Bước tới nội dung

Wende và Cách mạng Hòa bình tại Cộng hòa Dân chủ Đức

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(Đổi hướng từ Die Wende)
Cách mạng Hòa bình
Die Wende
Một phần của Cách mạng 1989, Bức tường Berlin sụp đổ và tái thống nhất nước Đức
Bức tường Berlin sụp đổ, Cổng Brandenburg, ngày 10 tháng 11 năm 1989
Ngày19 tháng 8 năm 1989 – 3 tháng 10 năm 1990 (1 năm, 1 tháng và 2 tuần)
Giai đoạn chính: 9 tháng 10 – 9 tháng 11 năm 1989
(1 tháng)
Địa điểm
Cộng hòa Dân chủ Đức
Nguyên nhân
Mục tiêu
Hình thứcBất tuân dân sự, đấu tranh bất bạo động, biểu tình, đàm phán, bầu cử
Kết quảBức tường Berlin sụp đổ (9 tháng 11 năm 1989)
Tái thống nhất nước Đức (3 tháng 10 năm 1990)
Các phe trong cuộc xung đột dân sự
Nhân vật thủ lĩnh
Những lãnh đạo đối lập chính:
"Leipzig Six":
  • Kurt Masur
  • Peter Zimmermann
  • Bernd-Lutz Lange
  • Kurt Meyer
  • Jochen Pommert
  • Roland Wötzel
 Thành phần cứng rắn:
Thành phần ôn hòa:

Cách mạng Hòa bình (tiếng Đức: Friedliche Revolution) – còn được gọi là Die Wende ("bước ngoặt") là một trong những cuộc cách mạng năm 1989 diễn ra vào đỉnh điểm của sự sụp đổ Khối phía Đông vào cuối thập niên 1980. Cuộc cách mạng là một quá trình thay đổi chính trị - xã hội, dẫn đến việc mở cửa biên giới CHDC Đức và những cải cách khác.

Cuộc Cách mạng Hòa Bình bắt nguồn từ cuộc cách mạng hòa bình ở Ba Lan do Công đoàn Đoàn kết khởi xướng, chính sách không can thiệp vào nội bộ các nước vệ tinh Đông Âu và những thay đổi khác trong chính sách đối ngoại Liên Xô của Mikhail Sergeyevich Gorbachyov.

Cuộc Cách mạng Hòa bình kết thúc chế độ cầm quyền của Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức vào năm 1989 và bắt đầu quá trình chuyển đổi sang thể chế đại nghị. Quá trình chuyển đổi hòa bình này tạo điều kiện cho tái thống nhất nước Đức vào tháng 10 năm 1990. Các sáng kiến và cuộc biểu tình bất bạo động đóng vai trò quan trọng trong cuộc Cách mạng Hòa bình.[1]

Sự thiếu khả năng cạnh tranh trên thị trường kinh tế toàn cầu và nợ quốc gia tăng mạnh của CHDC Đức gây bất ổn cho chế độ độc đảng của Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức, tương tự như sự bất ổn của những nhà nước cộng sản khác thuộc Khối phía Đông.

Tên gọi

Die Wende có nghĩa là "bước ngoặt" hoặc "điểm ngoặt". Cụm từ được tạp chí Der Spiegel dùng lần đầu tiên vào ngày 16 tháng 10 năm 1989 khi đề cập đến cuộc Cách mạng Hòa bình.[2] Sau khi được bầu làm tổng bí thư, Egon Krenz lần đầu tiên dùng cụm từ khi phát biểu trước Đại hội Nhân dân vào ngày 18 tháng 10.[3]

Dòng thời gian

Tập tin:Bundesarchiv Bild 183-1990-0922-002, Leipzig, Montagsdemonstration.jpg
Biểu tình thứ Hai tại Leipzig, ngày 16 tháng 10 năm 1989
  • Cuối thập niên 1980 – Liên Xô tiến hành cải cách chính trị (glasnost) và kinh tế (perestroika).[4]
  • 27 tháng 6 năm 1989 – Hungary dỡ bỏ hàng rào biên giới với Áo.[5]
  • 19 tháng 8 năm 1989 – Cuộc dã ngoại toàn châu Âu tại biên giới Hungary-Áo, khi hàng trăm người dân CHDC Đức trốn sang Tây Đức qua Áo vì được phép đến Hungary.[6]
  • Từ ngày 4 tháng 9 năm 1989 – các cuộc biểu tình thứ Hai ở CHDC Đức kêu gọi mở cửa biên giới với Tây Đức và bảo vệ nhân quyền.[7]
  • Ngày 7 tháng 10 năm 1989, ngày kỷ niệm 40 năm thành lập CHDC Đức, khoảng 15.000 người dân thành phố Plauen ở bang Sachsen xuống đường biểu tình về tình hình ở CHDC Đức.[8]
  • 18 tháng 10 năm 1989 – Erich Honecker bị cách chức Tổng Bí thư Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức.[9]
  • Ngày 9 tháng 11 năm 1989 – Bức tường Berlin sụp đổ, cho phép người dân CHDC Đức tự do đi lại sang phương Tây.[4]
  • Ngày 1 tháng 12 năm 1989 – Đại hội Nhân dân Đức sửa đổi hiến pháp, phế bỏ độc quyền lãnh đạo của Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức, chấm dứt chế độ cộng sản.
  • 3 tháng 12 năm 1989 – Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức từ bỏ chính quyền.[10]
  • Ngày 4 tháng 12 năm 1989 – Người dân chiếm đóng các tòa nhà của Bộ An ninh nhà nước trên cả nước, bắt đầu từ Erfurt. Trụ sở Bộ An ninh nhà nước ở Berlin bị chiếm đóng vào ngày 15 tháng 1 năm 1990.[10]
  • 13 tháng 1 năm 1990 – Giải thể Bộ An ninh nhà nước.[11]
  • 18 tháng 3 năm 1990 – Cuộc tổng tuyển cử CHDC Đức năm 1990, đồng thời là một cuộc trưng cầu ý dân về tái thống nhất, trong đó Liên minh vì nước Đức giành được tỷ lệ phiếu bầu cao nhất trên cương lĩnh thực hiện tái thống nhất.[12]
Tập tin:Bundesarchiv Bild 183-1990-0706-400, Gera, Währungsumstellung in der DDR.jpg
Hàng chờ bên ngoài một ngân hàng ở Gera vào ngày 1 tháng 7 năm 1990, khi CHDC Đức cho lưu thông đồng Mác Đức
  • Ngày 1 tháng 7 năm 1990 – Liên minh tiền tệ, kinh tế và xã hội giữa CHDC Đức và Tây Đức có hiệu lực. CHDC Đức cho lưu thông đồng Mác Đức.[13]
  • 31 tháng 8 năm 1990 – CHDC Đức và Tây Đức ký kết Hiệp ước Thống nhất
  • 12 tháng 9 năm 1990 – CHDC Đức và Tây Đức phê chuẩn Hiệp ước Hai Cộng Bốn[13]
  • 3 tháng 10 năm 1990 – Tái thống nhất nước Đức khi năm bang CHDC Đức được tái lập gia nhập Cộng hòa Liên bang Đức.[4]

