Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Vắc-xin bại liệt

  1. redirect Bản mẫu:Infobox drug

Vắc-xin bại liệt được sử dụng trên khắp thế giới để chống bệnh bại liệt chia làm hai loại. Loại đầu tiên do Jonas Salk phát triển và được thử nghiệm lần đầu tiên vào năm 1952. Ngày 12 tháng 4 năm 1955, vắc-xin loại đầu tiên gồm một liều tiêm virus bị làm yếu polio được công bố trên toàn thế giới. Albert Sabin là người đã phát triển loại vắc-xin thứ hai theo dạng thuốc chủng ngừa để uống với tên gọi vắc-xin Sabin, sử dụng thành phần là virus polio bị làm suy yếu. Việc thử nghiệm vắc-xin Sabin bắt đầu từ năm 1957 và được cấp phép vào năm 1962.[1] Vì từ lâu không có vật trung gian truyền bệnh cho virus polio, virus polio không có nơi sinh sống ở động vật không thuộc bộ linh trưởng trong tự nhiên và sự tồn tại của virus polio trong môi trường xuất hiện biệt lập trong một thời gian dài. Do đó, để ngăn việc truyền vi virut từ người sang người, tiêm phòng là bước quan trọng trong việc xoá bệnh bại liệt toàn cầu.[2] Hai loại vắc-xin trên đã góp phần loại bỏ bệnh bại liệt ở hầu hết các nước trên thế giới[3][4] đồng thời góp phần làm giảm tỷ lệ nhiếm bệnh trên toàn thế giới, với ước tính vào năm 1988 là 350.000 ca nhưng đến năm 2007 giảm xuống chỉ còn 1.652 ca.[5][6][7]

Nguyên tắc sử dụng

Nguyên tắc sử dụng vắc-xin bại liệt tập trung vào việc tiêm/ uống đúng lịch, đủ liều và đúng đối tượng để đạt miễn dịch bảo vệ tối ưu. Trẻ cần được uống OPV và/hoặc tiêm IPV theo lịch tiêm chủng mở rộng hoặc lịch dịch vụ, đảm bảo khoảng cách giữa các mũi phù hợp, có thể phối hợp với các vắc-xin khác trong cùng thời điểm tiêm nếu cần; người lớn chưa được chủng ngừa cũng nên hoàn thành phác đồ cơ bản 3–4 liều tùy khuyến cáo quốc gia hoặc hướng dẫn chuyên môn. Trước mỗi mũi tiêm/ uống, phải khám sàng lọc nhằm phát hiện chống chỉ định (đặc biệt với OPV như suy giảm miễn dịch, phản ứng nặng lần trước, dị ứng thành phần) và các yếu tố cần trì hoãn; sau tiêm cần theo dõi sát phản ứng thông thường (sốt nhẹ, đau chỗ tiêm, quấy khóc) và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường để xử trí hoặc chuyển tuyến.[8]

Bên cạnh đó, nguyên tắc quan trọng là ưu tiên dùng phối hợp OPV–IPV dựa trên nguy cơ phơi nhiễm, mật độ lưu hành virus Polio và chiến lược thanh toán bại liệt: OPV giúp tăng miễn dịch niêm mạc ruột và cộng đồng, IPV giúp bảo vệ cá nhân an toàn hơn, giảm nguy cơ bại liệt liên quan vắc-xin; chương trình quốc gia thường dùng OPV trong giai đoạn dịch tễ nguy cơ cao và tăng dần tỷ lệ IPV khi bệnh đã gần thanh toán. Việc sử dụng cùng lúc vắc-xin bại liệt với các vắc-xin khác (bạch hầu, ho gà, uốn ván, Hib, viêm gan B…) trong các chế phẩm 4–6 trong 1 cần tuân thủ khuyến cáo của nhà sản xuất và cơ quan y tế để đảm bảo hiệu quả miễn dịch, hạn chế bỏ sót mũi và giảm số lần tiêm cho trẻ.[9]

Cuối cùng, mọi hoạt động sử dụng vắc-xin bại liệt phải đặt trong bối cảnh quản lý nguy cơ và truyền thông: duy trì tỷ lệ bao phủ cao, nhắc lịch cho đối tượng đến đủ mũi, lập hồ sơ tiêm chủng chính xác; đồng thời tư vấn cho phụ huynh/ người tiêm hiểu rõ lợi ích – nguy cơ, không tự ý trì hoãn hoặc bỏ mũi vì các phản ứng nhẹ, và báo ngay cho cơ sở y tế khi có biểu hiện bất thường sau tiêm. Những nguyên tắc này giúp đảm bảo vắc-xin phát huy lợi ích tối đa trong phòng bệnh, đồng thời kiểm soát tốt các nguy cơ hiếm gặp như bại liệt liên quan vắc-xin và các biến cố bất lợi sau tiêm.

Tham khảo

Trang Bản mẫu:Tham khảo/styles.css không có nội dung.

  1. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  2. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  3. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  4. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  5. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  6. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Unsubst”.
  7. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  8. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  9. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).

Bản mẫu:Asbox

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Vắc-xin_bại_liệt&oldid=4003935”