Hán Chất Đế
Hán Chất Đế (chữ Hán: 漢質帝; 138 – 146), tên thật là Lưu Toản (劉纘), là vị Hoàng đế thứ 10 của nhà Đông Hán, và là hoàng đế thứ 25 của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc, ở ngôi từ năm 145 đến năm 146.
| Hán Chất Đế 漢質帝 | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hoàng đế Trung Hoa | |||||||||||||
| Hoàng đế nhà Đông Hán | |||||||||||||
| Trị vì | 145 – 146<timeline>
ImageSize = width:200 height:50 PlotArea = width:170 height:30 left:14 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal DateFormat = yyyy Period = from:-202 till:220 AlignBars = early ScaleMajor = increment:422 start:-202 Colors = id:canvas value:rgb(1,1,0.97) BackgroundColors = canvas:canvas PlotData = width:15 color:black bar:era from:start till:end bar:era from:145 till:146 color:red</timeline> | ||||||||||||
| Tiền nhiệm | Hán Xung Đế | ||||||||||||
| Kế nhiệm | Hán Hoàn Đế | ||||||||||||
| Thông tin chung | |||||||||||||
| Sinh | 138 | ||||||||||||
| Mất | 146 (7–8 tuổi) Trung Quốc | ||||||||||||
| An táng | Tĩnh lăng | ||||||||||||
| |||||||||||||
| Triều đại | Nhà Đông Hán | ||||||||||||
| Thân phụ | Bột Hải Hiếu vương Lưu Hồng | ||||||||||||
| Thân mẫu | Trần phu nhân | ||||||||||||
Thân thế
Hán Chất Đế sinh năm 138, là hậu duệ của Hán Chương Đế nhánh Thiên Thừa Trinh vương Lưu Kháng (千乘貞王劉伉 , ? - 93), Lưu Kháng sinh ra Nhạc An Di vương Lưu Sủng (乐安夷王劉寵 , ?-122), Lưu Sủng sinh ra Bột Hải Hiếu vương Lưu Hồng (渤海孝王劉弘), Lưu Hồng sinh ra Lưu Toản. Mẹ Lưu Toản là Trần phu nhân chính thất của Lưu Hồng.
Từ thời Hán Thuận Đế, ngoại thích họ Lương đã nắm quyền thao túng triều đình. Khi Xung Đế mới lên ngôi, Lương Thái Hậu và Đại tướng Lương Ký đã mật cho bàn việc đón ông vào cung, phong làm Bình Hầu. Sau khi Xung Đế chết sớm, Lương Ký lập Lưu Toản lên ngôi, tức là vua Hán Chất Đế. Lúc đó ông mới lên 8 tuổi.
Họa quyền thần
Chất Đế tuy nhỏ tuổi nhưng khá thông minh. Biết sự chuyên quyền của Lương Ký, ông từng chỉ tay vào mặt Ký nói trước mặt quần thần:
- Ngươi là ông tướng ngang ngược![1]
Lương Ký nghe vậy rất tức giận và lo sợ sau này vua lớn sẽ hại mình, vì vậy Ký mưu giết Chất Đế.
Tháng 6 năm 146, Lương Ký sai người bỏ thuốc độc vào bánh để hại vua. Chất Đế ăn phải bánh có độc và qua đời, lúc đó mới lên 9 tuổi. Ông được chôn ở Tĩnh Lăng, thuỵ hiệu là Hiếu Chất hoàng đế, thường được gọi là Hán Chất Đế.
Chất Đế chỉ làm vua được hơn 1 năm. Trong thời gian ở ngôi, Chất Đế dùng 2 niên hiệu là:
- Vĩnh Gia (永熹 145) [2]
- Bản Sơ (本初 146).
Lương Ký lập em rể mình là Lưu Chí lên ngôi, tức là Hán Hoàn Đế.
Xem thêm
Tham khảo
- Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
- Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Hoa, Nhà xuất bản Giáo dục