Bối cảnh

Chính sách Liên Xô đối với Khối phía Đông

Vào cuối thập niên 1980, Mikhail Sergeyevich Gorbachyov thay đổi cơ bản chính sách đối ngoại của Liên Xô đối với Khối phía Đông, tạo tiền đề cho các cuộc biểu tình chống Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức ở CHDC Đức. Trước đó, quân đội Liên Xô đàn áp dã man những cuộc nổi dậy ở CHDC Đức (1953), Tiệp Khắc (1953), Ba Lan (1956), Hungary (1956) và Mùa xuân Praha (1968).[14] Từ cuộc khủng hoảng Ba Lan năm 1980–1981, phản ứng của Liên Xô là không can thiệp.[15]

Sau khi tiến hành cải cách chính trị glasnost và đề xuất cải cách kinh tế perestroika, vào tháng 7 năm 1989, Gorbachyov cho phép các nước thuộc Khối Warszawa tiến hành cải cách chính trị, kinh tế riêng trong khuôn khổ hiệp ước.[16]

Ngày 26 tháng 10 năm 1989, Gorbachyov chính thức công bố chính sách không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước thuộc Khối phía Đông, nói rằng "Liên Xô không có quyền đạo đức hay chính trị để can thiệp vào công việc của các nước láng giềng Đông Âu". Gennadi Gerasimov, người phát ngôn của Gorbachyov, nói đùa rằng "Bạn biết bài hát của Frank Sinatra, 'I Did It My Way' chứ? Hungary và Ba Lan đang làm theo cách của họ", từ đó chính sách đối ngoại mới mang tên Học thuyết Sinatra.[17]

Sau các cuộc cải cách, đến năm 1988, mối quan hệ giữa Gorbachyov và Honecker xấu đi, tuy mối quan hệ giữa KGB và Bộ An ninh nhà nước vẫn thân thiết.[18]

Tháng 11 năm 1988, CHDC Đức cấm phát hành tạp chí Sputnik của Liên Xô vì giới lãnh đạo cấp cao không hài lòng về những lời chỉ trích chính trị công khai mới của tạp chí. Lệnh cấm gây ra nhiều sự bất bình và giúp kích hoạt phong trào đối lập. Năm 1999, chính phủ cho phép phát hành tạp chí và những ấn bản bị kiểm duyệt của những số báo năm trước được phát hành trong một ấn bản đặc biệt dành cho CHDC Đức.[19]

Suy thoái kinh tế

CHDC Đức có nền kinh tế thành công nhất trong số các nước thuộc Hội đồng Tương trợ Kinh tế và mạnh hơn những nước khác thuộc Khối phía Đông. CHDC Đức là đối tác thương mại quan trọng nhất của Liên Xô, mặc dù ở vị trí lệ thuộc về mặt chính trị. CHDC Đức là nước xuất khẩu ròng công nghệ. Ngôn ngữ, văn hóa chung và các mối quan hệ cá nhân với Tây Đức giúp thúc đẩy nền kinh tế.[20] Thương mại của CHDC Đức với Tây Đức chiếm 50-60% tổng kim ngạch thương mại với thế giới phương Tây.[21]

Tuy được ca ngợi là một câu chuyện thành công của chủ nghĩa cộng sản, nhưng đến cuối thập niên 1980, tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm của CHDC Đức đã giảm xuống dưới 1% và chính phủ không đạt được các mục tiêu kinh tế. CHDC Đức không thể cạnh tranh với toàn cầu do cơ sở hạ tầng công nghiệp xuống cấp và thiếu hụt lao động, nguyên vật liệu. Từ năm 1986, các sản phẩm của CHDC Đức thường bị coi là kém chất lượng và Liên Xô từ chối nhiều đơn hàng do tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng kém. Trong khi những nước cộng sản khác tiến hành cải cách kinh tế định hướng thị trường, chính phủ CHDC Đức bác bỏ những cải cách đó là trái với chủ nghĩa Marx. Chính phủ chi hơn một phần năm thu ngân sách nhà nước để trợ cấp nhà ở, thực phẩm và hàng hóa cơ bản.[21]

Hệ thống thoát nước và cơ sở hạ tầng công nghiệp kém gây ra các vấn đề môi trường nghiêm trọng. Một nửa lượng nước thải sinh hoạt của cả nước và hầu hết chất thải công nghiệp không được xử lý. Hơn một phần ba số sông, gần một phần ba số hồ chứa và một nửa số hồ nước của CHDC Đức bị ô nhiễm nghiêm trọng. Nhiều khu rừng bị ô nhiễm lưu huỳnh dioxide và ô nhiễm không khí ở các thành phố là một vấn đề phổ biến.[22] Các cuộc biểu tình về những vấn đề môi trường này đóng một vai trò lớn trong Cách mạng Hòa bình.[23]

Tuy công nhân ở CHDC Đức có thu nhập cao hơn và nhà ở tốt hơn hầu hết công nhân ở những nước cộng sản khác, nhưng so với công nhân Tây Đức thì mức sống của công nhân CHDC Đức thấp hơn hẳn, là một nguyên nhân khác gây ra sự bất mãn.[21]

Gian lận bầu cử

Trong những tuần trước cuộc bầu cử địa phương năm 1989, các nhà hoạt động đối lập kêu gọi tẩy chay cuộc bầu cử và phát tán tờ rơi chỉ trích Erich Honecker. Tuy nhiên, kết quả bầu cử chính thức cho thấy 98,5% "Đồng ý". Bằng chứng gian lận bầu cử được tuồn sang phát sóng ở Tây Đức và được lan truyền ở CHDC Đức, kích động các cuộc biểu tình.[24]

