Earl Browder

Earl Russell Browder (20 tháng 5 năm 1891 – 27 tháng 6 năm 1973) là một chính khách cộng sản người Mỹ, người giữ vai trò lãnh đạo Đảng Cộng sản Hoa Kỳ (CPUSA) trong giai đoạn đảng này có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử. Ông sinh tại Wichita, Kansas và qua đời tại Princeton, New Jersey. Browder là tổng thư ký của CPUSA từ năm 1930 đến năm 1944, từng hai lần là ứng viên tổng thống của đảng vào các năm 1936 và 1940, và bị khai trừ khỏi đảng vào năm 1946 sau khi bất đồng sâu sắc với đường lối chính thức của tổ chức.

Tiểu sử

Earl Browder sinh ra trong một gia đình lao động ở Kansas. Cha ông là William Browder, một người làm giáo dục và nông nghiệp, còn mẹ ông là Martha Jane Hankins Browder. Do hoàn cảnh gia đình không mấy khá giả, Browder không có điều kiện học hành đầy đủ như nhiều chính trị gia cùng thời. Ông phải sớm tham gia lao động và tự tìm hiểu về các vấn đề xã hội, chính trị và kinh tế.

Tập tin:Earl Browder circa 1943.jpg

Chân dung Earl Browder, lãnh đạo Đảng Cộng sản Hoa Kỳ giai đoạn 1930–1944.

Ngay từ khi còn rất trẻ, Browder đã thể hiện sự quan tâm đến chính trị cấp tiến. Ông gia nhập Đảng Xã hội khi mới 15 tuổi, rồi sau đó chuyển sang các tổ chức công đoàn và cánh tả có khuynh hướng cấp tiến hơn. Những năm tháng đầu đời này có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng chính trị của ông sau này, đặc biệt là niềm tin vào phong trào lao động, tổ chức quần chúng và vai trò của nhà nước trong việc bảo vệ người lao động.

Con đường hoạt động chính trị ban đầu

Trước khi trở thành một lãnh tụ cộng sản, Browder đã đi qua nhiều tầng nấc khác nhau của phong trào cánh tả Mỹ. Ông từng tham gia các hoạt động công đoàn, làm việc với những nhóm có xu hướng xã hội chủ nghĩa và quan tâm mạnh đến vấn đề công bằng kinh tế. Trong giai đoạn này, Browder chưa phải là một nhà lý luận nổi bật, nhưng ông là người có năng lực tổ chức, biết xây dựng quan hệ và có khả năng hòa nhập vào các phong trào quần chúng.

Khi Thế chiến thứ nhất bùng nổ, Browder phản đối việc Hoa Kỳ tham gia chiến tranh. Lập trường này đưa ông vào xung đột với chính quyền Mỹ. Ông bị bắt và bị giam giữ vì các hoạt động chống chiến tranh và chống nghĩa vụ quân sự. Sau khi ra tù, Browder tiếp tục gắn bó với phong trào cánh tả và ngày càng tiến sâu hơn vào chủ nghĩa cộng sản.

Gia nhập Đảng Cộng sản Hoa Kỳ

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Browder gia nhập Đảng Cộng sản Hoa Kỳ. Đây là bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của ông. Từ một nhà hoạt động cánh tả, ông trở thành một cán bộ chính trị chuyên nghiệp của phong trào cộng sản. Trong các năm tiếp theo, Browder làm việc chặt chẽ với William Z. Foster, một trong những nhân vật quan trọng nhất của cộng sản Mỹ thời kỳ đầu.

Browder đặc biệt hoạt động mạnh trong lĩnh vực công đoàn và tổ chức lao động. Ông tham gia Trade Union Educational League và các hoạt động liên quan đến phong trào công nhân. Khả năng tổ chức và viết lách khiến ông nhanh chóng được chú ý trong nội bộ đảng. Ông từng đại diện cho phong trào lao động Mỹ tại các diễn đàn quốc tế và có quan hệ với phong trào cộng sản quốc tế, đặc biệt là ở Liên Xô.

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Hoa Kỳ

Từ năm 1930, Browder dần trở thành nhân vật trung tâm của CPUSA, và đến đầu thập niên 1930 ông đã nắm vai trò lãnh đạo thực tế của đảng. Đây là thời kỳ Đảng Cộng sản Hoa Kỳ đạt ảnh hưởng lớn nhất. Bối cảnh Đại Khủng hoảng làm gia tăng bất mãn xã hội ở Mỹ, và Browder là người tận dụng tốt môi trường đó để mở rộng ảnh hưởng của đảng trong phong trào lao động, phong trào chống phát xít và các mặt trận dân chủ cấp tiến.

Dưới sự lãnh đạo của Browder, CPUSA phát triển mạnh về số lượng đảng viên và tổ chức. Đảng không chỉ hoạt động bí mật như thời kỳ đầu mà còn cố gắng trở thành một lực lượng chính trị công khai hơn, gắn với các phong trào xã hội rộng lớn. Browder có phong cách thực dụng, biết điều chỉnh chiến thuật theo hoàn cảnh chính trị, và vì vậy ông được xem là một trong những nhà tổ chức hiệu quả nhất trong lịch sử cộng sản Mỹ.

