Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Sông Hương

Đối với các định nghĩa khác, xem Sông Hương (định hướng) và Hương Giang.

Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “ParameterAliasNormalizer”.

Sông Hương (hay Hương Giang, Hán Nôm: 香江, Chữ Nôm: 瀧香) là con sông nổi tiếng chảy qua trung tâm thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế, miền Trung Việt Nam.[1] Sông Hương không chỉ là biểu tượng văn hóa, lịch sử và du lịch của xứ Huế mà còn là nguồn cảm hứng thơ ca, âm nhạc nghệ thuật cho nhiều thế hệ nghệ sĩ.[2]

Địa lý

Tập tin:Parfüm-Fluss von demis nl.PNG
Hệ thống Sông Hương

Sông Hương có hai nhánh chính đều bắt nguồn từ dãy núi Trường Sơn:

  • **Tả Trạch:** Dài khoảng 67 km, bắt nguồn từ dãy Trường Sơn Đông, qua khu vực Vườn quốc gia Bạch Mã chảy theo hướng tây bắc vượt qua 55 thác nước hùng vĩ, chảy qua huyện Phú Lộc và thị xã Hương Thủy rồi hợp lưu với Hữu Trạch.[3]
  • **Hữu Trạch:** Dài khoảng 60 km, chảy theo hướng bắc, vượt qua 14 thác nước và qua khu vực phà Tuần để hội ngộ với Tả Trạch tại ngã ba Tuần (khoảng 3 km về phía bắc lăng Minh Mạng).[1]
Tập tin:Cồn Hến.jpg
Cồn Hến ở giữa dòng sông Hương
Tập tin:Hue Vietnam Perfume-River-02.jpg
Sông Hương chảy qua thành phố Huế, phía trước là cầu Phú Xuân và cầu Dã Viên

Từ ngã ba Tuần đến cửa biển Thuận An, sông Hương dài khoảng 33 km, dòng chảy chậm do độ dốc dọc lòng sông tương đối nhỏ.[1] Khi chảy quanh chân núi Ngọc Trản, sắc nước sông Hương trở nên xanh biếc – đây là khu vực điện Hòn Chén với một lòng vực rất sâu.[2]

Dòng sông uốn lượn qua các vùng ngoại ô và các phường nội thành Huế như Kim Long, Thủy Biều, Vỹ Dạ, Hương Vinh, Bao Vinh. Giữa lòng sông Hương có hai cù lao nổi tiếng là Cồn Dã Viên và Cồn Hến. Sông Hương tạo nên trục cảnh quan kiến trúc sơn thủy hữu tình cho các công trình di sản văn hóa Thế giới tại Huế như Kinh thành Huế, các lăng tẩm triều Nguyễn, cùng vô số đền chùa, tháp cổ (như chùa Thiên Mụ).[4]

Các cây cầu bắc qua sông Hương

Lịch sử tên gọi

Theo các bộ cổ sử và dư địa chí, trước khi mang tên gọi phổ biến là "sông Hương", con sông này từng mang nhiều tên gọi khác nhau qua các thời kỳ lịch sử:[5]

  • Sách Dư địa chí của Nguyễn Trãi (1435) ghi tên sông là **sông Linh** (Linh Giang).
  • Sách Ô châu cận lục do Dương Văn An nhuận sắc năm 1555 gọi là **sông cái Kim Trà** (Kim Trà đại giang).
  • Sách Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn (1776) gọi là **sông Hương Trà** (Hương Trà nguyên).
  • Ngoài ra, trong các ghi chép cổ khác, sông còn có tên là sông Lô Dung, sông Dinh, sông Yên Lục.

Tên gọi "Hương Trà" hay "Sông Hương" xuất phát từ việc năm 1469 dưới thời Lê Thánh Tông, vùng đất này thuộc huyện Kim Trà. Đến năm 1558 khi Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, huyện Kim Trà được đổi tên thành huyện Hương Trà. Từ đó, dòng sông chảy qua địa phận huyện này dần mang tên gọi chính thức là **sông Hương**.[5] Dân gian cũng lưu truyền huyền thoại nước sông có mùi thơm của thảo mộc nguồn cội hoặc nhờ hành động thả hoa thơm của dân lành nên có tên gọi này.[1]

Trong nghệ thuật

Sông Hương được coi là nguồn cảm hứng vô tận trong thi ca, nhạc họa và nhiếp ảnh Việt Nam.

