Vũ Thị Phan
Vũ Thị Phan (18 tháng 5, 1931 – 19 tháng 2, 2014) là nữ giáo sư, bác sĩ về ký sinh trùng Việt Nam. Bà được tặng Giải thưởng Kovalevskaia năm 1989 nhờ các nghiên cứu xuất sắc trong phòng chống bệnh sốt rét, các bệnh ký sinh trùng và côn trùng truyền bệnh. Bà là Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương trong nhiều năm liền; là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV và V.
Vũ Thị Phan
Thông tin cá nhân | |
|---|---|
| Sinh | 18 tháng 5, 1931 Yên Khánh, Ninh Bình |
| Mất | 19 tháng 2, 2014 (82 tuổi) Hà Nội |
| Trường lớp | Đại học Y Hà Nội |
| Học vấn | Bác sĩ Ký sinh trùng |
| Học hàm | Giáo sư |
| Danh hiệu | Thầy thuốc nhân dân |
| Khen thưởng |  Huân chương Kháng chiến hạng Nhất  Huân chương Chiến thắng hạng Ba |
Sự nghiệp khoa học | |
| Ngành | Ký sinh trùng |
| Giải thưởng khoa học | Giải thưởng Kovalevskaia (1989) |
| Đơn vị công tác | Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương (Bộ Y tế |
Chức vụ  Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV, V (1971–1976) Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương | |
Tiểu sử và học vấn
Vũ Thị Phan sinh ngày 18 tháng 5 năm 1931, tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.[1]
Sau khi tốt nghiệp bác sỹ chuyên khoa Ký sinh trùng đầu tiên của Trường Đại học Y Hà Nội vào năm 1956, bà làm trợ giảng cho Giáo sư Đặng Văn Ngữ. Đến năm 1958 bà chuyển về làm cán bộ nghiên cứu tại Viện Sốt rét Ký sinh trùng (nay là Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương thuộc Bộ Y tế).
Bà đã tham gia cả hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ. Bà đã đi qua các vùng rừng núi Tây Bắc, Việt Bắc trong chiến dịch Điện Biên Phủ và nhiều nơi khác để làm nhiệm vụ phòng chống bệnh sốt rét.[2]
Bà là đại biểu Quốc hội Việt Nam các khóa: IV,[3] V.[4]
Sau khi nghỉ hưu, bà tiếp tục làm cố vấn cho chương trình Phòng chống Sốt rét quốc gia và tiếp tục giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội.[5] Bà còn từng làm Phó Chủ tịch Tổng Hội Y học Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Sốt rét Ký sinh trùng Trung ương…[6]
Bà qua đời tại Bệnh viện Hữu nghị lúc 9 giờ ngày 19 tháng 2 năm 2014.[1]
Sự nghiệp
Vũ Thị Phan là nhà khoa học luôn tâm huyết với công tác phòng chống bệnh sốt rét, các bệnh ký sinh trùng và côn trùng truyền bệnh.[2]
Thành tích trong nghiên cứu khoa học nổi bật của bà là trực tiếp nghiên cứu và chỉ đạo nhiều đề tài cấp Bộ và một số chương trình cấp Nhà nước trong lĩnh vực sốt rét, côn trùng. Bà đã biên soạn 9 cuốn sách, gần 100 bài báo về sốt rét, phòng chống sốt rét - ký sinh trùng và các biện pháp khắc phục, được công bố trong và ngoài nước, trong đó sách "Dịch tễ học bệnh sốt rét và phòng chống sốt rét ở Việt Nam" đã được dịch ra tiếng Pháp.[5]
Đề tài nghiên cứu thuốc Artemisimine điều trị sốt rét chiết xuất từ cây Thanh hao hoa vàng là một công trình tiêu biểu trong cuộc đời làm khoa học của bà.[1] Đề tài này của bà đã góp công lớn trong việc tham gia và thúc đẩy Chương trình Nghiên cứu chiết xuất Artemisinin từ cây thanh hao hoa vàng Việt Nam và chuyển hóa thành các dẫn chất có hoạt tính mạnh hơn để chữa sốt rét kháng thuốc. Chương trình này đã được Nhà nước Việt Nam tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt II năm 2000 cho nhiều tập thể của 5 bộ ngành trong đó có Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương thuộc Bộ Y tế, do bà làm Viện trưởng.[7]
Bà đã hướng dẫn 27 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ.[1]
Bà được Nhà nước Việt Nam khen thưởng và tặng: danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân;[5] Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng ba.[6] Bà nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 1989 khi đang giữ chức vụ Viện trưởng Viện Sốt rét – Ký sinh trùng và Côn trùng Trung ương, Bộ Y tế.[5][8]
Ngoài ra bà còn được tặng các huy chương của các tổ chức và bộ ngành như: Huy chương chiến sỹ Điện Biên; Huy chương “Vì sức khỏe của mọi người năm 2000” nhân dịp 40 mươi năm ngày Tổ chức y tế thế giới (WHO); Huy chương “Lao động xuất sắc” của Xô viết Tối cao Liên Xô… [6]
Vinh danh
Khen thưởng
- Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
- Huân chương Chiến thắng hạng Ba
Giải thưởng khoa học
- Giải thưởng Kovalevskaia (1989)
Tham khảo
- ^ a b c d Tâm Loan (ngày 16 tháng 3 năm 2014). "Vĩnh biệt GS.TTND Vũ Thị Phan". MEDDOM. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2026.
- ^ a b Triệu Nguyên Trung - Huỳnh Hồng Quang (ngày 22 tháng 2 năm 2010). "Giáo sư Vũ Thị Phan với giải thưởng Kovalepxkaia". Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - côn trùng Quy Nhơn. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2026.
- ^ "Thông tin đại biểu Quốc hội khóa IV". Trang tin Quốc hội Việt Nam. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2026.
- ^ "Thông tin đại biểu Quốc hội khóa V". Trang tin Quốc hội Việt Nam. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2026.
- ^ a b c d An Khê (ngày 6 tháng 3 năm 2021). "Chân dung 10 nữ khoa học đầu tiên nhận giải thưởng Kovalevskaia Việt Nam". Báo Phụ nữ Việt Nam. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2026.
- ^ a b c Nguyễn Thị Huyền (ngày 10 tháng 5 năm 2006). "Phòng chống sốt rét là đam mê suốt cuộc đời tôi". Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2026.
- ^ Tạp chí hoạt động khoa học (ngày 12 tháng 12 năm 2012). "Giải thưởng Hồ Chí Minh và giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ (1996 - 2010)" (PDF). Bộ Khoa học và Công nghệ. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 8 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2026.
{{Chú thích web}}: line feed character trong|title=tại ký tự số 73 (trợ giúp) - ^ "55 tập thể, cá nhân đã được trao giải thưởng Kovalevskaia". Cổng thông tin điện tử Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. ngày 6 tháng 3 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2026.