Người dân yêu cầu được quan sát việc kiểm phiếu. Các quan sát viên bầu cử từ các nhà thờ và các nhóm khác cho thấy kết quả bầu cử bị làm giả. Khoảng 10% cử tri gạch bỏ mọi tên trong danh sách ứng cử viên, biểu thị phiếu "Không đồng ý", trong khi khoảng 10% cử tri không bỏ phiếu. Sau các cuộc biểu tình ban đầu vào ngày 7 tháng 5, các cuộc biểu tình vào ngày thứ 7 hàng tháng diễn ra tại Alexanderplatz ở Đông Berlin.[25]

Kẽ hở trong Bức màn sắt

Kẻ thù của nhà nước

Liên Xô và các nước thuộc Khối phía Đông có chính sách biệt lập với phương Tây và thiết lập các hệ thống, cơ sở hạ tầng để hạn chế công dân họ đến phương Tây.[26] Khoảng 3,5 triệu người dân CHDC Đức xuất cảnh sang Tây Đức trước khi Bức tường Berlin và biên giới nội địa Đức được xây dựng vào tháng 8 năm 1961. Người dân CHDC Đức vẫn có thể xuất cảnh hợp pháp nếu được cấp Ausreiseantrag [de] (giấy phép xuất cảnh). Từ năm 1961 đến năm 1988, khoảng 383.000 người được cấp giấy phép xuất cảnh.[27][Note 1]

Chính phủ CHDC Đức cũng thực hiện cưỡng bức lưu vong người dân và thường xuyên trao đổi tù chính trị cùng gia đình họ với Tây Đức để lấy ngoại tệ. Từ năm 1964 đến năm 1989, CHDC Đức "bán" 33.755 tù chính trị, khoảng 250.000 người thân của họ và những người khác cho Tây Đức.[29][Note 2]

Sau năm 1961, hầu hết những người đào thoát khỏi CHDC Đức thông qua những nước khác thuộc Khối phía Đông, tin rằng biên giới phía tây của những nước này dễ vượt hơn. Khoảng 7.000–8.000 người đào thoát qua Bulgaria, Hungary và Tiệp Khắc từ năm 1961 đến năm 1988.[31] Tuy nhiên, phần lớn các nỗ lực đào thoát đều thất bại và những người bị bắt giữ bị gửi về CHDC Đức xử lý. Một số người bị lính biên phòng bắn chết.[Note 3]

Mở cửa biên giới Hungary và Tiệp Khắc

Ngày 22 tháng 5 năm 1988, Tổng Bí thư Đảng Công nhân Xã hội chủ nghĩa Hungary Kádár János nghỉ hưu. Những chính đảng mới được thành lập, thách thức trật tự xã hội chủ nghĩa ở Hungary và mở ra một thời kỳ tự do hóa.[32] Ngày 2 tháng 5 năm 1989, chính phủ Hungary bắt đầu dỡ bỏ hàng rào biên giới với Áo.[33] Người dân CHDC Đức bắt đầu đến Hungary nhằm xuất cảnh đến phương Tây qua biên giới và xin tị nạn tại đại sứ quán Tây Đức ở Budapest.[34] Ngày 27 tháng 6 năm 1989, Bộ trưởng Ngoại giao Hungary Gyula Horn và Bộ trưởng Ngoại giao Áo Alois Mock cắt hàng rào biên giới ngay bên ngoài Sopron.[5][34] Sau khi phá hủy các cơ sở biên giới, lực lượng biên phòng Hungary được trang bị vũ khí hạng nặng siết chặt tuần tra và vẫn được lệnh bắn người vượt biên.

Ngày 10 tháng 8 năm 1989, Hungary tuyên bố sẽ tiếp tục nới lỏng cách xử lý người dân CHDC Đức vượt biên lần đầu. Thay vì bắt giữ họ hoặc báo cáo cho chính quyền CHDC Đức, chính phủ chỉ cảnh cáo những người vượt biên trái phép lần đầu, trong khi những người tái phạm thì chỉ bị đóng dấu hộ chiếu. Chính phủ Hungary cũng công bố đề xuất hạ cấp tội danh vượt biên trái phép từ tội nặng xuống tội nhẹ.[34]

Tập tin:Oliver Mark - Otto Habsburg-Lothringen, Pöcking 2006.jpg
Otto von Habsburg đóng một vai trò quan trọng trong việc dỡ bỏ Bức màn sắt

Cuộc dã ngoại toàn châu Âu tại biên giới Áo-Hung diễn ra vào ngày 19 tháng 8 năm 1989. Đây là một lễ ăn mừng mối quan hệ cởi mở hơn giữa Đông và Tây, gần Sopron, ở bên phía Áo của biên giới. Otto von Habsburg là người đề xuất ý tưởng mở cửa biên giới với Thủ tướng Hungary Németh Miklós.[35] Chính phủ Hungary tạm thời mở biên giới lúc 3 giờ chiều. 700–900 người dân CHDC Đức đến đó sau khi được báo trước và ồ ạt vượt biên sang Áo, là cuộc di cư lớn nhất từ CHDC Đức kể từ khi Bức tường Berlin được xây dựng vào năm 1961. Tổ chức địa phương ở Sopron tiếp quản Diễn đàn Dân chủ Hungary, những liên lạc khác được thực hiện thông qua Habsburg và Bộ trưởng Nhà nước Hungary Pozsgay Imre. Những du khách CHDC Đức tại Hungary được phát áp phích và tờ rơi về buổi dã ngoại. Chi nhánh Áo của Liên minh Liên Âu, do Karl von Habsburg đứng đầu, phân phát hàng nghìn tờ rơi mời họ đến một buổi dã ngoại gần biên giới ở Sopron.[36][37] Habsburg và Pozsgay cũng coi sự kiện này như một cơ hội để thử phản ứng của Mikhail Sergeyevich Gorbachyov về việc mở cửa biên giới,[38] đặc biệt là khả năng quân đội Liên Xô đóng tại Hungary can thiệp.[39] Chính phủ Tây Đức chuẩn bị sẵn các chuyến tàu và xe khách để đưa những người tị nạn từ Viên đến một trung tâm tiếp nhận người tị nạn ở Giessen, gần Frankfurt.[6][34] Hành vi do dự của chính phủ CHDC Đức và quyết định không can thiệp của Liên Xô phá vỡ các rào cản.[39][40]

