Thành Mục Quý phi
Thành Mục Quý phi Tôn thị (chữ Hán: 成穆貴妃孫氏; 1343 – 1374), là một phi tần của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, hoàng đế đầu tiên của nhà Minh.
| Thành Mục Quý phi 成穆貴妃 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Minh Thái Tổ Quý phi | |||||
| Thông tin chung | |||||
| Sinh | 1343 | ||||
| Mất | 1374 | ||||
| An táng | Minh Hiếu lăng | ||||
| Phu quân | Minh Thái Tổ | ||||
| Hậu duệ | Lâm An Công chúa Hoài Khánh Công chúa Hoàng thập nữ Hoàng thập tam nữ | ||||
| |||||
| Tước hiệu | [Quý phi; 貴妃] | ||||
| Hoàng tộc | nhà Minh | ||||
| Thân phụ | Tôn Hòa Khanh | ||||
| Thân mẫu | Triều phu nhân | ||||
Tiểu sử
Xuất thân
Thành Mục Quý phi xuất thân Tôn thị (孫氏) là người Trần Châu (thuộc Hoài Dương ngày nay). Cha là Tôn Hòa Khanh (孫和卿), làm quan vào cuối triều đại nhà Nguyên, mẹ là phu nhân họ Triều thị (晁氏), có hai người anh là Tôn Anh (孫瑛) và Tôn Phan (孫藩). Cha mẹ của Tôn thị đều chết trong một cuộc binh biến, con trưởng Tôn Anh phiêu bạt đây đó rồi cũng không rõ tung tích.[1] Tôn thị phải chạy đến Dương Châu ẩn náu cùng anh thứ Tôn Phiên. Nguyên soái Mã Thế Hùng sau đó nhận bà làm con nuôi.[2]
Nhập cung
Năm 18 tuổi, do đức độ khoan dung lại có tư sắc diễm mỹ, Tôn thị được Chu Nguyên Chương, khi đó vẫn còn là một tướng soái, nạp làm thiếp.[2] Năm đó (1360), Tôn thị hạ sinh trưởng nữ Chu Ngọc Phụng cho ông, tức Lâm An Công chúa.
Sau khi lên ngôi, Thái Tổ Nguyên Chương đã phong cho Tôn thị làm Quý phi (貴妃), đứng trên tất cả các phi tần chốn hậu cung.[2] Tôn Quý phi luôn đau buồn vì cha mẹ mất sớm và anh trai thất lạc. Chu Nguyên Chương đã hạ lệnh tìm kiếm và cuối cùng tìm thấy Tôn Anh, sau đó ban cho ông chức quan Tham tỉnh.[3]
Bên cạnh nhan sắc, Tôn Quý phi còn tinh thông lễ pháp, cử chỉ chuẩn mực và hỗ trợ đắc lực cho Mã Hoàng hậu quản lý hậu cung. Sử sách ghi lại rằng: "Mã Hoàng hậu quản lý bằng lòng nhân từ, Quý phi quản lý bằng pháp chế, cả hai bổ trợ cho nhau giúp hậu cung thái bình" . Mã Hoàng hậu cũng từng khen ngợi bà với Chu Nguyên Chương là một bậc hiền nữ hiếm có.[4]
Qua đời
Tôn Quý phi qua đời vào tháng 9 năm Hồng Vũ thứ 7 (1374), hưởng thọ 32 tuổi, được ban thụy là Thành Mục (成穆) nên gọi là Thành Mục Quý phi (成穆貴妃). Bà ban đầu được táng tại Chử Cương (ngoại ô Nam Kinh), sau đó được cải táng vào Minh Hiếu Lăng.[2]
Vì bà không có con trai, Chu Nguyên Chương đã hạ lệnh cho Chu Vương Chu Túc làm con nuôi của bà và phải để tang 3 năm. Thái tử và các hoàng tử khác cũng phải chịu tang. Hoàng đế còn lệnh cho các nho thần soạn cuốn Hiếu Từ Lục (孝慈錄). Kể từ đó, lễ chế quy định: ngoài việc con thứ phải để tang mẹ đẻ 3 năm, các hoàng tử khác cũng phải để tang cho thứ mẫu.[2]
Hậu duệ
Bà có với Minh Thái Tổ bốn người con gái:
- Lâm An Công chúa (臨安公主; 1360 – 1421), húy Ngọc Phượng (玉凤), hoàng trưởng nữ. Năm 1376, công chúa hạ giá lấy Lý Kỳ, con trai Tể tướng Lý Thiện Trường. Tể tướng bị Thái Tổ khép tội phản nghịch nên bị tru di, phò mã Kỳ được tha tội nhưng phải lưu đày đến Giang Phổ, công chúa Lâm An cũng đi theo.
- Hoài Khánh Công chúa (懷慶公主; 1367 – 1425), hoàng thất nữ. Năm 1382, công chúa hạ giá lấy Vương Ninh. Phò mã Ninh vì tiết lộ quốc sự cho Yên vương Chu Đệ nên bị Minh Huệ Đế giam vào ngục, tịch biên gia sản của công chúa. Khi Chu Đệ lên ngôi thì phò mã mới được ân xá, ban tước Hầu.
- Hoàng thập nữ và Hoàng thập tam nữ đều chết non.
Trong văn hóa đại chúng
| Năm | Phim ảnh | Diễn viên | Nhân vật |
| 1987 | Đại Minh quần anh | Liễu Ảnh Hồng | Tôn Thiến (Tôn Tĩnh phi) |
| 2017 | Cung chỉ cực phẩm Hoàng tử |
Lý Đông Cách | Tôn Quý phi |
Tham khảo
- ^ Thăng triều đồng sử thập dị ký: 元末兵亂，妃父母相繼死，獨長兄瑛有材幹，辭家遠游，久未歸。
- ^ a b c d e Minh sử, quyển 113, phần Tôn Quý phi: 成穆貴妃孫氏，陳州人。元末兵亂，妃父母俱亡，從仲兄蕃避兵揚州。青軍陷城，元帥馬世熊得之，育為義女。年十八，太祖納焉。及即位，冊封貴妃，位眾妃上。洪武七年九月薨，年三十有二。帝以妃無子，命周王橚行慈母服三年，東宮、諸王皆期。敕儒臣作《孝慈錄》。庶子為生母服三年，眾子為庶母期，自妃始。葬褚岡。賜兄瑛田租三百石，歲供禮。後附葬孝陵。
- ^ Thăng triều đồng sử thập dị ký: 妃痛無外家，間一請上，求兄瑛所在。久之，得瑛，官參省。
- ^ Thăng triều đồng sử thập dị ký: 妃敏慧端麗而嫻禮法，言動皆中矩。高后嘗謂上曰：「古賢女也。」