Hắc ngũ loại
"Hắc ngũ loại" (tiếng Trung: 黑五类; bính âm: Hēiwǔlèi) là một hệ thống phân biệt giai cấp trong thời kỳ Mao Trạch Đông (1949–1976) của Trung Quốc, đặc biệt là trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản, bao gồm địa chủ, phú nông, phản cách mạng, phần tử xấu và cánh hữu.[1][2][3] Người nào bị liệt là một thành viên Hắc ngũ loại bị coi là kẻ thù giai cấp, bị phân biệt đối xử, đàn áp và thậm chí là bị sát hại.[1][2][3] Sau Cách mạng Văn hóa, hầu hết những người bị liệt là Hắc ngũ loại được phục hồi danh dự trong thời kỳ Chuyển loạn thành chính.[4][5]
Định nghĩa
- Địa chủ (地主; dìzhǔ)
- Phú nông (富农; fùnóng)
- Phản cách mạng
- Phần tử xấu (坏分子; huàifènzǐ) như tội phạm[6][7]
- Cánh hữu (右派; yòupài)
"Cánh hữu" được bổ sung vào Hắc ngũ loại bắt đầu từ Phong trào phản hữu vào năm 1957.[8] Trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản, Hắc ngũ loại ban đầu được mở rộng thành chín giai cấp, bao gồm Hán gian, gián điệp, phái chạy theo con đường tư bản chủ nghĩa và trí thức ("Xú lão cửu").[9]
Ngược lại, Hồng ngũ loại là những giai cấp được Đảng Cộng sản Trung Quốc ưu ái, bao gồm bần trung nông, công nhân, quân nhân cách mạng, cán bộ cách mạng và liệt sĩ cách mạng.[1][2]
Lịch sử
Cách mạng Văn hóa
Bắt đầu từ Tháng Tám Đỏ tại Bắc Kinh vào năm 1966, những người thuộc Hắc ngũ loại buộc phải trải qua đại hội phê đấu, làm nhục, lao động giáo dưỡng, đánh đập, bức hại[2][10][11] và nhiều người bị Hồng vệ binh sát hại.[3][10][12] Mao Trạch Đông tin rằng việc đàn áp những người thuộc Hắc ngũ loại, cũng như giáo viên, trí thức và kẻ thù của Đảng Cộng sản Trung Quốc, là cần thiết để thay đổi văn hóa Trung Quốc. Giới trí thức bị gọi là "Xú lão cửu". Chỉ trong một vài năm, nền giáo dục và y tế của Trung Quốc đã bị phá hủy hoàn toàn.[13][14]
Người bị liệt là Hắc ngũ loại bị phân biệt đối xử một cách có hệ thống về cơ hội việc làm, triển vọng nghề nghiệp và thậm chí cả kết hôn. Con cái của một Hắc ngũ loại cũng có thể bị coi là Hắc ngũ loại, dẫn đến sự hình thành một tầng lớp thấp kém.[2][3][10][11]
Phục hồi danh dự
Hầu hết những người bị liệt là Hắc ngũ loại được phục hồi danh dự trong thời kỳ Chuyển loạn thành chính sau Cách mạng Văn hóa.[4][5] Hầu hết những người "cánh hữu" bị bức hại sau Phong trào phản hữu vào năm 1957 được phục hồi danh dự, ngoại trừ khoảng 100 người, bao gồm Chương Bá Quân, La Long Cơ, Trữ An Bình.[15] Số liệu thống kê chính thức cho thấy đến năm 1984, khoảng 4,4 triệu "địa chủ", "phú nông" và tổng cộng hơn 20 triệu người hoặc gia đình của họ bị liệt là một "Hắc tứ loại" đã được phục hồi danh dự.[5]
Xem thêm
Tham khảo
- ^ a b c d Sorace, Christian; Franceschini, Ivan; Loubere, Nicholas (ngày 21 tháng 5 năm 2019). Afterlives of Chinese Communism (bằng tiếng Anh). Verso Books. ISBN 978-1-78873-476-9.
- ^ a b c d e f Jian, Guo; Song, Yongyi; Zhou, Yuan (ngày 17 tháng 7 năm 2006). Historical Dictionary of the Chinese Cultural Revolution (bằng tiếng Anh). Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-6491-7.
- ^ a b c d e Song, Yongyi (ngày 25 tháng 8 năm 2011). "Chronology of Mass Killings during the Chinese Cultural Revolution (1966-1976)". Sciences Po (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2019.
- ^ a b Yang, Long (2023), Shuman, Amanda; Leese, Daniel (biên tập), "Villagers, Cadres, and the Politics of Rehabilitation in Post-Mao China, 1979–1982", Justice After Mao: The Politics of Historical Truth in the People's Republic of China, Cambridge: Cambridge University Press, tr. 122–144, ISBN 978-1-009-26129-6, truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2024
- ^ a b c Ye, Fanzi (ngày 24 tháng 3 năm 2021). "十一届三中全会后的拨乱反正" [Boluan Fanzheng after the 3rd plenary session of the 11th Central Committee of the Chinese Communist Party]. China Youth Daily (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2024. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2024.
- ^ Tai, J. H. Y. (1976:70). Lexical Changes in Modern Standard Chinese in the People's Republic of China Since 1949. United States: The Office.
- ^ The Making of the Human Sciences in China: Historical and Conceptual Foundations. (2019:214). Netherlands: Brill.
- ^ "四类人·七类分子·九种人·二十一种人". Sina (bằng tiếng Trung). Southern Metropolis Daily. ngày 9 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2024.
- ^ Wang, Laili (2003). "毛泽东的知识分子政策" [Mao Zedong's policy on intellectuals]. Modern China Studies (3). Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 6 năm 2019.
- ^ a b c Wang, Youqin (2001). "Student Attacks Against Teachers: The Revolution of 1966" (PDF). The University of Chicago. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 17 tháng 4 năm 2020.
- ^ a b Gaskell, Ivan; Carter, Sarah Anne (ngày 12 tháng 3 năm 2020). The Oxford Handbook of History and Material Culture (bằng tiếng Anh). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-934176-4.
- ^ "A Massacre in Daxing County During the Cultural Revolution". Chinese Law & Government (bằng tiếng Anh). 14 (3): 70–71. ngày 7 tháng 12 năm 2014. doi:10.2753/CLG0009-4609140370.
- ^ Issues & Studies (bằng tiếng Anh). Institute of International Relations, Republic of China. 1988.
- ^ Bonavia, David (1989). Deng (bằng tiếng Anh). Longman. ISBN 978-0-582-99952-7.
- ^ Vidal, Christine (2016). "The 1957-1958 Anti-Rightist Campaign in China: History and Memory (1978-2014)". Hal-SHS. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 11 năm 2019.
Đọc thêm
- Walder, Andrew G. (2009). Fractured rebellion: the Beijing Red Guard movement. Cambridge, Mass.: Harvard Univ. Press. ISBN 978-0-674-06413-3.
- Twitchett, Denis Crispin; Fairbank, John King, biên tập (1978). The Cambridge history of China. Cambridge [Eng.] ; New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-21447-6.</ref>
- "Chronology of Mass Killings during the Chinese Cultural Revolution (1966-1976) | Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network". www.sciencespo.fr (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2025.