Lê Minh Đức

Lê Minh Đức (sinh năm 1922) là một thợ cơ khí người Việt Nam.

Thân thế

Lê Minh Đức sinh ngày 17 tháng 3 năm 1922 ở làng Mỹ Thuận, tổng An Trường, quận Trà Ôn, tỉnh Cần Thơ (sau là xã Mỹ Thuận, tỉnh Vĩnh Long). Cha ông là Lê Bá Phước, làm giáo viên trường làng, con một hương quản ở làng Long Tuyền, tổng Định Thới, quận Ô Môn, tỉnh Cần Thơ (sau thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang), lấy bà Trương Thị Dực (Hai Hoe), con một thợ máy ở Mỹ Thuận. Năm 1921, khi bà Hai Hoe đang mang thai người con thứ hai (ông Đức) thì ông Phước bỏ đi dạy học ở nơi khác. Bà Hai Hoe một mình nuôi con trai khôn lớn.

Năm 1932, ông đậu học bổng ở trường Primaire (tiểu học) ở Cần Thơ. Năm 1936, học xong trường làng, ông lên Sài Gòn vừa tự học vừa tìm học bổng, tự kiếm sống bằng nghề gánh nước mướn, bán chuối nấu, đậu phộng luộc, dạy học cho thợ thuyền. Năm 1937, ông thi được học bổng trường Kỹ nghệ Thực thành Sài Gòn khóa 1937–1940. Năm 1940, ông bị bắt làm lính thợ, đóng quân ở sân bay Biên Hòa. Năm 1943, ông về làm công nhân ở nhà máy rượu Roche Mazet ở Chợ Quán (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Sau khi tham gia cuộc đình công của thợ thuyền, ông bỏ việc về Mỹ Tho, làm thợ sắt cho một hãng xáng.

Hoạt động

Tháng 3 năm 1945, ông trở về quê nhà làng Mỹ Thuận do hãng làm việc bị quân Nhật chiếm đóng, gia nhập Đoàn Thanh niên Cứu quốc ở đây. Cách mạng Tháng Tám thành công, ông làm nhân viên Ủy ban kháng chiến liên thôn Mỹ Thuận–Thành Lợi–Tân Quới và được giao nhiệm vụ huấn luyện du kích chuẩn bị cho cuộc chiến đấu chống Pháp. Năm 1946, ông làm Thư ký Ủy ban Việt Minh xã Mỹ Thuận, Ủy viên Quân sự Ủy ban hành chính xã Mỹ Thuận.

Ban đầu, nhóm Thanh niên cứu quốc ở Mỹ Thuận gồm 12 người, qua quá trình huấn luyện, đào tạo đã phát triển thành đội du kích 45 người, giao cho Lê Minh Đức chỉ huy với chức danh Ủy viên Quân sự (tương đương với xã đội trưởng). Sau những trận càn của quân Pháp, nhận thấy vũ khí quá thiếu thốn, ông Đức đã mượn một khẩu tiểu liên của đội trưởng tự vệ huyện Châu Thành (tỉnh Sa Đéc) để tháo ra vẽ lại làm mẫu, thành lập một xưởng làm súng nhỏ, mượn nhờ nguyên liệu từ khắp nơi và thành công sản xuất được 4 khẩu tiểu liên Sten. Đến năm 1948, số súng tiểu liên xuất xưởng vào khoảng 100 khẩu, sản lưởng 15 khẩu/tháng. Ngoài ra, xưởng còn chế tạo cả súng rouleau. Tháng 8 năm 1948, xưởng chế súng được Ủy ban hành chính kháng chiến tỉnh công nhận, trở thành nòng cốt xây dựng Công an xưởng tỉnh Vĩnh Long, ông làm Phó quản đốc phụ trách kỹ thuật, nghiên cứu và đào tạo thợ. Năm 1952, ông được điều động về làm Quản đốc Công an xưởng phân liên khu miền Tây Nam Bộ.

Ngày 17 tháng 12 năm 1954, Lê Minh Đức cùng 80 người cùng công cụ, máy móc của quân giới miền Tây Nam Bộ lên thuyền ở bến Chắc Băng tập kết ra Bắc. Cuối tháng 12, ông được phân công về làm thợ hàn ở Đoạn đầu máy Hà Nội (sau là Xí nghiệp Sửa chữa đầu máy xe lửa Hà Nội, nay là Xí nghiệp đầu máy Hà Nội) dưới sự lãnh đạo của Trưởng đoạn Tạ Đình Đề. Trong thời gian này, ông đã có nhiều cải tiến kỹ thuật phục vụ cho việc vận hành an toàn hệ thống xe lửa bất chấp hoàn cảnh thiếu thốn cả về trang thiết bị lẫn nhân sự lành nghề. Tháng 7 năm 1958, tại Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ hai, Lê Minh Đức được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lao động.

Đầu năm 1960, Lê Minh Đức được bổ nhiệm làm Giám đốc Xí nghiệp Sửa chữa đầu máy xe lửa Hà Nội, trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa II. Năm 1968, ông là Cục phó Cục Đầu máy-Toa xe (Tổng cục Đường sắt). Năm 1974, ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Công đoàn Việt Nam khóa III và IV (1974-1983), thành viên Đoàn Chủ tịch khóa III (1974-1978). Năm 1975, ông được phân công vào miền Nam làm Tổng cục phó Tổng cục Giao thông vận tải miền Nam, kiêm Trưởng ban Chỉ huy đường sắt miền Nam, tham gia khôi phục tuyến đường sắt Thống Nhất. Ông còn làm Tổng cục phó Tổng cục Đường sắt Việt Nam, Phó thư ký Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, Phó ban Thanh tra Nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1981, ông là Phó chủ tịch Liên hiệp Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1988, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi nghỉ hưu.

Ông hiện sống ở quận 3 (Thành phố Hồ Chí Minh).

Cuộc sống cá nhân

Lê Minh Đức có người con trai độc nhất là Lê Minh Hải tức Hải Robert, sinh năm 1953 ở chiến khu rừng U Minh (xã Quách Văn Phẩm, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau). Hải Robert là một trong bốn bị cáo bị tuyên án tử hình năm 1997 trong vụ án TAMEXCO. Trước bản án của con trai, ông Đức đã viết đơn xin được Chủ tịch nước tha bổng cho con trai. Ngày 9 tháng 9 năm 1997, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký quyết định ân xá Lê Minh Hải từ tử hình xuống chung thân.

Tác phẩm

• Cuộc đời người thợ (hồi ký, 2010)
• Một đời người, một đời thợ (hồi ký, 2022)