Ninh Ba
Bản mẫu:Infobox settlement Bản mẫu:Infobox Chinese Ninh Ba (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Lang-zh”.) là một địa cấp thị ven biển thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Ninh Ba nằm ở phía Nam vịnh Hàng Châu, nhìn ra biển Hoa Đông về phía Đông, giáp Thiệu Hưng về phía Tây, giáp Thai Châu về phía Nam và cách Chu Sơn bằng một khu vực nước hẹp. Thành phố Ninh Ba có diện tích 9.264 km², dân số năm 2020 là 9.404.283 người, mật độ dân số đạt 1.015 người/km².[1]
Từ nguyên
Ký tự đầu tiên trong tên gọi thành phố này ninh (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. hay Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.) nghĩa là "yên ổn", trong khi ký tự thứ hai ba (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.) nghĩa là "sóng". Thành phố này còn được viết tắt là Yǒng (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.) nghĩa là Dũng, lấy theo tên gọi Dũng Sơn (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.), một ngọn đồi duyên hải gần thành phố, cũng như tên gọi Dũng Giang, một con sông chảy qua Ninh Ba. Viết tắt Ning được sử dụng thường xuyên hơn để chỉ Nam Kinh.)
Nó từng có thời được gọi là Minh Châu (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.). Ký tự minh (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.) gồm hai phần, đại diện cho 2 hồ bên trong tường thành đô thị cổ: Nhật Hồ (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.) và Nguyệt Hồ (Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”.). Hiện nay chỉ còn lại Nguyệt Hồ.
Tên gọi
Viết tắt
Ninh Ba gọi ngắn gọn là "Dũng: có từ thời kỳ nhà Chu. “Dũng” (甬) là chữ tượng hình, với hình dáng gần giống hình cái chuông thời cổ đại. Nguồn gốc của nó xuất phát từ ngọn núi nằm trong địa phận hai huyện Ngân và Phụng Hóa. Do ngọn núi này giống như cái chuông (thời cổ đại) che phủ nên người ta gọi nó là Dũng Sơn (ngày nay gọi là Tháp Sơn, nằm ở cửa sông Dũng Giang), vì thế mà con sông chảy qua vùng đất này gọi là Dũng Giang và vùng đất này gọi là Dũng.[2]
Lịch sử tên gọi
Theo truyền thuyết, vào thời kỳ nhà Hạ thì Ninh Ba gọi là “Ngân”.[3] Nó cũng là tên gọi một huyện cho tới gần đây. Năm 473 TCN （Chu Nguyên Vương năm thứ 3), Việt vương Câu Tiễn đắp thành tại Câu Dư, đổi tên thành Câu Chương và nó là thành thị sớm nhất trên địa phận Ninh Ba ngày nay. Năm 222 TCN (Tần vương Chính năm thứ 25) lập quận Cối Kê, trong khu vực Ninh Ba thành lập 3 huyện Ngân, Mậu, Câu Chương. Năm 621 (Đường Vũ Đức năm thứ 4) từ các huyện Câu Chương, Ngân và Mậu lập Ngân Châu. Năm 625 (Đường Vũ Đức năm thứ 8) xóa bỏ Ngân Châu và sáp nhập vào Việt Châu. Năm 738 (Đường Khai Nguyên năm thứ 26) phân chia Việt Châu để lập Minh Châu thuộc Giang Nam Đông đạo. Năm 742 (Đường Thiên Bảo năm thứ 1) đổi Minh Châu thành quận Dư Diêu, thuộc Việt Châu. Năm 758 (Đường Càn Nguyên năm thứ 1) phục hồi tên gọi Minh Châu. Năm 1194 (Nam Tống Thiệu Hy năm thứ 5), Ninh Tông Triệu Khoáng lên ngôi, năm sau đổi niên hiệu thành Khánh Nguyên và đổi Minh Châu thành phủ Khánh Nguyên. Năm 1276 (Nguyên Chí Nguyên năm thứ 13) đổi phủ Khánh Nguyên thành Tuyên úy ti Khánh Nguyên. Năm sau đổi thành Tổng quản phủ lộ Khánh Nguyên. Năm 1367 (Nguyên Chí Chánh năm thứ 27) đổi lộ Khánh Nguyên thành phủ Minh Châu. Năm 1381 (Minh Hồng Vũ năm thứ 14) do Minh Châu trùng quốc hiệu và trong phủ Minh Châu có huyện Định Hải (nay là quận Trấn Hải) với định hải có nghĩa là biển yên, gần nghĩa với sóng yên nên đổi thành phủ Ninh Ba và tên gọi này được sử dụng từ đó tới nay.[4]
Khí hậu
