Bể tạo sóng

Bể tạo sóng (Wave pool) là một bể bơi trong đó tạo ra các con sóng lớn tương tự như những con sóng ở đại dương, được tạo ra bằng phương pháp nhân tạo. Bể tạo sóng thường là một hạng mục chính trong các công viên nước, cả trong nhà và ngoài trời, cũng như một số trung tâm giải trí, công viên chủ đề.

Tập tin:Silverwood wavepool1.jpg

Bể tạo sóng ở Mỹ

Lịch sử

Nguồn gốc của loại hình bể tạo sóng bắt nguồn từ tận thế kỷ XIX, khi nhà xây dựng lâu đài tưởng tượng Ludwig II của Bavaria dẫn điện vào một cái hồ để tạo ra những con sóng vỗ dập dềnh. Năm 1905, bệ bơi "Undosa" được xây dựng trên hồ Starnberg ở Đức, sử dụng các cầu phao lớn để ép nước hồ tạo thành những con sóng. Kể từ đó, công trình này đã được cải tạo thành một nhà hàng. Năm 1912, bể tạo sóng công cộng đầu tiên được xây dựng có tên là "Bilzbad" ở Radebeul, Đức. Công trình này đã sử dụng một cỗ máy tạo sóng, được gọi là "Undosa," lần đầu tiên được trưng bày vào năm trước đó tại Triển lãm Vệ sinh Quốc tế ở Dresden. Một bể tạo sóng công cộng sơ khởi khác được thiết kế và xây dựng vào năm 1927 tại Budapest, Hungary, trong tác phẩm Nhà tắm Gellért nổi tiếng, và đã xuất hiện trong một trong những bộ phim tài liệu Traveltalks của James A. Fitzpatrick về thành phố vào năm 1938, như một trong những điểm thu hút khách du lịch. Khu phức hợp bơi lội tại Bayocean, Oregon, cũng có một cỗ máy tạo sóng sơ khởi, trước khi nó bị phá hủy từ những con sóng tự nhiên của đại dương vào năm 1932.

Một bộ phim Pathe Pictorial năm 1929 giới thiệu cảnh những "Người lướt sóng trong nhà" đang nô đùa trong những con sóng nhỏ, được tạo ra bằng phương pháp nhân tạo trong một bể bơi ở Munich, Đức. Các con sóng được tạo ra bởi các máy khuấy đẩy sóng qua khu vực lặn và vào một khu vực nông, nơi những đứa trẻ đang lướt sóng bằng cơ thể trên những con sóng nhỏ: "Đây là loại hình tắm bơi lội mới đang trở thành cơn sốt ở Đức," một trong những chú thích viết. "Không còn làn nước tĩnh lặng cho người tắm nữa - cơ chế phía sau tấm lưới giữ cho mọi thứ luôn chuyển động". Năm 1939, một bể bơi công cộng ở Wembley, London, được trang bị các cỗ máy tạo ra những gợn sóng để mô phỏng sự lên xuống và chuyển động chảy êm dịu của đại dương. Vào những năm 1940, Công viên Giải trí Palisades, tọa lạc trên vùng Vách đá Hudson River Palisades đối diện với Thành phố New York, đã lắp đặt một thác nước lớn ở một đầu bể bơi nước mặn, lớn nhất trong số các công trình tương tự trên thế giới vào thời điểm đó, vốn tạo ra những con sóng nhỏ rất giống với những con sóng ở Wembley.

Năm 1966, "Bể tạo sóng Summerland" ở Akiruno, Nhật Bản, là bể tạo sóng đầu tiên mà những người lướt sóng có thể tiếp cận (mặc dù chỉ trong 15 phút mỗi giờ). Nhiều địa điểm tuyên bố rằng mình đã phát triển bể tạo sóng đầu tiên ở Hoa Kỳ, bao gồm Big Surf ở Tempe, Arizona, và Công viên Point Mallard ở Decatur, Alabama, cả hai đều mở cửa vào năm 1969 (Công viên Point Mallard mở cửa vào năm 1970 vì vậy tuyên bố của họ hẳn là không chính xác giống như thông tin trước đó về họ.) Bể tạo sóng ngoài trời đầu tiên ở Hoa Kỳ được mở cửa vào Ngày Chiến sĩ trận vong năm 1961 (ngày 29 tháng 5) tại Công viên Oceana ở Newbury, Ohio. Một trong ba chủ sở hữu của Công viên Oceana, Miklos Matrai, nắm giữ Bằng sáng chế Hoa Kỳ số 3005207, nộp vào ngày 13 tháng 1 năm 1959, và được cấp bằng sáng chế vào ngày 24 tháng 10 năm 1961, mô tả một bể bơi được cấu tạo đặc biệt có phương tiện để sản xuất ra các con sóng đại dương mô phỏng. Bể tạo sóng trong nhà đầu tiên ở Hoa Kỳ mở cửa vào năm 1982 tại Trung tâm Thể thao dưới nước Bolingbrook ở Bolingbrook, Illinois. Mở cửa vào năm 1989, Disney's Typhoon Lagoon là một trong những bể tạo sóng ngoài trời lớn nhất thế giới và sức mạnh của những con sóng làm cho việc lướt sóng bằng cơ thể trở nên dễ hơn.

