Chương trình Luna
Chương trình Luna (từ tiếng Nga Луна "Luna" có nghĩa là "Mặt trăng"), đôi khi được truyền thông phương Tây gọi là Lunik,[1] là một loạt các sứ mệnh tàu vũ trụ robot được Liên Xô gửi lên Mặt trăng từ năm 1959 đến năm 1976. Mười lăm chương trình đã được thực hiện thành công, mỗi chiếc được thiết kế như tàu quỹ đạo hoặc tàu đổ bộ, đồng thời đạt được nhiều thành tựu đầu tiên trong lĩnh vực thám hiểm không gian. Họ cũng thực hiện nhiều thí nghiệm, nghiên cứu thành phần hóa học, trọng lực, nhiệt độ và bức xạ của Mặt trăng. Các tàu Luna đều không có người lái.
| Луна Космическая Программа Luna Kosmicheskaya Programma | |
 | |
| Tổng quan chương trình | |
|---|---|
| Quốc gia | Liên Xô,Nga |
| Mục đích | Cuộc thám hiểm Mặt trăng không có người lái |
| Trạng thái | hoạt động |
| Lịch sử chương trình | |
| Thời gian | 1958–19/08/2023 |
| Chuyến bay đầu tiên |
|
| Chuyến bay cuối cùng |
|
| Những lần thành công | 15 |
| Những lần thất bại | 29 |
| Những lần thất bại một phần | 0 |
| Địa điểm phóng | Sân bay vũ trụ Baykonur |
| Thông tin phương tiện | |
| Tên lửa đẩy | |
24 tàu vũ trụ được chính thức đặt tên là Luna, mặc dù nhiều tàu vũ trụ khác đã được phóng lên. Những chuyến không đạt được quỹ đạo không được thừa nhận công khai vào thời điểm đó và không được gán số Luna. Những chuyến bay thất bại trong quỹ đạo Trái đất thấp thường được đặt tên là Kosmos (en).[2] Chi phí ước tính của chương trình Luna năm 1964 là 6–10 tỷ USD.[3]
Vào tháng 8 năm 2023, sau 47 năm, Roscosmos thực hiện lại sứ mệnh đổ bộ lên mặt trăng với tàu Luna 25. Luna 25 cất cánh vào ngày 10 tháng 8 năm 2023, 23:10 UTC, trên đỉnh tên lửa Soyuz-2.1b từ Sân bay vũ trụ Vostochny ở Vùng Amur viễn đông của Nga.[4] Vào ngày 19 tháng 8 năm 2023 lúc 11:57 UTC, tàu đổ bộ đã bị rơi trên bề mặt Mặt Trăng sau khi điều động quỹ đạo thất bại.[5][6]
Các giai đoạn và thành tựu chính
Giai đoạn đầu (1959): Tập trung vào tiếp cận Mặt Trăng.
- Luna 1: Tàu đầu tiên thoát quỹ đạo Trái Đất, bay sát qua Mặt Trăng.
- Luna 2: Vật thể nhân tạo đầu tiên va chạm Mặt Trăng.
- Luna 3: Chụp và truyền ảnh đầu tiên về mặt khuất (far side) của Mặt Trăng.
Giai đoạn hạ cánh và quỹ đạo (1966–1968):
- Luna 9 (1966): Hạ cánh mềm đầu tiên, truyền ảnh bề mặt.
- Luna 10 (1966): Vệ tinh nhân tạo đầu tiên bay quanh quỹ đạo Mặt Trăng.
- Luna 15 (1969): Bay gần như cùng lúc với Apollo 11 nhưng va chạm mạnh vào núi ở mặt trăng khi thử hạ cánh và hư hỏng
Giai đoạn rover và lấy mẫu (1970–1976):
- Luna 16 (1970): Sứ mệnh robot đầu tiên lấy mẫu đất đá (101 gram) và đưa về Trái Đất thành công.
- Luna 17 (1970): Thả Lunokhod 1 – rover tự hành đầu tiên hoạt động trên Mặt Trăng (di chuyển hơn 10 km).
- Luna 20 (1972): Lấy mẫu từ vùng cao nguyên (55 gram).
- Luna 21 (1973): Thả Lunokhod 2 – rover thứ hai.
- Luna 24 (1976): Lấy mẫu từ độ sâu lớn nhất (170 gram). Đây là sứ mệnh Luna cuối cùng của Liên Xô.
Trở lại
- Luna 25 (2023): tàu đổ bộ thất bại và rơi trên bề mặt mặt trăng
Các chuyến bay trong tương lai
Hiện tại,chương trình này vẫn hoạt động nhưng gặp khó khăn.Một số sứ mệnh trong tương lai của Nga như Luna 26,Luna 27,… không rõ ngày phóng.
Xem thêm
- Chương trình vũ trụ Liên Xô
- Thăm dò Mặt Trăng
- Chạy đua vào không gian
- Chương trình Apollo của Hoa Kỳ
- Chương trình Vostok (1961-1963) là chương trình bay vào vũ trụ có người lái của Liên Xô.
- Chương trình Voskhod (1964-1965) là chương trình không gian có người lái thứ 2 của Liên Xô.
- Chương trình Soyuz, chương trình không gian có người điều khiển thứ 3 của Liên Xô
- Roscosmos : Tập đoàn Nhà nước về Hoạt động Vũ trụ Nga, thành lập sau khi Liên Xô tan rã.
Tham khảo
- ^ Amy Shira Teitel (ngày 13 tháng 4 năm 2017). "How Russia Beat the U.S. to the Moon". Daily Beast. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
- ^ Zak, Anatoly. "Planetary Spacecraft – Moon Missions". RussianSpaceWeb.com.
- ^ "Comparison of US and Estimated Soviet Expenditures for Space Programs" (PDF). CIA. tháng 8 năm 1964. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2017.
- ^ "As Chandrayaan-3 and Luna 25 prepare to land on Moon, two questions". ngày 19 tháng 8 năm 2023. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2023.
- ^ Krebs, Gunter (ngày 3 tháng 12 năm 2019). "Luna-Glob (Luna 25)". Gunter's Space Page. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2020.
- ^ Howell, Elizabeth. "Russia's Luna-25 Lander Has Crashed into the Moon". Scientific American (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2023.