Ninh Ba có khí hậu cận nhiệt đới ẩm ướt (Köppen Cfa) với 4 mùa phân biệt rõ nét, trong đó mùa hè nóng ẩm còn mùa đông lạnh, khô và nhiều mây (đôi khi có tuyết rơi). Nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Convert”., với trung bình nhiệt độ các tháng dao động từ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Convert”. trong tháng 1 đến Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Convert”. trong tháng 7. Các mức nhiệt độ cực đoan kể từ năm 1951 trở lại đây từ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Convert”. vào ngày 12 tháng 1 năm 1955 tới Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Convert”. vào ngày 8 tháng 8 năm 2013.[5] Lượng giáng thủy trung bình hàng năm đạt Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Convert”. và chịu ảnh hưởng của mai vũ trong mùa mưa Đông Á trong tháng 6, khi độ ẩm tương đối trung bình cũng đạt mức cực đại. Từ tháng 8 đến tháng 10, Ninh Ba chịu ảnh hưởng của mùa mưa bão và trung bình hàng năm hứng chịu khoảng 1,8 cơn bão, mặc dù không thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp. Một nghiên cứu năm 2012 của OECD liệt kê Ninh Ba trong số 20 thành phố hàng đàu trên thế giới chịu rủi ro ngập lụt cao nhất do các thay đổi khí hậu dưới tác động của con người.[6] Bản mẫu:Weather box
Hành chính
Thành phố Ninh Ba có 10 đơn vị cấp huyện gồm 6 quận, 2 thành phố cấp huyện và 2 huyện. Năm 2017 Ninh Ba có tổng cộng 8 triệu dân, trong đó 4,2 triệu người sống trong vùng nội thành. Đến năm 2022, tổng dân số của Ninh Ba là 9.618.000 người, với 7.585.000 người sống trong vùng nội thành.[7]
- Quận: Hải Thự (海曙区), Ngân Châu (鄞州区), Giang Bắc (江北区), Bắc Lôn (北仑区), Trấn Hải (镇海区), Phụng Hóa (奉化区).
- Thành phố cấp huyện: Dư Diêu (余姚市), Từ Khê (慈溪市).
- Huyện: Tượng Sơn (象山县), Ninh Hải (宁海县).
| Bản đồ địa cấp thị Ninh Ba | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tên | Chữ Hán giản thể | Bính âm Hán ngữ | Dân số (2017) | Diện tích (km²) | Mật độ (/km²) | |
| Quận đô thị trung tâm | ||||||
| Quận đô thị loại 1 & nông thôn liên kết (vùng tam giang) | ||||||
| Hải Thự | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 909.000 | 595,03 | 1.527,65 | |
| Ngân Châu | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 1.294.000 | 799,09 | 1.619,34 | |
| Giang Bắc | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 375.000 | 208,14 | 1.801,67 | |
| Vùng đô thị loại 2 & nông thôn liên kết | ||||||
| Bắc Lôn | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 668.000 | 597,76 | 1.117,51 | |
| Trấn Hải | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 443.000 | 244,28 | 1.813,49 | |
| Phụng Hóa | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 511.000 | 1.267,60 | 403,12 | |
| Huyện phía nam | ||||||
| Tượng Sơn | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 526.000 | 1.382,18 | 380,56 | |
| Ninh Hải | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 682.000 | 1.843,26 | 367,00 | |
| Thành phố cấp huyện phía Bắc | ||||||
| Dư Diêu | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 1.095.000 | 1.500,80 | 729,61 | |
| Từ Khê | Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “lang”. | Bản mẫu:Transl | 1.502.000 | 1.360,63 | 1.103,90 | |
Đã giải thể
- Quận Giang Đông (江东区): sáp nhập với quận Ngân Châu vào năm 2016.
Tham khảo
Trang Bản mẫu:Tham khảo/styles.css không có nội dung.
- ^ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Citation/CS1”.
- ^ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Citation/CS1”.
- ^ 顾祖禹 (Cố Tổ Vũ). 读史方舆论纪要 ("Độc sử phương dư luận kỉ yếu"): 夏时有堇子国，以赤堇山为名，后加邑为鄞 (Hạ thì hữu Cận Tử quốc, dĩ Xích Cận sơn vi danh, hậu gia ấp vi Ngân.)
- ^ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Citation/CS1”.
- ^ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Citation/CS1”.
- ^ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Citation/CS1”.
- ^ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Citation/CS1”.
Bản mẫu:Navbox Bản mẫu:Thành thị đặc biệt lớn của CHNDTH Bản mẫu:Commonscat