Hoạt động

Bể tạo sóng sao chép chuyển động của đại dương theo những cách khác nhau, phụ thuộc vào kích thước của bể và kích thước của con sóng mong muốn. Cơ chế tạo ra các con sóng thường được đặt ở đầu xa của bể, thường là nơi sâu nhất. Ở một số bể tạo sóng, đáy bể có thể sâu hơn ở phía trước cỗ máy tạo sóng, trước khi nhanh chóng dâng cao lên, tạo ra hình dạng con sóng, ví dụ Bể tạo sóng Blue Thunder của World Waterpark.

Tập tin:Artificial Surf DVIDS72780.jpg

Sóng nhân tạo từ bể tạo sóng

• Khí nén: Cơ chế này hoạt động bằng cách không khí được thổi lên mặt nước trong một buồng có một lỗ hở dưới nước. Khi không khí chạm vào mặt nước, nó đẩy nước xuống, tạo ra các con sóng. Cơ chế này có thể hoạt động bằng các máy bơm không khí được lập trình để bật và tắt nhằm tạo ra các con sóng, hoặc các máy bơm không khí thổi liên tục với các van mở và đóng để tạo ra các con sóng.
• Mái chèo hay tấm đập: Một mái chèo hoặc tấm đập đẩy nước, hay quạt tạo sóng tạo ra các con sóng. Thường phía sau tấm đập là một pít-tông thủy lực hoặc khí nén đẩy tấm đập qua lại, đổi lại đẩy nước. Cơ chế này có thể hoạt động bằng tấm đập nằm trên một bản lề để nó quay qua lại (trong trường hợp này pít-tông đẩy nó cũng sẽ nằm trên một bản lề), hoặc tấm đập nằm trên các đường ray. Phương pháp này đang ngày càng trở nên hiếm gặp, do yêu cầu bảo trì cao mà nó đòi hỏi. Một ví dụ nổi tiếng về cơ chế này là Bể tạo sóng Blue Thunder của World Waterpark.
• Bể chứa nước: Đây thường là loại máy tạo sóng mạnh nhất, tận dụng các bể chứa nước lớn phía sau bể bơi có nước được bơm vào trong chúng, trước khi một van ở đáy của nó mở ra. Điều này cho phép nước chảy qua một máng có góc hơi hướng lên trên khi nó đi vào phía sau bể, đôi khi tạo ra những con sóng khổng lồ. Khi điều này xảy ra, cỗ máy tạo sóng đôi khi có thể tạo ra một âm thanh gầm rống lớn, khi không khí lấp đầy các buồng đang cạn dần, ví dụ tại Disney's Typhoon Lagoon. Các ví dụ nổi tiếng bao gồm Cung điện Sóng của Siam Park, giữ kỷ lục về những con sóng nhân tạo lớn nhất ở mức 3,3m, và công trình Disney's Typhoon Lagoon. Các kỹ thuật khác tận dụng một "cơ chế đàn accordion" mở và đóng để hút nước vào bụng của nó (mở) và đẩy nó ra (đóng) để gây ra sóng.

Loại hình

Nhìn chung, bể tạo sóng được thiết kế để sử dụng nước ngọt tại các địa điểm trong đất liền, nhưng một số bể lớn nhất, gần các khu vực phát triển bờ biển khác và sử dụng nguồn nước mặn. Bể tạo sóng thường lớn hơn các bể bơi giải trí khác và vì lý do đó thường nằm trong các công viên hoặc các khu vực và rộng lớn. Một số bể tạo sóng giống như những bể do Wavegarden chế tạo tại Lost Shore và NLand được thiết kế rõ ràng cho mục đích lướt sóng thay vì để bơi lội, và do đó, tạo ra những con sóng lớn hơn nhiều. Các dự án bể tạo sóng lướt sóng khác, một số trong đó có thể nằm trong hồ, bao gồm Surf Ranch từ Công ty Kelly Slater, Surf Lakes, Bể tạo sóng Webber và Sóng Okahina. Lướt sóng cũng có thể được thực hiện trên một máy mô phỏng lướt sóng tĩnh nhưng ít chân thực hơn so với lướt sóng tại các bể tạo sóng do sóng có tính tĩnh.

