Ngọc Chân Công chúa
Ngọc Chân Công chúa (chữ Hán: 玉真公主, khoảng năm 690 - 692/762), tên thật Lý Trì Doanh (李持盈), pháp hiệu Vô Thượng Chân (无上真), tự Huyền Huyền (玄玄), hào Trì Doanh (持盈) là một công chúa và nữ tu sĩ nhà Đường, con gái Đường Duệ Tông Lý Đán.
| Ngọc Chân công chúa 玉真公主 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) Ngọc Chân công chúa trong trang phục tiên nữ, vẽ năm 1799 | |||||||||
| Thông tin chung | |||||||||
| Sinh | khoảng 690 - 692 Trường An | ||||||||
| Mất | 762 | ||||||||
| An táng | huyện Vạn Niên | ||||||||
| |||||||||
| Thân phụ | Đường Duệ Tông Lý Đán | ||||||||
| Thân mẫu | Chiêu Thành Thuận Thánh Hoàng hậu | ||||||||
Tiểu sử
Ngọc Chân công chúa không rõ năm sinh, song theo căn cứ vào việc bà là con gái thứ mười của Duệ Tông, chị gái Kim Tiên công chúa sinh năm 689 và mẫu thân bà bị sát hại năm 693 thì năm sinh của bà trong khoảng từ năm 690 đến 692. Mẹ của bà là Chiêu Thành Thuận Thánh hoàng hậu Đậu thị[1], thường được gọi là Đậu Đức phi (窦德妃), xuất thân đại gia tộc Hà Nam Đậu thị (河南窦氏), thiếp thất của Duệ Tông. Bà là em gái cùng mẹ của Đường Huyền Tông Lý Long Cơ cùng Kim Tiên công chúa (金仙公主).
Năm Trường Thọ thứ 2 (693), Đậu thị cùng đích mẫu của bà là Hoàng tự phi Lưu thị bị Thị nữ Vi Đoàn Nhi của Võ Tắc Thiên mưu hại mà bị xử tử, bà cùng Huyền Tông được chị của Đậu thị là Đậu Thục (窦淑) và một người em gái khác trong họ nuôi nấng. Bà được Võ Tắc Thiên phong làm Sùng Xương Huyện chúa (崇昌縣主). Cảnh Vân nguyên niên (710), Duệ Tông phục vị, sách phong Xương Long công chúa (昌隆公主), sang năm sau (711) thì cải phong Ngọc Chân công chúa (玉真公主) như hiện tại[2]. Công chúa đã từng kết hôn nhưng không rõ Phò mã là ai, cố sự có đề cập đến chuyện Huyền Tông muốn đem gả muội muội cho Trương Quả Lão[3], tuy nhiên có đề cập đến việc thứ tử của bà là Trương Thích (张倜). Trương Thích về sau nghênh giá ấu nữ của chị gái bà là Tiết Quốc công chúa (薛國公主).
Về sau, bà cùng chị gái Kim Tiên công chúa đều xuất gia làm Đạo sĩ, xây dựng Linh Đô quán (灵都观) tại núi Vương Ốc[4], cải hiệu Thượng Thanh Huyền Đô Đại Động Tam Cảnh Pháp sư (上清玄都大洞三景法師)[5].
Năm Thiên Bảo thứ 3 (744), công chúa viết thư gửi cho anh trai Huyền Tông, xin từ bỏ bổng lộc và tước hiệu để trở thành một đạo sĩ bình thường. Bức thư viết: "Thần là con gái của Tiên hoàng, em gái của bệ hạ, địa vị đã quá cao quý. Thần xin trả lại danh hiệu công chúa, giảm bớt chi phí cho quốc gia để cầu đạo lâu dài."[6][7]. Huyền Tông ban đầu không đồng ý lời thỉnh cầu của em gái ruột nhưng về sau bị cảm động bởi sự kiên trì của bà nên đồng ý từ bỏ tước hiệu công chúa của bà, từ đó bà sống một cuộc sống giản dị gần Trường An.
Trong loạn An Sử, khi quân nổi loạn tấn công kinh thành, bà cùng Đường Huyền Tông chạy loạn đến đất Thục, sau khi loạn lạc kết thúc thì quay trở lại kinh đô. Sau khi Đường Túc Tông đăng cơ, Huyền Tông buộc phải trở thành Thái thượng hoàng, ra lệnh cho cô mẫu Ngọc Chân công chúa cư ngụ tại Ngọc Chân quán (玉真观). Bảo Ưng nguyên niên (762), công chúa qua đời và được Đường Đại Tông an táng tại huyện Vạn Niên, khu vực phụ cận của Kiều lăng.
Công chúa nổi tiếng đương thời là người tự do cởi mở, tôn sùng Đạo giáo và thường xuyên bảo trợ cho các danh sĩ đương thời, có thể kể đến Vương Duy và Lý Bạch. Tương truyền, Lý Bạch đã viết 《Ngọc Chân Tiên nhân từ》(玉真仙人词) để viết về bà.
Phiên âm:
玉真之仙人，时往太华峰。 清晨鸣天鼓，飙欻腾双龙。 弄电不碍手，撝云符合胸。 曦乘紫庭去，遥望隔瞳瘇。
Dịch nghĩa:
Ngọc Chân chi tiên nhân, Thời vãng Thái Hoa phong. Thanh thần minh thiên cổ, Phiêu hốt đằng song long. Lộng điện bất ngại thủ, Huy vân phù hợp hung. Hi thừa tử đình khứ, Diêu vọng cách đồng mông.
Tham khảo
- ^ 《旧唐书卷五十一 列传第一 后妃上》 ：睿宗为相王时为孺人，甚见礼异。光宅元年，立为德妃。生玄宗及金仙、玉真二公主。
- ^ 《旧唐书 本纪第七 中宗睿宗》五月庚戌......辛丑，改西城公主为金仙公主，昌隆公主为玉真公主，仍置金仙、玉真两观。
- ^ Cựu Đường thư, quyển 141
- ^ còn gọi núi Thiên Đàn, nằm cách thành phố Tế Nguyên 40km ở phía tây bắc
- ^ 《金石录·卷二十七》王缙 《唐玉真公主墓志》右唐玉眞公主墓誌王縉撰誌云公主法號無上眞字𤣥𤣥天寶中更賜號曰持盈而唐史但言字持盈爾誌又云中宗時封昌興縣主睿宗時封昌興公主後改封玉眞進為長公主唐史但云封崇昌縣主而以昌興為崇昌者皆其闕誤誌又云元年建辰月卒而史以為卒於寶應中亦非也此於史學皆至淺不足道然著之要見唐史多謬誤耳
- ^ 我，是唐高宗孫女、唐睿宗之女、陛下的妹妹，這樣的身分在天下之間並不卑賤，既然如此，何必使用公主名號，領有湯沐邑並且自以為貴？請讓我歸還家產，乞求上天能以此讓我延長十年之命。
- ^ 《新唐書 列傳第8卷 諸帝公主》：「妾，高宗之孫，睿宗之女，陛下之女弟，於天下不為賤，何必名繫主號、資湯沐，然後為貴？請入數百家之產，延十年之命。」