Gioakim Nguyễn Bá Luật

Gioakim Nguyễn Bá Luật (1903 – 27 tháng 11 năm 1951) là một linh mục Công giáo và là một nhà hoạt động cách mạng kiên trung của dân tộc Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Nguyễn Bá Luật
Sinh	1903 Xã Bình Thạnh, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An, Đông Dương thuộc Pháp
Mất	27 tháng 11, 1951(1951-11-27) (47–48 tuổi) Cao Lãnh, Đồng Tháp, Việt Nam
Quốc tịch	Việt Nam
Dân tộc	Kinh
Trường lớp	Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn
Nghề nghiệp	Linh mục Công giáo, Nhà hoạt động cách mạng
Tôn giáo	Công giáo (Tên thánh: Gioakim)
Giải thưởng	Huân chương Độc lập hạng Nhì

Ông là một trong những giáo sĩ tiên phong dấn thân vì nền độc lập của đất nước, từng đảm nhiệm vị trí Cố vấn Ủy ban Nhân dân Nam Bộ và Phó Chủ tịch Liên đoàn Công giáo Nam Bộ. Sự hy sinh bi tráng của ông trong một chuyến đi mục vụ tại vùng chiến khu đã để lại niềm tiếc thương vô hạn, là minh chứng lịch sử sâu sắc cho tinh thần đại đoàn kết dân tộc và tôn giáo. Ông đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhì và được Nhà nước truy tặng danh hiệu Liệt sĩ.

Tiểu sử và con đường tu học

Gioakim Nguyễn Bá Luật sinh năm 1903 tại xã Bình Thạnh, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An (nay là phường Long An và xã Thủ Thừa, tỉnh Tây Ninh). Lớn lên mang trong mình đức tin mộ đạo, ông theo con đường tu trì tại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn.

Ngày 26 tháng 9 năm 1929, ông chính thức thụ phong linh mục. Trong quá trình hành đạo, ông được cử làm Cha sở Họ đạo Chợ Đũi (khu vực Nhà thờ Huyện Sỹ, Sài Gòn). Đây không chỉ là nơi ông thực hiện công tác mục vụ mà sau này còn trở thành một cơ sở hoạt động bí mật quan trọng của những người Công giáo yêu nước.

Hoạt động cách mạng

Chuẩn bị lực lượng và Khởi nghĩa

Từ trước năm 1940, với tư tưởng yêu nước tiến bộ, Linh mục Nguyễn Bá Luật đã bí mật liên lạc với các nhà cách mạng và bị thực dân Pháp đưa vào tầm ngắm theo dõi. Ông đã biến khuôn viên nhà thờ Họ đạo Chợ Đũi thành nơi tụ họp của đồng bào Công giáo yêu nước. Tại đây, ông tổ chức bàn bạc các phương án chống Pháp, bí mật cho người dân tập luyện võ thuật và chuẩn bị các loại vũ khí thô sơ (đao, gậy, tầm vông, mã tấu,...) nhằm chờ thời cơ nổi dậy cướp chính quyền.

Năm 1940, dưới sự hướng dẫn và giúp đỡ của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, ông chính thức dấn thân đi theo con đường kháng chiến của Mặt trận Việt Minh.

Giai đoạn Cách mạng tháng Tám và Kháng chiến Nam Bộ

Khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ (1945), Mặt trận Việt Minh giành được chính quyền tại Sài Gòn, Linh mục Nguyễn Bá Luật được chính quyền cách mạng tín nhiệm mời làm Cố vấn cho Ủy ban Nhân dân Nam Bộ.

Những dấu mốc nổi bật trong giai đoạn này:

• 25 tháng 8 năm 1945: Ông trực tiếp tham gia xuống đường biểu tình giành chính quyền cùng đông đảo đồng bào Công giáo và nhân dân Sài Gòn.
• 2 tháng 9 năm 1945: Tại Lễ Độc lập tổ chức ở Sài Gòn, trong lúc đồng bào đang nghe truyền thanh Tuyên ngôn Độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thực dân Pháp nổ súng khiêu khích gây bạo loạn. Trong sự kiện đẫm máu này, Linh mục Nguyễn Bá Luật đã bị trúng đạn thương tích.
• Tháng 6 năm 1946: Nhằm tập hợp và hun đúc tinh thần kháng chiến của giáo dân, ông cùng một số linh mục, tu sĩ thành lập Liên đoàn Công giáo Nam Bộ và được bầu làm Phó Chủ tịch tổ chức.

Vì những hoạt động cách mạng không mệt mỏi, ông từng bị thực dân Pháp bắt giam, tra tấn dã man. Sau 3 tháng bị giam cầm, tòa án thực dân kết án ông một tháng tù treo. Bất chấp sự kìm kẹp, bố ráp và cô lập của địch, ông quyết định thoát ly vào chiến khu để tiếp tục hoạt động.

Sự hy sinh bi tráng

Năm 1951, trong lúc đang bám trụ tại vùng chiến khu Đồng Tháp Mười, Linh mục Nguyễn Bá Luật vẫn kiên trì thực hiện song song hai nhiệm vụ: kháng chiến và mục vụ.

Ngày 27 tháng 11 năm 1951, ông thực hiện một chuyến đi mục vụ đặc biệt đến khu vực Cao Lãnh để cử hành bí tích hôn phối cho một đôi vợ chồng trẻ đang tham gia kháng chiến. Trên đường đi, ông lọt vào ổ phục kích của quân Pháp và bị sát hại vô cùng tàn độc. Địch đã chặt đầu và mổ bụng ông nhằm thị uy và khủng bố tinh thần quân dân ta. Phải đến 2 tuần sau, lực lượng cán bộ kháng chiến mới tìm được thi thể không còn nguyên vẹn của vị linh mục.

Cái chết bi tráng của Linh mục Gioakim Nguyễn Bá Luật đã làm rúng động Nam Bộ, để lại nỗi đau xót, thương tiếc khôn nguôi trong lòng những người kháng chiến và giáo dân, đồng thời thổi bùng ngọn lửa căm thù quân xâm lược sâu sắc.

Vinh danh và Đặt tên đường

Sự hy sinh của Linh mục Gioakim Nguyễn Bá Luật mang ý nghĩa biểu tượng to lớn cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc, minh chứng cho việc người tu sĩ làm mục vụ phục vụ giáo dân cũng chính là phục vụ nhân dân, phục vụ công cuộc giải phóng đất nước.

Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã dành nhiều hình thức cao quý để tri ân công lao của ông:

• Huân chương cao quý: Cảm phục trước tinh thần dũng cảm của ông, ngày 25 tháng 4 năm 1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 32/SL tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhì cho Linh mục Nguyễn Bá Luật.
• Danh hiệu Liệt sĩ: Sau khi hy sinh, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Liệt sĩ.
• Đặt tên đường: Để tên tuổi của ông sống mãi cùng lịch sử, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định lấy tên Nguyễn Bá Luật đặt cho một tuyến đường khang trang nằm tại phường Bình Thọ, trung tâm Thành phố Thủ Đức (trước đây là quận Thủ Đức).
• Tưởng nhớ hàng năm: Phần mộ của vị linh mục liệt sĩ hiện được an táng trang trọng tại Nghĩa trang các linh mục Chí Hòa (Phường 7, quận Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh). Hàng năm, vào mỗi dịp Ngày Thương binh Liệt sĩ (27/7) và ngày mất của ông, Ủy ban Đoàn kết Công giáo Thành phố cùng đông đảo giáo dân đều đến dâng hoa, dâng hương để cầu nguyện và tưởng nhớ.