Khoảng 100.000 người dân CHDC Đức sau đó đến Hungary với hy vọng vượt biên sang Áo. Nhiều người cắm trại trong vườn của đại sứ quán Tây Đức ở Budapest, trong các công viên và xung quanh khu vực biên giới. Chính phủ CHDC Đức yêu cầu Hungary trục xuất những người này về CHDC Đức, nhưng chính phủ Hungary từ chối.[41]

Từ ngày 10 tháng 9 năm 1989, chính phủ Hungary cho phép tất cả người dân CHDC Đức tự do vượt biên sang Áo. Hàng chục nghìn người rời khỏi CHDC Đức. Nhiều người cũng đến Tiệp Khắc sau khi chính phủ Tiệp Khắc đồng ý mở cửa biên giới với phương Tây.[41]

Chính phủ CHDC Đức nhượng bộ dưới sức ép và cho phép các chuyến tàu đặc biệt chở người tị nạn CHDC Đức từ Praha đến Tây Đức đi qua CHDC Đức. Từ ngày 1 đến ngày 8 tháng 10 năm 1989, 14 chuyến "Tàu Tự do" (Flüchtlingszüge aus Prag [de]) chở tổng cộng 12.000 người đến Hof, Bayern.[42]

Phe đối lập mới

Tập tin:Druck-Schwerin-im-Herbst-1989-Volker-Jennerjahn.jpg
Người biểu tình tại Schwerin cầm biểu ngữ ủng hộ New Forum, ngày 23 tháng 10 năm 1989

Do những hy vọng mới được khơi dậy bởi cuộc di cư ồ ạt qua Hungary, nhiều tổ chức đối lập được thành lập vào mùa thu năm 1989, với mục tiêu thực hiện những cải cách tương tự ở CHDC Đức như những cải cách ở Ba Lan và Hungary.[43]

Tổ chức đối lập lớn nhất là Diễn đàn Mới, do nghệ sĩ Bärbel Bohley, Jens Reich và Jutta Seidel thành lập. Hơn 200.000 người gia nhập Diễn đàn Mới chỉ trong vài tuần.[44] Ngày 20 tháng 9 năm 1989, Diễn đàn Mới nộp đơn xin đề cử ứng cử viên trong cuộc tổng tuyển cử năm 1990.[43] Diễn đàn Mới hoạt động như một tổ chức bảo trợ cho các nhóm hoạt động trên cả nước. Những chính đảng mới khác bao gồm Thức tỉnh Dân chủ, Liên minh Cánh tả và Đảng Dân chủ Xã hội.[45]

Diễn biến

Sự kiện Thiên An Môn

Người dân CHDC Đức có thể xem tin tức về sự kiện Thiên An Môn trên truyền hình Tây Đức[Note 4] và lo sợ khả năng chính quyền trào thi hành "giải pháp Trung Quốc".[47] Tờ Neues Deutschland, cơ quan ngôn luận chính thức của Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức, ủng hộ cuộc đàn áp của chính phủ Trung Quốc. Đại hội Nhân dân Đức lên án sự kiện là "một thất bại của các lực lượng phản cách mạng". 16 nhà hoạt động nhân quyền ở Đông Berlin bị bắt vì biểu tình phản đối các hành động của chính phủ Trung Quốc.[47]

Kỷ niệm 40 năm thành lập CHDC Đức

Tập tin:Bundesarchiv Bild 183-1989-1007-402, Berlin, 40. Jahrestag DDR-Gründung, Ehrengäste.jpg
Erich Honecker, Mikhail Sergeyevich Gorbachyov và những khách mời khác tại lễ kỷ niệm 40 năm thành lập Cộng hòa Dân Đức, ngày 7 tháng 10 năm 1989
Tập tin:0000382 representation 350 original.tif
Lực lượng an ninh và người biểu tình đụng độ tại Nhà thờ Gethsemane ở Schönhauser Allee, Berlin, ngày 7 tháng 10 năm 1989

Nhiều cuộc biểu tình xảy ra vào dịp lễ kỷ niệm 40 năm thành lập CHDC Đức vào ngày 7 tháng 10 năm 1989, với sự tham dự của Mikhail Sergeyevich Gorbachyov. Các cuộc biểu tình nổ ra vào những tuần trước đó. Hungary và Tiệp Khắc lúc này cho phép người dân Đông Đức tự do đi lại qua biên giới của họ sang phương Tây. Từ ngày 1 đến ngày 8 tháng 10, 14 "Chuyến tàu Tự do" đưa 12.000 người tị nạn CHDC Đức từ Praha băng qua lãnh thổ CHDC Đức đến Tây Đức.[42][48]

Gorbachyov ra lệnh cho quân đội Liên Xô đóng tại CHDC Đức không ra ngoài doanh trại trong suốt dịp lễ kỷ niệm. Khi Gorbachyov diễu hành dọc theo Unter den Linden, đám đông reo hò dọc đường phố hô vang "Gorbi, Gorbi" và "Gorbi, hãy giúp chúng tôi." Tuy nhiên, tại lễ kỷ niệm Quốc khánh Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ở Bắc Kinh vào ngày 2 tháng 10, Egon Krenz nói rằng "trong cuộc đấu tranh của thời đại chúng ta, CHDC Đức và Trung Quốc sát cánh bên nhau."[48]

Ngày 7 tháng 10, lực lượng an ninh đàn áp một cuộc biểu tình thắp nến với 1.500 người biểu tình xung quanh Nhà thờ Gethsemane ở Prenzlauer Berg, Berlin,[49] đánh đập và làm bị thương nhiều người và bắt giữ khoảng 500 người. Lực lượng an ninh cũng đàn áp dã man những cuộc biểu tình khác bên ngoài Cung Cộng hòa.[48][50]

Các cuộc biểu tình nổ ra trên cả nước, được tổ chức bài bản nhất là ba cuộc biểu tình liên tiếp ở Sachsen vào ngày 7-9 tháng 10 tại Plauen, Dresden và Leipzig. Tại Leipzig, 70.000 người biểu tình so với 8.000 nhân viên an ninh vũ trang có mặt để đối phó.[51][52]

Ngày 18 tháng 10, Honecker bị miễn nhiệm chức tổng bí thư, chủ tịch Hội đồng Nhà nước và được Egon Krenz thay thế.[9]