Độ an toàn

Bể tạo sóng khó để cứu hộ hơn so với các bể nước tĩnh vì nước chuyển động (đôi khi kết hợp với ánh sáng mặt trời chói chang) gây khó khăn cho việc quan sát tất cả những người bơi lội. Không giống như các hệ thống camera an toàn bể bơi thụ động, các hệ thống phát hiện đuối nước tự động bằng máy tính không hoạt động trong các bể tạo sóng. Ngoài ra còn có các mối lo ngại về an toàn liên quan đến chất lượng nước, do bể tạo sóng khó xử lý bằng clo. Vào những năm 1980, ba người đã chết trong bể tạo sóng Tidal Wave sâu 8 foot (2,4 m) ban đầu tại Action Park ở New Jersey, nơi cũng giữ cho các nhân viên cứu hộ luôn bận rộn cứu hộ những vị khách đánh giá quá cao khả năng bơi lội của họ. Vào ngày mở cửa của bể tạo sóng, người ta nói rằng có tới 100 người đã phải được cứu hộ.

Các công trình

• Bể tạo sóng lớn nhất thế giới theo diện tích là 13.600m2 và nằm ở thành phố Siam Park của Bangkok.
• Bể tạo sóng trong nhà lớn nhất, "Blue Thunder", có diện tích 42.000m2 và nằm tại World Waterpark trong West Edmonton Mall, Edmonton, Alberta.
• Những con sóng nhân tạo lớn nhất thế giới, có chiều cao đo được lên tới 3,3, có thể được chứng kiến tại Siam Park ở Quần đảo Canary.
• Tại Việt Nam, loại hình bể tạo sóng hay hồ tạo sóng biển tại Công viên nước Đầm Sen (Thành phố Hồ Chí Minh) đã khai trương, ra mắt công trình hồ tạo sóng biển nhân tạo với diện tích bề mặt lên tới 3.000m2, lần đầu tiên giới thiệu công nghệ tạo sóng bằng khí nén hiện đại tại Việt Nam, mang đến trải nghiệm lướt sóng ngay giữa lòng Sài Gòn.
• Công trình tiêu biểu là tổ hợp tạo sóng khổng lồ tại vịnh biển nhân tạo Vinhomes Ocean Park (Hưng Yên) sở hữu khả năng tạo ra những con sóng cao tới 3 mét. Tổ hợp biển hồ tạo sóng tại Vinhomes Ocean Park 2–The Empire với Tổ hợp công viên Biển tạo sóng Summer Wave Park mang đậm sắc màu và hơi thở miền biển tại Hà Nội. Royal Wave Park thuộc Vinhomes Ocean Park 2 xác lập kỷ lục "Tổ hợp hồ nước mặn tạo sóng nhân tạo trong khuôn viên khu đô thị lớn nhất thế giới". Tiện ích lớn đầu tiên đã đi vào vận hành là tổ hợp công viên biển tạo sóng nhân tạo Royal Wave Park 18 ha-lớn nhất thế giới.
• TTC IZ khánh thành công viên nước quy mô bậc nhất Trảng Bàng, sở hữu hệ thống trò chơi nước đa dạng và hấp dẫn, quy hoạch bài bản trên diện tích 17.550 m². Điểm nhấn nổi bật là bể tạo sóng lớn đầu tiên tại Tây Ninh, mang đến cảm giác như hòa mình giữa đại dương mùa hè sôi động.
• Hệ thống hồ tạo sóng tại các công viên nước VinWonders Hà Nội cho trải nghiệm công viên sóng và công viên nước phía Đông Hà Nội theo đó tổ hợp giải trí VinWonders Wave Park & Water Park, điểm đến mới phía Đông Hà Nội với bể tạo sóng lớn nhất thế giới và hồ nước mặn kỷ lục châu Á. Điểm nhấn chính của công viên là bể tạo sóng có khả năng tạo ra những con sóng cao tới 3 mét, mang lại cảm giác như đang ở ngoài biển thật.
• Công viên nước Sun World Vung Tau với Bể tạo sóng rộng 6.000 m2 là một trong những khu vực chiếm nhiều diện tích nhất công viên được trang bị bờ cát trắng nhân tạo và hệ thống lọc nước công suất lớn. Bể chia hai khu riêng biệt cho người lớn và trẻ em, mô phỏng nhiều cấp độ sóng khác nhau để tăng tính giải trí, thử thách mà vẫn đảm bảo an toàn.

Xem thêm

• Công viên nước
• Máng trượt nước
• Ván cầu
• Dòng sông lười
• Thuyền tham quan
• Biển nhân tạo
• Nhà tắm công cộng
• Bể bơi công cộng
• Vệ sinh hồ bơi
• Tắm nước đá