Các chiến dịch tranh cử tổng thống

Một trong những dấu mốc nổi bật trong sự nghiệp của Browder là việc ông hai lần ra tranh cử tổng thống Hoa Kỳ với tư cách ứng viên của Đảng Cộng sản Hoa Kỳ. Lần đầu là vào năm 1936, lần thứ hai là vào năm 1940. Mặc dù cơ hội chiến thắng của ông gần như không có, các chiến dịch này vẫn rất quan trọng đối với đảng, vì chúng giúp CPUSA có một gương mặt đại diện công khai và tạo điều kiện để truyền bá thông điệp chính trị ra bên ngoài.

Những chiến dịch tranh cử của Browder phản ánh một xu hướng quan trọng trong chính trị cánh tả Mỹ thời kỳ này: không chỉ chống đối từ bên ngoài hệ thống, mà còn tìm cách tham gia vào không gian chính trị hợp pháp để mở rộng ảnh hưởng. Browder không phải kiểu lãnh tụ chỉ nói về cách mạng theo nghĩa trừu tượng; ông quan tâm đến việc tổ chức, vận động, tranh thủ liên minh và tạo vị thế chính trị cho đảng trong thực tế Mỹ.

Quan hệ với phong trào cộng sản quốc tế

Trong thời kỳ lãnh đạo CPUSA, Browder có liên hệ chặt với phong trào cộng sản quốc tế và đặc biệt là Liên Xô. Ông theo dõi sát các chuyển biến trong chiến lược của Quốc tế Cộng sản, đồng thời điều chỉnh đường lối CPUSA sao cho phù hợp với hoàn cảnh chính trị Mỹ. Điều này khiến Browder vừa là người có tính linh hoạt cao, vừa dễ bị phê phán là quá thỏa hiệp.

Chiến tranh thế giới thứ hai là giai đoạn Browder có bước chuyển chiến lược quan trọng nhất. Khi Mỹ và Liên Xô trở thành đồng minh chống phát xít, Browder cho rằng cần có một đường lối hợp tác rộng rãi hơn giữa các lực lượng chính trị tiến bộ ở Mỹ. Ông tin rằng chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội có thể cùng tồn tại trong hòa bình sau chiến tranh. Chính quan điểm này sau đó trở thành nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ chính trị của ông.

Browderism

Từ "Browderism" được dùng để chỉ những quan điểm và đường lối chính trị gắn với Earl Browder, đặc biệt là xu hướng hòa giải, ôn hòa và thích nghi với hệ thống chính trị tư bản chủ nghĩa. Trong cách nhìn của nhiều đảng cộng sản chính thống, Browderism bị xem là xét lại, tức là làm mềm đi các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Marx–Lenin để phù hợp với thực tiễn chính trị trước mắt.

Điểm trung tâm của Browderism là niềm tin rằng sau chiến tranh, các lực lượng xã hội chủ nghĩa và tư bản có thể tìm được một hình thức chung sống lâu dài. Browder không chủ trương phá vỡ toàn bộ hệ thống Mỹ bằng bạo lực cách mạng trong ngắn hạn, mà muốn xây dựng một mặt trận rộng hơn, coi trọng liên minh và sự thích nghi chiến thuật. Tuy nhiên, chính tư tưởng này lại khiến ông bị nhiều đồng chí cáo buộc là đã rời xa đường lối cách mạng.

Mâu thuẫn với đảng và bị khai trừ

Sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, lập trường của Browder ngày càng bị chỉ trích trong nội bộ phong trào cộng sản. Nhiều người cho rằng ông đã đi quá xa trong việc nhấn mạnh sự hợp tác và hòa giải với hệ thống tư bản. Năm 1944, ông bị cách chức tổng thư ký của CPUSA. Hai năm sau, vào năm 1946, ông bị khai trừ khỏi đảng.

Sự kiện này đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của Browder với tư cách là lãnh tụ cộng sản. Từ vị trí người đứng đầu một đảng có ảnh hưởng lớn, ông trở thành một nhân vật bị đảng chính mình bác bỏ. Trong lịch sử phong trào cộng sản Mỹ, đây là một trong những vụ đổ vỡ nội bộ lớn nhất, vì nó không chỉ là xung đột cá nhân, mà còn là cuộc tranh chấp về đường lối chính trị và chiến lược dài hạn.

Cuộc sống sau khi rời CPUSA

Sau khi bị khai trừ, Browder không rút lui khỏi đời sống công khai hoàn toàn. Ông tiếp tục viết sách, viết bài và bình luận về chính trị, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến chủ nghĩa Marx, Liên Xô và phong trào cánh tả quốc tế. Tuy không còn giữ vai trò trung tâm trong phong trào cộng sản Mỹ, ông vẫn là một cái tên được nhắc tới trong các cuộc tranh luận về chiến lược của cánh tả.