Biểu tình hàng tuần

Tập tin:Bundesarchiv Bild 183-1989-1106-405, Plauen, Demonstration vor dem Rathaus.jpg
Biểu tình trước tòa thị chính tại Plauen, ngày 30 tháng 10 năm 1989

Ngoài các cuộc biểu tình kỷ niệm 40 năm thành lập CHDC Đức và các cuộc biểu tình chống gian lận bầu cử, từ tháng 9 năm 1989, các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ hàng tuần diễn trên cả nước, được gọi là "các cuộc biểu tình thứ Hai" theo cuộc biểu tình ở Leipzig, nhưng chúng được tổ chức vào nhiều ngày trong tuần. Ví dụ: ở Erfurt, các buộc biểu tình diễn ra vào các ngày thứ Năm.[53] Làn sóng biểu tình đầu tiên diễn ra từ ngày 4 tháng 9 năm 1989 đến tháng 3 năm 1990.[54] Các cuộc biểu tình tiếp tục diễn ra rải rác cho đến năm 1991.[55]

Yêu sách của những người biểu tình bao gồm mở cửa biên giới, thực hiện dân chủ thực sự và bảo vệ nhân quyền, môi trường.[52][54] Khẩu hiệu nổi tiếng nhất của những người biểu tình là "Wir sind das Volk" ("Chúng ta là nhân dân"). Sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, trong các cuộc biểu tình kêu gọi tái thống nhất nước Đức, khẩu hiệu này biến thành "Wir sind ein Volk" ("Chúng ta là một dân tộc").[56][Note 5]

Các nhà thờ thường đóng vai trò then chốt trong các cuộc biểu tình. "Các cuộc biểu tình thứ Hai" ở Leipzig bắt nguồn từ các buổi cầu nguyện thứ Hai cho những người bị chính quyền ngược đãi tại Nhà thờ Thánh Nicholas. Số người tham dự ngày càng tăng và vào ngày 4 tháng 9 năm 1989, buổi cầu nguyện trở thành một cuộc biểu tình với hơn 1.000 người trước nhà thờ. Bộ An ninh nhà nước giải tán đám đông và bắt giữ một số người biểu tình.[58]

Tập tin:Bundesarchiv Bild 183-1989-1104-437, Berlin, Demonstration am 4. November.jpg
Biểu tình Alexanderplatz tại Đông Berlin, ngày 4 tháng 11 năm 1989

Các cuộc biểu tình trở thành sự kiện thường xuyên hàng tuần ở Leipzig và trên cả nước, với hàng chục nghìn người tham gia. Lực lượng an ninh bắt giữ và đánh đập hàng loạt người biểu tình tại các cuộc biểu tình vào ngày 11 tháng 9 và kéo dài cho đến ngày 2 tháng 10.[52][59] Sau cuộc biểu tình ngày 9 tháng 10, khi lực lượng an ninh hoàn toàn bị áp đảo về số lượng, các cuộc biểu tình ở Leipzig và những nơi khác diễn ra tương đối hòa bình.[51] Cuộc biểu tình Alexanderplatz ở Đông Berlin vào ngày 4 tháng 11 năm 1989 và cuộc biểu tình ở Leipzig vào ngày 11 tháng 11 là những cuộc biểu tình lớn nhất trong lịch sử CHDC Đức, mỗi cuộc có khoảng 500.000 người biểu tình, thậm chí có những tuyên bố cho rằng có tới 750.000 người biểu tình ở Đông Berlin.[54][60]

Ngày 28 tháng 10 năm 1989, chính phủ CHDC Đức quyết định đặc xá cho các tù chính trị bị giam giữ vì vượt biên hoặc tham gia các cuộc biểu tình hàng tuần nhằm xoa dịu các cuộc biểu tình.[61]

Làn sóng biểu tình đầu tiên kết thúc vào tháng 3 năm 1990 trước thềm cuộc tổng tuyển cử vào ngày 18 tháng 3.[54]

Phương án X

Tập tin:Burg Ranis.jpg
Lâu đài Ranis tại Thüringen là một trong những địa điểm làm trại tập trung theo Phương án X. Trong những tài liệu của Bộ An ninh nhà nước, địa điểm có mật danh là "Rosebush" (tiếng Đức: Rosenstock).[62]

Ngày 8 tháng 10 năm 1989, Mielke và Honecker chỉ đạo Bộ An ninh nhà nước thi hành "Phương án X", bao gồm ban bố tình trạng khẩn cấp và bắt giam vô thời hạn 85.939 người. Theo John Koehler, chính quyền CHDC Đức bắt đầu chuẩn bị Phương án X từ năm 1979.[63] Chính phủ chọn 23 địa điểm làm "trại cách ly và giam giữ". Có sáu loại đối tượng thuộc diện giam giữ, bao gồm những người từng bị theo dõi vì các hoạt động chống chính phủ và những thành viên của các phong trào hòa bình nằm ngoài sự kiểm soát của Bộ An ninh nhà nước.[64]

Tuy nhiên, khi Mielke gửi mệnh lệnh[63] tiến hành các vụ bắt giữ đến các đồn cảnh sát Bộ An ninh nhà nước, các đặc vụ Bộ An ninh nhà nước không tuân lệnh mà cố thủ bên trong các trụ sở vì lo sợ tái diễn các vụ linsơ tập thể lực lượng cảnh sát mật như ở Hungary trong cuộc Cách mạng năm 1956.[65]

Phương án cuối cùng

Ngày 31 tháng 10 năm 1989, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức thảo luận về đề xuất mở Bức tường Berlin để đổi lấy các khoản tín dụng và mở rộng hợp tác kinh tế với Tây Đức nhằm ngăn chặn sự suy giảm mức sống và nguy cơ phá sản nhà nước. Bộ An ninh nhà nước cũng xác nhận rằng đây là cách duy nhất để ngăn chặn sự sụp đổ của CHDC Đức.[66]

Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức mất chính quyền

Ngày 18 tháng 10 năm 1989, Egon Krenz thay thế Erich Honecker làm Tổng Bí thư Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức. Sau khi Honecker bị miễn nhiệm, Bộ trưởng Bộ An ninh nhà nước Erich Mielke cáo buộc Honecker tham nhũng chính trị[67] và tiết lộ rằng Bộ An ninh nhà nước có một hồ sơ về Honecker chứa bằng chứng về các hoạt động kinh doanh tham nhũng, hoạt động tình dục của Honecker và việc ông bị Gestapo bắt giữ và khai tên những đảng viên Đảng Cộng sản Đức.[67]

