Tamar của Georgia
Tamar của Georgia (khoảng 1160–1166 – 18 tháng 1 năm 1213), thường được gọi là Tamar Đại đế, là quốc vương của Vương quốc Georgia từ năm 1184 đến năm 1213. Triều đại của bà được xem là thời kỳ cực thịnh của Georgia, thường được gọi là Thời kỳ Hoàng kim của Georgia.[1]
| Tamar của Georgia | |
|---|---|
| Quốc vương Georgia | |
 Bích họa về Nữ vương Tamar vào đầu thế kỷ 13 tại Tu viện Betania | |
| Quốc vương Georgia | |
| Tại vị | 1184 – 18 tháng 1 năm 1213 |
| Đăng quang | 1184 |
| Tiền nhiệm | George III |
| Kế nhiệm | George IV |
| Thông tin chung | |
| Sinh | c. 1160–1166 |
| Mất | 18 tháng 1 năm 1213 |
| Phối ngẫu | Yuri Bogolyubsky David Soslan |
| Hậu duệ | George IV of Georgia Rusudan of Georgia |
| Hoàng tộc | Bagrationi |
| Thân phụ | George III |
| Tôn giáo | Chính thống giáo Gruzia |
Thân thế
Tamar là con gái của vua George III thuộc triều đại Bagrationi. Do không có con trai nối dõi, George III đã phong Tamar làm đồng cai trị từ năm 1178 nhằm bảo đảm quyền kế vị cho bà.[2]
Sau khi George III qua đời năm 1184, Tamar chính thức lên ngôi.
Lên ngôi
Dù là phụ nữ, Tamar không dùng danh hiệu "hoàng hậu" mà sử dụng danh hiệu mepe (quốc vương/king), thể hiện quyền lực quân chủ tối cao.[3]
Những năm đầu trị vì, bà phải đối mặt với sự chống đối của giới quý tộc, vốn không muốn phục tùng một nữ quân chủ. Tuy nhiên, Tamar dần củng cố quyền lực và loại bỏ các phe chống đối.
Hôn nhân
Tamar kết hôn lần đầu với hoàng tử Rus' Yuri Bogolyubsky. Cuộc hôn nhân nhanh chóng đổ vỡ do Yuri bị cho là bạo lực và không phù hợp với triều đình Georgia.[4]
Sau đó bà kết hôn với David Soslan, một hoàng tử người Alan. Đây là cuộc hôn nhân thành công hơn và sinh ra hai người con:
Thời kỳ hoàng kim
Dưới triều Tamar, Georgia đạt đến đỉnh cao về:
- lãnh thổ
- quân sự
- kinh tế
- văn hóa
Vương quốc Georgia mở rộng ảnh hưởng khắp vùng Caucasus, đánh bại nhiều đối thủ Hồi giáo trong khu vực.[5]
Chiến thắng nổi bật nhất là Trận Basian năm 1203/1204 trước quân Seljuk, giúp củng cố vị thế cường quốc khu vực của Georgia.[6]
Năm 1204, Tamar hỗ trợ thành lập Đế quốc Trebizond, một quốc gia Byzantine kế tục bên bờ Biển Đen.
Văn hóa và tôn giáo
Triều đại Tamar chứng kiến sự phát triển rực rỡ của nghệ thuật và văn học Gruzia. Tác phẩm nổi tiếng nhất thời kỳ này là The Knight in the Panther's Skin của Shota Rustaveli.[7]
Tamar cũng bảo trợ nhiều nhà thờ, tu viện và công trình tôn giáo, trở thành biểu tượng của lòng sùng đạo trong Giáo hội Chính thống Gruzia.
Qua đời
Tamar qua đời ngày 18 tháng 1 năm 1213. Nơi an táng chính xác của bà vẫn còn là bí ẩn, dù nhiều nguồn cho rằng bà được chôn tại Gelati Monastery.[8]
Sau khi bà qua đời, con trai bà là George IV of Georgia kế vị.
Di sản
Tamar được xem là vị quân chủ vĩ đại nhất trong lịch sử Georgia. Bà thường được gọi là "Vua của các vị vua và Nữ vương của các nữ vương".
Trong truyền thống Gruzia, Tamar là biểu tượng của:
- quyền lực
- trí tuệ
- lòng sùng đạo
- thời kỳ huy hoàng của quốc gia
Tham khảo
- ^ Rayfield, Donald (2012). Edge of Empires: A History of Georgia.
- ^ Rapp, Stephen H. (2003). Studies in Medieval Georgian Historiography.
- ^ Suny, Ronald Grigor (1994). The Making of the Georgian Nation.
- ^ Rayfield (2012)
- ^ Lang, David Marshall (1966). A Modern History of Georgia.
- ^ Toumanoff, Cyril (1949). The Bagratids and the Caucasus.
- ^ Suny (1994)
- ^ Rapp (2003)
Nguồn
- Rayfield, Donald (2012). Edge of Empires: A History of Georgia.
- Suny, Ronald Grigor (1994). The Making of the Georgian Nation.
- Rapp, Stephen H. (2003). Studies in Medieval Georgian Historiography.
- Lang, David Marshall (1966). A Modern History of Georgia.