộc thành phố Đà Nẵng tương ứng với 3 xã: Bà Nà, Hòa Tiến, Hòa Vang, phần lớn phường Hòa Xuân và một phần 2 phường: Hải Vân, Liên Chiểu thuộc thành phố Đà Nẵng.

Đường phố

• Âu Dương Lân
• Bùi Cẩm Hổ
• Bùi Huy Đáp
• Cao Bá Đạt
• Cồn Đỉnh
• Đặng Đức Siêu
• Đặng Hòa
• Đặng Văn Kiều
• Đào Trinh Nhất
• Đinh Văn Chất
• Đỗ Đình Thiện
• Hà Duy Phiên
• Hà Tông Quyền
• Hà Văn Mao
• Hoàng Đạo Thành
• Hoàng Phê
• Hoàng Văn Thái
• Học Phi
• Huỳnh Tịnh Của
• Kha Vạng Cân
• Kiều Sơn Đen
• Lê Đình Diên
• Lê Trực
• Lê Văn Hoan
• Lý Thiên Bảo
• Mai An Tiêm
• Mai Thúc Trực
• Mẹ Thứ
• Nam Kỳ Khởi Nghĩa
• Ngô Mây
• Ngô Miễn
• Nguyễn Án
• Nguyễn Bá Loan
• Nguyễn Bảo
• Nguyễn Cách
• Nguyễn Chí Trung
• Nguyễn Công Thái
• Nguyễn Hàm Ninh
• Nguyễn Hồng Ánh
• Nguyễn Huy Oánh
• Nguyễn Khả Trạc
• Nguyễn Kim
• Nguyễn Minh Vân
• Nguyễn Thiên Tích
• Nguyễn Triệu Luật
• Nguyễn Văn Tỵ
• Nguyễn Văn Vĩnh
• Nguyễn Văn Xuân
• Phạm Công Trứ
• Phạm Đôn Lễ
• Phạm Hùng
• Phạm Hữu Nghi
• Phạm Quý Thích
• Phan Quang Định
• Phan Thêm
• Phan Thúc Trực
• Phan Văn Đáng
• Quảng Xương
• Tế Hanh
• Thu Bồn
• Trần Quốc Tảng
• Trần Tử Bình
• Trần Văn Giàu
• Trịnh Quang Xuân
• Trung Đồng
• Trường Chinh
• Trường Sơn
• Trương Vĩnh Ký
• Võ Thành Vỹ
• Vũ Miên
• Vũ Phạm Hàm

Đặc điểm

• Sông ngòi: Sông Yên, sông Cầu Đỏ, sông Hàn, sông Lỗ Đông, sông Tuý Loan, sông Cu Đê, sông Bắc, sông Nam, sông Cha Nay.
• Hồ: hồ Hoà Trung (nằm trên địa phận 2 xã Hòa Ninh và Hòa Liên).
• Đỉnh núi: Hòng Chan (1528m), Khé Khato (1038m), đỉnh núi Mang (1712m), Khé Xương (1178m), đều nằm trên địa phận xã Hoà Bắc.
• Đèo: đèo Mũi Trâu, đèo Đê Bay (xã Hoà Bắc), đèo Đại La (nằm ở ranh giới giữa xã Hoà Sơn - huyện Hòa Vang và phường Hoà Khánh - quận Liên Chiểu)
• Di tích: di tích Bà Nà (xã Hoà Ninh),thắng cảnh suối Mơ(xã Hòa Ninh)
• Đường giao thông: các đường tỉnh ĐT601, ĐT602, ĐT604, ĐT605, quốc lộ 14B, Quốc lộ 1, đường sắt Bắc-Nam.

Kinh tế - xã hội

Kinh tế huyện Hòa Vang phát triển đa dạng với đủ loại ngành nghề. Phần lớn người dân sinh sống bằng nghề nông, chăn nuôi gia súc, gia cầm, dệt lụa, nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản, một bộ phận nhỏ tham gia sản xuất tiểu thủ công nghiệp, kinh doanh dịch vụ phục vụ du lịch...

Tập tin:IMAG3010. jpg.jpg

Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Đà Nẵng

Hiện nay, trên huyện có 5 xã đô thị loại V gồm: Hòa Tiến, Hòa Châu, Hòa Phước, Hòa Phong và Hòa Liên.

Văn hóa - Giáo dục

Hòa Vang có các trường trung học phổ thông Phạm Phú Thứ ở Hòa Sơn, Ông Ích Khiêm ở Hòa Phong, Phan Thành Tài ở Hòa Châu. Một trung tâm giáo dục thường xuyên và hướng nghiệp tại Hòa Phong. Mỗi xã đều có 1 trường THCS (cấp 2) và ít nhất có 1 trường tiểu học.

Truyền thống

Hòa Vang là địa danh nổi tiếng trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, Mỹ.

Tập tin:Đài Tưởng niệm Liệt sĩ huyện Hòa Vang.jpeg

Đài Tưởng niệm Liệt sĩ huyện Hòa Vang

Danh lam - Thắng cảnh

Đây là địa phương có nhiều địa danh đẹp và thơ mộng như khu du lịch sinh thái rừng Bà Nà, Suối Mơ, hồ thủy lợi Hòa Trung, hồ thủy lợi Đồng Nghệ, sông Cu Đê mang tôm cá vùng biển lên với đồng bào thượng nguồn và sản vật vùng cao như gỗ, nông sản về đồng bằng.