Günter Mittag, bí thư phụ trách kinh tế của Ban Bí thư Trung ương, và Joachim Hermann [de], tổng biên tập Neues Deutschland kiêm bí thư phụ trách tuyên giáo, cũng bị miễn nhiệm.[9]

Từ tháng 9 đến tháng 10 năm 1989, hơn 200.000 đảng viên rời khỏi đảng. Ngày 7 tháng 11 năm 1989, toàn bộ Hội đồng Bộ trưởng và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Willi Stoph từ chức do cuộc di cư ồ ạt của người dân CHDC Đức qua biên giới Hungary và Tiệp Khắc và các cuộc biểu tình đang diễn ra.[68] Bộ Chính trị Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức vẫn là cơ quan nắm giữ quyền lực chính trị.[69] Ngày 17 tháng 11, tân Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Hans Modrow thành lập Hội đồng Bộ trưởng mới gồm 28 thành viên, trong đó có 11 bộ trưởng là người ngoài đảng.[70]

Ngày 3 tháng 12 năm 1989, Krenz và toàn bộ Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức từ chức. Khi đó, Modrow là lãnh đạo de facto của CHDC Đức.[70] Manfred Gerlach kế nhiệm Krenz làm chủ tịch Hội đồng Nhà nước.[71]

Bức tường Berlin sụp đổ và mở cửa biên giới

Tập tin:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-038, Grenzübergang Wartha, Stau.jpg
Người dân CHDC Đức xếp hàng tại cửa khẩu biên giới Wartha ở Thüringen, ngày 10 tháng 11 năm 1989

Từ ngày 4 đến ngày 5 tháng 11, hơn 50.000 người rời khỏi CHDC Đức.[72] Tại một cuộc họp báo vào ngày 9 tháng 11 năm 1989, Bí thư phụ trách chính sách thông tin Günter Schabowski tuyên bố rằng người dân CHDC Đức được tự do đi qua các trạm kiểm soát của Bức tường Berlin và biên giới nội địa Đức.[73]

20.000 người đến cửa khẩu biên giới Bornholmer Straße lúc 11:30 tối, hô vang "Mở cổng". Harald Jäger, một cán bộ biên phòng, cho phép đám đông đi qua Tây Berlin.[74] Trong những ngày tiếp theo, từng dòng xe xếp hàng dài tại các trạm kiểm soát biên giới dọc theo Bức tường Berlin và biên giới nội địa Đức để đi qua Tây Đức.[72]

Từ ngày 10 tháng 11, những người dân CHDC Đức sang Tây Đức xếp hàng bên ngoài các ngân hàng để nhận Begrüßungsgeld ("Tiền chào mừng"), là khoản tiền mà chính phủ Tây Đức cấp cho người dân Đông Đức đến thăm kể từ năm 1970. Năm 1989, số tiền là 100 Mác Đức, mỗi năm cấp một lần. Cho đến giữa thập niên 1980, chỉ có khoảng 60.000 người nhận được "Tiền chào mừng" do người dân CHDC Đức bị hạn chế xuất cảnh sang Tây Đức. Tuy nhiên, chỉ riêng từ ngày 9 đến ngày 22 tháng 11, hơn 11 triệu người dân CHDC Đức sang Tây Berlin và Tây Đức. Trong tháng 11 và tháng 12, chính phủ Tây Đức chi trả khoảng 4 tỷ Mác Đức. Chính phủ Tây Đức ngừng cấp khoản tiền vào ngày 29 tháng 12 năm 1989.[75]

Xem thêm

Ghi chú

  1. ^ Đơn xin xuất cảnh thường không được chấp thuận và có thể mất nhiều năm để xử lý. Việc nộp đơn rất rủi ro vì người nộp đơn bị coi là "kẻ thù của nhà nước". Nhiều người bị mất việc sau khi nộp đơn và bị Bộ An ninh nhà nước quấy rối. Những người về hưu có khả năng cao được chấp thuận đơn hơn vì chính phủ không còn phải chi trả lương hưu cho họ.[27][28]
  2. ^ Mức giá trung bình của mỗi người là khoảng 40.000 Mác Đức. Chính phủ CHDC Đức trục lợi việc trao đổi tù chính trị để lấy ngoại tệ.[30]
  3. ^ Từ năm 1963 đến năm 1988, Bộ An ninh nhà nước ghi nhận 14.737 người bị trục xuất về CHDC Đức sau khi vượt biên thất bại thông qua những nước khác thuộc Khối phía Đông. Không có số liệu chính xác về số lượng công dân CHDC Đức bị bắn chết khi đang vượt biên sang phương Tây. Người cuối cùng bị bắn chết là một người thanh niên 19 tuổi tại biên giới Bulgaria - Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7 năm 1989.[31]
  4. ^ Hầu hết các vùng của CHDC Đức đều có thể bắt được sóng truyền hình Tây Đức. Pháp luật cấm việc xem truyền hình Tây Đức, nhưng trên thực tế chính phủ dung thứ hành vi này vì không thể ngăn chặn được.[46]
  5. ^ Không phải tất cả nhà hoạt động ủng hộ dân chủ đều ủng hộ tái thống nhất với Tây Đức tư bản chủ nghĩa. Một số nhà hoạt động hình dung một nhà nước riêng biệt, khuynh tả và dân chủ.[57]

