Kiến vương

Kiến vương
Kiến vương
Thời điểm hóa thạch: Eocene–Recent TiềnꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N
	Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:InfoboxImage/data' not found.
Phân loại khoa học
Giới (regnum)	Animalia
Ngành (phylum)	Arthropoda
Lớp (class)	Insecta
Bộ (ordo)	Coleoptera
Phân bộ (subordo)	Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo)	Scarabaeiformia
Liên họ (superfamilia)	Scarabaeoidea
Họ (familia)	Scarabaeidae
Phân họ (subfamilia)	Dynastinae; MacLeay, 1819
Tông
	6-8, xem trong bài

Trang Mô đun:Infobox/styles.css không có nội dung.

Kiến vương, Kiến dương^[1] hay Bọ hưng tê giác, tên khoa học Dynastinae, là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Bọ hung Scarabaeidae. Phân họ này gồm hơn 1.500 loài thuộc 225 chi.^[2]

Một số loài trong phân họ này có kích thước lớn và hình dạng đặc biệt. Các loài nổi tiếng như Chalcosoma atlas, Xylotrupes ulysses, Megasoma elephas, Oryctes nasicornis, Dynastes hercules, Bọ hung sừng chữ Y , Strategus aloeus và Dynastes tityus.

Mô tả

Dynastinae là một trong những phân họ bọ cánh cứng lớn nhất, dài tới hơn 15 xentimét (6 inch) nhưng hoàn toàn vô hại với con người vì chúng không thể cắn hoặc đốt. Một số loài được cho là có thể nâng vật nặng gấp 850 lần trọng lượng cơ thể.^[3] Loài Oryctoantiquus borealis đã tuyệt chủng vào thế Eocene là loài bọ hung hóa thạch lớn nhất, với chiều dài 5 xentimét (2 inch).^[4]

Một số loài thuộc tông Oryctini hiện đại có thể dài tới Trang Bản mẫu:Phân số/styles.css không có nội dung.7 xentimét (2+3⁄4 inch).^[4] Tên gọi thông thường của Dynastinae ám chỉ cặp sừng đặc trưng chỉ có ở con đực của hầu hết các loài trong nhóm. Mỗi con có một sừng trên đầu và một sừng khác mọc ra từ giữa ngực. Sừng được dùng để chiến đấu với những con đực khác trong mùa giao phối và để đào bới. Kích thước của sừng là một biểu hiện tốt về dinh dưỡng và sức khỏe thể chất.^[5]

Cơ thể của một con bọ cánh cứng tê giác trưởng thành được bao phủ bởi một bộ xương ngoài dày. Một cặp cánh cứng nằm trên một cặp cánh màng khác bên dưới, cho phép bọ hung tê giác bay, mặc dù không hiệu quả lắm do kích thước lớn. Khả năng bảo vệ tốt nhất của chúng khỏi những kẻ săn mồi là kích thước và vóc dáng, cũng như tránh được nhiều kẻ thù do hoạt động về đêm. Khi trời nắng, chúng ẩn mình dưới những khúc gỗ hoặc trong thảm thực vật để ngụy trang khỏi một số ít kẻ săn mồi đủ lớn để ăn thịt chúng. Nếu bị quấy rầy, một số con bọ cánh cứng tê giác có thể phát ra những tiếng rít rất lớn, rít lên bằng cách cọ xát bụng vào đầu cánh.

Các tông, chi và loài đặc trưng

Agaocephalini Burmeister, 1847 (còn tranh cãi)

Aegopsis
Agaocephala

Cyclocephalini Laporte 1840

Cyclocephala

Dynastini MacLeay, 1819

Allomyrina Arrow, 1911 (bao gồm Trypoxylus)
- Allomyrina dichotoma – Japanese Rhinoceros Beetle
Chalcosoma Hope, 1837
- Chalcosoma atlas – Atlas Beetle
Dynastes
Megasoma Kirby, 1825
Xylotrupes

Hexodontini (còn tranh cãi)

Hexodon
Hyboschema

Oryctini Mulsant, 1842

Coelosis Hope, 1837
Enema (beetle) Hope,1837
Heterogomphus Burmeister, 1847
Megaceras Hope, 1837
- Megaceras briansaltini
Oryctes Illiger, 1798
- Oryctes nasicornis – European Rhinoceros Beetle
Strategus Hope, 1837
- Strategus aloeus – Ox Beetle
Trichogomphus Burmeister, 1847

Oryctoderini

Chalcocrates
Oryctoderus

Pentodontini Mulsant, 1842

Bothynus Hope, 1837
Pentodon Hope, 1837
Pericoptus
Thronistes Burmeister, 1847

Phileurini Burmeister, 1847

Homophileurus Kolbe, 1910
Phileurus Latreille, 1807

Chú thích

Trang Bản mẫu:Tham khảo/styles.css không có nội dung.

^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
^
1. redirect Bản mẫu:Chú thích tập san học thuật
^ ^a ^ă Brett Ratcliffe, Dena M. Smith, Diane Marie Erwin. "Oryctoantiquus borealis, New Genus and Species from the Eocene of Oregon, U.S.A., the World's Oldest Fossil Dynastine and Largest Fossil Scarabaeid (Coleoptera: Scarabaeidae: Dynastinae)". 2009. The Coleopterists Bulletin 59(Mar 2005):127-135 DOI:10.1649/0010-065X(2005)059[0127:OBNGAS]2.0.CO;2
^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).

Tham khảo

Endrödi S. 1985. The Dynastinae of the World. Dr. W. Junk Publishers
Dechambre (R.-P.) & Lachaume (G.) The Beetles of the World, volume 27, Chi Oryctes (Dynastidae), Hillside Books, Canterbury [1] Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Ngày chuẩn' not found.

Liên kết ngoài

Trang Mô đun:Side box/styles.css không có nội dung.Trang Bản mẫu:Dự án liên quan/styles.css không có nội dung.

Họ SCARABAEIDAE
Voila Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Ngày chuẩn' not found. French site on Dynastinae, illustrated.
Photos Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Ngày chuẩn' not found.
Photos
Rhinoceros Beetle at Animal Corner

[1] Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).

[handbook_coleoptera_vol2-2] Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).

[3] 
redirect Bản mẫu:Chú thích tập san học thuật

[4] redirect Bản mẫu:Chú thích tập san học thuật

[Brett2009-4] ă Brett Ratcliffe, Dena M. Smith, Diane Marie Erwin. "Oryctoantiquus borealis, New Genus and Species from the Eocene of Oregon, U.S.A., the World's Oldest Fossil Dynastine and Largest Fossil Scarabaeid (Coleoptera: Scarabaeidae: Dynastinae)". 2009. The Coleopterists Bulletin 59(Mar 2005):127-135 DOI:10.1649/0010-065X(2005)059[0127:OBNGAS]2.0.CO;2

[5] Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).

[7] redirect Bản mẫu:Chú thích tập san học thuật

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]