Tiêu Nậu Cân

Tiêu Nậu Cân (蕭耨斤; khoảng 980 – 24 tháng 1 năm 1058) là phi tần và thái hậu của triều đại nhà Liêu. Bà là mẹ ruột của Liêu Hưng Tông và là một trong số ít các Thái hoàng thái hậu có ảnh hưởng lớn đến chính sự nhà Liêu trong thế kỷ XI.

Tiêu Nậu Cân
Thái hoàng thái hậu
Nhiếp chính nhà Liêu
Hoàng đế	Liêu Hưng Tông
Thông tin chung
Sinh	khoảng năm 980
Mất	24 tháng 1 năm 1058
Phối ngẫu	Gia Luật Long Tự
Hậu duệ	Gia Luật Tông Chân Gia Luật Nham Mẫu Gia Luật Sóc Cổ Gia Luật Trọng Nguyên
Tên đầy đủ Họ: Tiêu (蕭) Tên Khiết Đan: Nậu Cân (耨斤) Tôn hiệu Pháp Thiên Thái hoàng thái hậu Thụy hiệu Khâm Ai Hoàng hậu

Thân thế

Tiêu Nậu Cân xuất thân nghèo khó. Bà được đưa vào cung dưới triều Liêu Thánh Tông (Gia Luật Long Tự), nhưng ban đầu không được xem là phi tần chính thức mà được giao làm cung nữ hầu hạ Tiêu Xước, mẹ của Liêu Thánh Tông.

Theo Liêu sử, trong thời gian ở cung của Tiêu Xước, Tiêu Nậu Cân được cho là có điềm lành báo trước việc sinh quý tử. Sau đó, bà được Thánh Tông để mắt tới và trở thành phi tần.

Phi tần

Năm 1016, Tiêu Nậu Cân sinh con trai Gia Luật Tông Chân, sau này là Liêu Hưng Tông. Ngoài ra, bà còn sinh hai công chúa là Gia Luật Nham Mẫu và Gia Luật Sóc Cổ, cùng một hoàng tử khác là Gia Luật Trọng Nguyên.

Trong thời gian này, bà có mối hiềm khích kéo dài với Tiêu Phổ Gia (蕭菩伽), Hoàng hậu thứ hai của Liêu Thánh Tông. Do Tiêu Phổ Gia không có con, Gia Luật Tông Chân được bà nuôi dưỡng như con ruột và rất được hoàng đế tín nhiệm, khiến Tiêu Nậu Cân sinh lòng oán giận.

Hoàng thái hậu

Năm 1031, Liêu Thánh Tông băng hà, Gia Luật Tông Chân lên ngôi, tức Liêu Hưng Tông. Tiêu Nậu Cân được tôn làm Nguyên phi, trong khi Tiêu Phổ Gia được tôn làm Hoàng thái hậu.

Sau đó, Tiêu Nậu Cân tự xưng Hoàng thái hậu thông qua chiếu chỉ không chính thức và tìm cách loại bỏ Tiêu Phổ Gia. Khi Liêu Hưng Tông đi săn, bà bị cáo buộc đã sai người ám sát Tiêu Phổ Gia, khiến vị Hoàng thái hậu này phải tự vẫn.

Tiêu Nậu Cân nắm quyền quân sự, thiên vị thân tộc, phong tước trái lệ cho nhiều người trong họ Tiêu, và can thiệp sâu vào chính sự, gây bất ổn triều đình. Bà từng âm mưu đưa con trai út Gia Luật Trọng Nguyên lên ngôi thay anh trai. Âm mưu bị phát giác, các đồng đảng bị xử tử, còn bà bị phế làm thứ dân và trục xuất khỏi cung năm 1034.

Thái hoàng thái hậu

Sau khi Liêu Hưng Tông qua đời, Tiêu Nậu Cân được phép trở lại cung dự tang lễ. Năm 1055, cháu nội bà là Gia Luật Hồng Cơ lên ngôi, tức Liêu Đạo Tông, và bà được tôn làm Thái hoàng thái hậu.

Tháng 1 năm 1058, Tiêu Nậu Cân qua đời, được truy phong thụy hiệu Khâm Ai Hoàng hậu. Tang lễ của bà có sự tham dự của sứ thần từ Tây Hạ và Cao Ly.

Xem thêm

• Danh sách các phụ nữ nhiếp chính và có ảnh hưởng chính trị trong lịch sử Trung Quốc

Tham khảo

• 《遼史》，卷二十一、卷七十一
• Denis Twitchett & Herbert Franke (eds.), The Cambridge History of China, Vol. 6: Alien Regimes and Border States, Cambridge University Press
• Naomi Standen, “Women and Power in the Liao Dynasty”, Journal of Asian Studies
• China Biographical Database (CBDB