Tham khảo

  1. ^ Engler, Mark; Engler, Paul (ngày 3 tháng 12 năm 2023). "From the Berlin Wall to Today — Lessons for Harnessing the Moment of the Whirlwind". The Commons Social Change Library (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2024.
  2. ^ "Der Spiegel 42/1989".
  3. ^ Die 50 Tage des Egon Krenz (The 50 Days of Egon Krenz) broadcast by the ZDF 2016
  4. ^ a b c Childs, David (2014) The Fall of the GDR. Abingdon: Routledge.
  5. ^ a b On this day: 27 June – the Iron Curtain was breached. European Parliament, 26 June 2009. Retrieved 8 August 2019
  6. ^ a b Walker, Shaun (ngày 18 tháng 8 năm 2019). "How a pan-European picnic brought down the iron curtain". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  7. ^ "Geschichte der Bundesrepublik". www.hdg.de (bằng tiếng Đức). Stiftung Deutsches Historisches Museum. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2018.
  8. ^ "Warum Plauen?".
  9. ^ a b c Tomforde, Anna (ngày 19 tháng 10 năm 1989). "East Germans oust Honecker". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  10. ^ a b "How ordinary people smashed the Stasi". The Local Germany (bằng tiếng Anh). ngày 4 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  11. ^ Vilasi, Antonella Colonna (2015). The History of the Stasi. Bloomington, Indiana: AuthorHouse. ISBN 9781504937054. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2019.
  12. ^ "Reunification". dw.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  13. ^ a b Bromley, Joyce E. (ngày 7 tháng 4 năm 2017). German Reunification: Unfinished Business (bằng tiếng Anh). Routledge. ISBN 978-1-351-98772-1.
  14. ^ Kramer, Mark (2011). "The Demise of the Soviet Bloc". The Journal of Modern History. Quyển 83 số 4. tr. 788–854. doi:10.1086/662547. ISSN 0022-2801.
  15. ^ Mastny, Vojtech (1998) The Soviet Non-Invasion of Poland in 1980/81 and the End of the Cold War Lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2017 tại Wayback Machine. Woodrow Wilson International Center for Scholars (PDF). Retrieved 22 August 2019
  16. ^ Richard Nelsson (ngày 10 tháng 7 năm 2019). "Gorbachev's vision for a 'common European home'- archive, July 1989". The Guardian. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  17. ^ Keller, Bill (ngày 26 tháng 10 năm 1989). "Gorbachev, in Finland, Disavows Any Right of Regional Intervention". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  18. ^ Alexander, Martin S. (1998). Knowing Your Friends: Intelligence Inside Alliances and Coalitions from 1914 to the Cold War (bằng tiếng Anh). Psychology Press. ISBN 978-0-7146-4879-8.
  19. ^ "The magazine "Sputnik" as a paper-based ambassador of the USSR". DDR Museum (bằng tiếng Anh). ngày 8 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  20. ^ Baylis, Thomas A. (1986). "Explaining the GDR's Economic Strategy". International Organization. Quyển 40 số 2. tr. 381–420. ISSN 0020-8183.
  21. ^ a b c Protzman, Ferdinand (ngày 15 tháng 5 năm 1989). "East Germany Losing Its Edge". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  22. ^ Bryer, Keith (ngày 11 tháng 11 năm 2015). "East Germany provides bleak ideological lesson". IOL (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  23. ^ "The 25th anniversary of the peaceful revolution". Der Bundespräsident (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 12 năm 2025. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  24. ^ Hawley, Charles (ngày 7 tháng 5 năm 2009). "99 Percent for the Communists: How the End of East Germany Began". Der Spiegel (bằng tiếng Anh). ISSN 2195-1349. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  25. ^ Bryant, Chris and Stefan Wagstyl, Stefan (9 May 2009) Outrage at poll that breached Berlin Wall in Financial Times. Retrieved 23 August 2019
  26. ^ Keck-Szajbel, Mark; Stola, Dariusz (tháng 2 năm 2015). "Crossing the Borders of Friendship: Mobility across Communist Borders". East European Politics and Societies: and Cultures (bằng tiếng Anh). Quyển 29 số 1. tr. 92–95. doi:10.1177/0888325414566073. ISSN 0888-3254.
  27. ^ a b Wehr, Laura (ngày 14 tháng 12 năm 2016). "Vergessene Migrationsgeschichte/n? | Deutschland Archiv". bpb.de (bằng tiếng Đức). Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  28. ^ Blask, Falk; Bindig, Belinda; Gelhausen, Franck (2009) Ich packe meinen Koffer. Eine ethnologische Spurensuche rund um OstWest-Ausreisende und Spätaussiedelnde Berlin: Ringbuch Verlag
  29. ^ "East Germany's trade in human beings". BBC News (bằng tiếng Anh). ngày 6 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  30. ^ Iken, Katja (24 October 2011) Häftlingsdeals mit der DDR Menschen gegen Maisladungen in Spiegel Online. Retrieved 30 July 2019
  31. ^ a b Sontheimer, Michael; Supp, Barbara (ngày 4 tháng 7 năm 2008). "The Cold War's Forgotten Victims: Avenging East Germans Killed in Bulgaria". Der Spiegel (bằng tiếng Anh). ISSN 2195-1349. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  32. ^ Jeszenszky, Geza (ngày 2 tháng 2 năm 2012). "Hungary And The Reunification Of Germany". Radio Free Europe/Radio Liberty (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  33. ^ "GHDI - Document". ghdi.ghi-dc.org. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 2 năm 2026. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  34. ^ a b c d Nelsson, Richard; Nelsson, compiled by Richard (ngày 12 tháng 6 năm 2019). "Snipping away at the Iron Curtain: when Hungary opened its Austrian border - archive, 1989". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  35. ^ Miklós Németh in Interview, Austrian TV – ORF "Report", 25 June 2019
  36. ^ Hilde Szabo: Die Berliner Mauer begann im Burgenland zu bröckeln (The Berlin Wall began to crumble in Burgenland – German), in Wiener Zeitung 16 August 1999; Otmar Lahodynsky: Paneuropäisches Picknick: Die Generalprobe für den Mauerfall (Pan-European picnic: the dress rehearsal for the fall of the Berlin Wall – German), in: Profil 9 August 2014.
  37. ^ Ludwig Greven "Und dann ging das Tor auf", in Die Zeit, 19 August 2014.
  38. ^ Thomas Roser: DDR-Massenflucht: Ein Picknick hebt die Welt aus den Angeln (German – Mass exodus of the GDR: A picnic clears the world) in: Die Presse 16 August 2018.