Âm nhạc

  • Nhạc sĩ Phạm Duy viết về sông Hương trong bài hát Tình ca (1953) và trường ca Con đường Cái quan.
  • Nhạc sĩ Phạm Đình Chương chọn sông Hương làm đại diện cho miền Trung trong trường ca Hội trùng dương (Phần thứ hai - Tiếng sông Hương).
  • Nhạc sĩ Duy Khánh với ca khúc nổi tiếng Ai ra xứ Huế:
"Ai ra xứ Huế thì ra / Ai về là về núi Ngự / Ai về là về sông Hương..."
  • Sông Hương cũng đi vào hàng loạt ca khúc trữ tình nổi tiếng như Huế tình yêu của tôi (Trương Tuyết Mai), Mưa trên phố Huế (Minh Kỳ), Nhớ Huế (Huy Du).

Văn học

"Trên dòng Hương Giang / Em buông mái chèo / Trời trong veo / Nước trong veo..."
  • Sông Hương cũng xuất hiện lãng mạn trong các đoạn văn hồi ký, tản văn của Trịnh Công Sơn khi nhớ về nguồn gốc ra đời ca khúc Diễm xưa.

Năm 2020, một công trình nhà hát hiện đại nằm ven bờ sông Hương chính thức đưa vào hoạt động mang tên **Nhà hát Sông Hương**.[7]

Lũ lụt và Thủy lợi

Vào mùa mưa bão (thường từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm), lưu vực sông Hương thường hứng chịu những trận lũ lụt lớn, gây ngập úng nghiêm trọng cho thành phố Huế và các huyện đồng bằng lân cận.[8]

Tuy nhiên, chế độ lũ lụt cũng mang lại lượng phù sa bồi đắp dồi dào cho các vùng ven sông. Nhờ đó, các vùng chuyên canh cây ăn quả ven sông Hương như Thủy Biều nổi tiếng với đặc sản quả thanh trà, vùng Kim Long với măng cụt, cùng các cồn bãi chuyên canh rau màu luôn phát triển tốt tươi.[1]

Để điều tiết lũ và ngăn mặn, nhiều công trình thủy lợi – thủy điện quy mô đã được xây dựng trên lưu vực sông Hương như Hồ Tả Trạch, thủy điện Hương Điền, Bình Điền và Đập Thảo Long.[3]

Thư viện ảnh

Tham khảo

  1. ^ a ă â b c "Thắng cảnh Sông Hương". Cổng thông tin điện tử tỉnh Thừa Thiên Huế. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
  2. ^ a ă "Dấu ấn văn hóa của dòng sông Hương". Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. ngày 23 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
  3. ^ a ă "Quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông Hương". Cục Quản lý Tài nguyên nước - Bộ Tài nguyên và Môi trường. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
  4. ^ "Complex of Hué Monuments". UNESCO World Heritage Centre. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
  5. ^ a ă Võ Hương-An (2012). Từ điển xứ Huế. Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM. tr. 450–453.
  6. ^ "Ai đã đặt tên cho dòng sông? - Kiệt tác tùy bút về sông Hương". Báo Thừa Thiên Huế. ngày 25 tháng 7 năm 2023. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
  7. ^ "Khánh thành Nhà hát Sông Hương". VnExpress. ngày 29 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
  8. ^ "Mùa mưa lũ trên lưu vực sông Hương". Báo Điện tử VTV. ngày 15 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.

Liên kết ngoài

Tập tin:Commons-logo.svg
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Sông Hương.

Tập tin:Commons-logo.svg Tư liệu liên quan tới Perfume River tại Wikimedia Commons Bản mẫu:Hệ thống sông Hương Bản mẫu:Thủy điện trong lưu vực sông Hương Bản mẫu:Thần kinh nhị thập cảnh

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Sông_Hương&oldid=33707”