Trong những năm sau đó, Browder viết nhiều tác phẩm có tính lý luận và chính trị, trong đó ông tiếp tục bảo vệ một số quan điểm của mình về chiến tranh, hòa bình và tương lai của chủ nghĩa xã hội. Dù vậy, ảnh hưởng thực tế của ông trong chính trị Mỹ đã suy giảm mạnh sau khi rời đảng.

Tác phẩm

Earl Browder để lại một số tác phẩm chính trị và lý luận đáng chú ý. Các cuốn sách của ông thường xoay quanh những chủ đề lớn như mặt trận nhân dân, chiến tranh và hòa bình, quan hệ Mỹ–Liên Xô, cũng như vai trò của chủ nghĩa Marx trong xã hội Mỹ.

Một số tác phẩm tiêu biểu của ông gồm:

• The People's Front (1938)
• War or Peace with Russia? (1947)
• Marx and America (1958)

Những tác phẩm này phản ánh rõ sự chuyển biến trong tư duy chính trị của Browder qua từng giai đoạn. Từ chỗ nhấn mạnh mặt trận chống phát xít và tổ chức quần chúng, ông chuyển dần sang việc lý giải quan hệ giữa chủ nghĩa xã hội và xã hội Mỹ trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh.

Tư tưởng chính trị

Browder thường được xem là một nhà chính trị thực dụng hơn là một nhà giáo điều. Ông quan tâm nhiều đến việc làm thế nào để phong trào cánh tả có thể tồn tại và phát triển trong điều kiện cụ thể của nước Mỹ, thay vì chỉ giữ nguyên những công thức cách mạng mang tính lý thuyết. Chính vì vậy, ông rất chú trọng liên minh rộng rãi, hợp tác với các lực lượng tiến bộ, và mở rộng ảnh hưởng của đảng bằng con đường chính trị hợp pháp.

Tuy nhiên, sự thực dụng này cũng là con dao hai lưỡi. Trong con mắt của nhiều đảng viên cộng sản chính thống, Browder đã đi quá xa khỏi nguyên tắc cách mạng. Ông không còn được nhìn như một người bảo vệ tính "thuần khiết" của học thuyết, mà như một người đã cố điều chỉnh học thuyết cho phù hợp với điều kiện Mỹ. Bởi vậy, di sản tư tưởng của ông luôn gây tranh cãi.

Đánh giá lịch sử

Trong lịch sử chính trị Mỹ thế kỷ 20, Earl Browder là một nhân vật đặc biệt. Ông không chỉ là người đưa Đảng Cộng sản Hoa Kỳ lên thời kỳ ảnh hưởng lớn nhất, mà còn là người làm lộ rõ giới hạn của chiến lược cộng sản trong bối cảnh Mỹ. Sự nghiệp của ông cho thấy một nghịch lý quan trọng: muốn mở rộng ảnh hưởng trong xã hội Mỹ, Browder phải mềm hóa đường lối; nhưng càng mềm hóa, ông càng dễ bị chính phong trào của mình xem là lệch hướng.

Vì thế, Browder vừa được nhớ đến như một nhà tổ chức có năng lực, vừa được xem là ví dụ điển hình của sự đổ vỡ giữa thực dụng chính trị và giáo điều ý thức hệ. Ông là một nhân vật trung tâm nếu muốn hiểu lịch sử CPUSA, lịch sử phong trào lao động Mỹ, và cả những mâu thuẫn nội bộ của cánh tả thế kỷ 20.

Di sản

Di sản của Browder mang tính hai mặt. Một mặt, ông là người góp phần đưa CPUSA đến đỉnh cao ảnh hưởng, đặc biệt trong thập niên 1930 và thời kỳ Thế chiến thứ hai. Mặt khác, ông là biểu tượng của sự phân hóa trong phong trào cộng sản Mỹ sau chiến tranh. Tên ông gắn liền với thuật ngữ Browderism, một khái niệm thường được dùng với sắc thái phê phán.

Ngày nay, Browder chủ yếu được nghiên cứu như một trường hợp điển hình về sự va chạm giữa lý tưởng cách mạng, chiến lược tổ chức và thực tiễn chính trị. Ông không phải là nhân vật có ảnh hưởng đại chúng như một số tổng thống hay nhà hoạt động dân quyền nổi tiếng của Mỹ, nhưng trong lịch sử cánh tả và lịch sử cộng sản Mỹ, ông là một cái tên rất quan trọng.

Lời cuối

Earl Browder là một nhà hoạt động cộng sản, một nhà tổ chức công đoàn, một lãnh tụ đảng và cũng là một nhân vật gây tranh cãi sâu sắc. Cuộc đời ông phản ánh hành trình của phong trào cộng sản Mỹ từ thời kỳ phát triển mạnh nhất đến lúc rạn nứt nội bộ. Ông là người theo đuổi khả năng thích nghi chính trị của cánh tả trong xã hội Mỹ, nhưng chính con đường đó lại khiến ông bị gạt ra khỏi phong trào mà mình từng lãnh đạo.