  39. ^ a b „Der 19. August 1989 war ein Test für Gorbatschows" (German – August 19, 1989 was a test for Gorbachev), in: FAZ 19 August 2009.
  40. ^ Frank, Michael (ngày 19 tháng 8 năm 2009). "Mit dem Picknickkorb in die Freiheit" [Pan-European Picnic: With the picnic basket to freedom]. Süddeutsche Zeitung (bằng tiếng Đức). Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2024.
  41. ^ a b Schmemann, Serge (ngày 11 tháng 9 năm 1989). "HUNGARY ALLOWS 7,000 EAST GERMANS TO EMIGRATE WEST". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  42. ^ a b "Freedom train". dw.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  43. ^ a b Schmemann, Serge (ngày 20 tháng 9 năm 1989). "OPPOSITION FORMS IN EAST GERMANY". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  44. ^ Vat, Dan van der (ngày 19 tháng 9 năm 2010). "Bärbel Bohley obituary". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  45. ^ Dale, Gareth (ngày 2 tháng 5 năm 2006). Popular Protest in East Germany (bằng tiếng Anh). Routledge. tr. 148. ISBN 978-1-135-76092-2.
  46. ^ Schaum, Marlis (7 January 2009) West German TV: the class enemy in the front room on DW.com. Retrieved 26 August 2019
  47. ^ a b "China's pro-democracy protests struck hope and fear in East Germany". Deutsche Welle (bằng tiếng Anh). ngày 3 tháng 6 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  48. ^ a b c "Oct. 7, 1989: How 'Gorbi' Spoiled East Germany's 40th Birthday Party". Der Spiegel (bằng tiếng Anh). ngày 7 tháng 10 năm 2009. ISSN 2195-1349. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  49. ^ Gethsemanekirche: The Gentle Trouble Spot. In: Sites of Unity (Haus der Geschichte), 2022.
  50. ^ Schmemann, Serge (ngày 9 tháng 10 năm 1989). "SECURITY FORCES STORM PROTESTERS IN EAST GERMANY". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  51. ^ a b "20th Anniversary: The beginning of the end of East Germany". Der Tagesspiegel Online (bằng tiếng Đức). ISSN 1865-2263. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  52. ^ a b c Curry, Andrew (ngày 9 tháng 10 năm 2009). "'We Are the People': A Peaceful Revolution in Leipzig". Der Spiegel (bằng tiếng Anh). ISSN 2195-1349. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  53. ^ Raßloff, Steffen (27 October 2012) Besetzung Stasi-Bezirksverwaltung 1989. Die Angst überwunden. Denkmale in Erfurt (69): Mit der Besetzung der ersten Stasi-Bezirksverwaltung gab Erfurt am 4. Dezember 1989 ein DDR-weites Signal. Beitrag der Serie Denkmale in Erfurt aus der Thüringer Allgemeine on www.efurt-web.de[liên kết hỏng vĩnh viễn]. Retrieved 27 August 2019
  54. ^ a b c d Sator, Klaus (2 October 2014) Die Montagsdemonstrationen in der DDR 1989/90. Deutscher Bundestag. Wissenschaftliche Dienste. Retrieved 27 August 2019
  55. ^ Lohmann, Susanne (tháng 10 năm 1994). "The Dynamics of Informational Cascades: The Monday Demonstrations in Leipzig, East Germany, 1989–91". World Politics (bằng tiếng Anh). Quyển 47 số 1. tr. 42–101. doi:10.2307/2950679. ISSN 1086-3338.
  56. ^ Kramsch, Claire (ngày 17 tháng 6 năm 1993). Context and Culture in Language Teaching (bằng tiếng Anh). OUP Oxford. tr. 258. ISBN 978-0-19-437187-2.
  57. ^ Torpey, John (1995) "The Abortive Revolution Continues: East German Civil-Rights Activists since Unification" in Theory and Society Vol. 24, No. 1 (February 1995), pp. 105–134
  58. ^ Feffer, John (ngày 29 tháng 7 năm 2014). "The Monday Demonstrations". HuffPost (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  59. ^ Childs, David; Popplewell, Richard (ngày 27 tháng 7 năm 2016). The Stasi: The East German Intelligence and Security Service (bằng tiếng Anh). Springer. tr. 202. ISBN 978-1-349-15054-0.
  60. ^ "4. November 1989: Aufstand auf dem Berliner Alexanderplatz". Der Tagesspiegel Online (bằng tiếng Đức). ISSN 1865-2263. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  61. ^ Weinke, Annette (2018). Law, History, and Justice: Debating German State Crimes in the Long Twentieth Century (bằng tiếng Anh). New York / Oxford: Berghahn Books. tr. 193. ISBN 978-1-7892-0105-5. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2019.
  62. ^ Koehler (1999), page 142.
  63. ^ a b Koehler (1999), page 143.
  64. ^ Koehler (1999), pages 142–143.
  65. ^ Funder (2003), pages 63–64.
  66. ^ Hertle, Hans-Hermann (ngày 8 tháng 1 năm 2018). ""Totalschaden" - Das Finale Grande der DDR-Volkswirtschaft 1989. Paralyse und Untergang - Stasi-Analysen zum ökonomischen Niedergang der DDR". www.bpb.de. Der letzte Ausweg, den die Ökonomen am 31. Oktober 1989 im Politbüro vorschlugen, lief entsprechend der ersten Überlegungen zum Geheimkonzept darauf hinaus, der Bundesregierung für neue Kredite und eine erweiterte wirtschaftliche Kooperation die Mauer als letztes Tauschmittel anzubieten.
  67. ^ a b Peterson (2002), page 209.
  68. ^ "East German Government Resigns, Pro-Reform Marches Continue". AP NEWS (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 21 tháng 6 năm 2026.
  69. ^ Schmemann, Serge (ngày 8 tháng 11 năm 1989). "East Germany's Cabinet Resigns, Bowing to Protest and Mass Flight". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  70. ^ a b "Clamor in Europe; Egon Krenz's 46 Days as East Berlin Party Chief". The New York Times (bằng tiếng Anh). ngày 4 tháng 12 năm 1989. ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  71. ^ Orlow, Dietrich (2016) A History of Modern Germany: 1871 to Present. London: Routledge. Retrieved 30 August 2019
  72. ^ a b Schmemann, Serge (ngày 10 tháng 11 năm 1989). "CLAMOR IN THE EAST; EAST GERMANY OPENS FRONTIER TO THE WEST FOR MIGRATION OR TRAVEL; THOUSANDS CROSS". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  73. ^ "Berlin Wall blunderer Guenter Schabowski dies at 86". BBC News (bằng tiếng Anh). ngày 1 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  74. ^ "Fall of the Berlin Wall: The guard who opened the gate - and made history". The Independent (bằng tiếng Anh). ngày 9 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
  75. ^ "East-West relationships between minimum exchange and welcome money". DDR Museum (bằng tiếng Anh). ngày 8 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2026.
Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Wende_và_Cách_mạng_Hòa_bình_tại_Cộng_hòa_Dân_chủ_Đức&oldid=6957516”