Hoàng Sâm

Hoàng Sâm (1915–1968) là Thiếu tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam, và là Đội trưởng đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân.

Ông tên thật là Trần Văn Kỳ, sinh năm 1915 ở làng Lệ Sơn, xã Văn Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình (nay là Xã Tuyên Hóa, Tỉnh Quảng Trị).

Tiểu sử

• Năm 12 tuổi, ông đã được chọn sang Thái Lan học tập, được kết nạp vào Đội Thiếu niên tiền phong. Thời kỳ ở Thái Lan, ông được Hồ Chí Minh chọn làm người liên lạc với bí danh Thầu Chín.
• Năm 1933 Hoàng Sâm gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.
• Năm 1934 bị địch bắt, năm 1937 ra tù tiếp tục hoạt động ở Cao Bằng.
• Sau đó, ông sang Trung Quốc rồi trở về Cao Bằng, tham gia Tỉnh ủy Cao Bằng.
• Năm 1938, ông tham gia đội du kích kháng Nhật của Đảng Cộng sản Trung Quốc, hoạt động dọc biên giới Việt-Trung.
• Cuối năm 1940, Hoàng Sâm được cử đi dự lớp huấn luyện cán bộ do Hồ Chí Minh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp và Vũ Anh mở ở tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc. Lúc này, ông là Tỉnh ủy viên tỉnh Cao-Bắc-Lạng (Cao Bằng - Bắc Kạn - Lạng Sơn).
• Tháng 11 năm 1941, khi tiểu đội du kích thoát ly đầu tiên của Cao Bằng gồm 12 người được thành lập, ông được cử làm Tiểu đội phó.
• Ngày 22 tháng 12 năm 1944, đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân được thành lập, Hoàng Sâm được chọn làm Đội trưởng (lúc đó ông Xích Thắng (tức Dương Mạc Thạch) làm Chính trị viên). Ông đã chỉ huy đội đánh các đồn Phai Khắt, Nà Ngần. Sau những chiến thắng đầu tiên này, đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân phát triển thành một đại đội gồm ba trung đội và Hoàng Sâm được cử làm Đại đội trưởng. Thời gian sau, đội phát triển thành chi đội (tức tiểu đoàn), Hoàng Sâm trở thành Chi đội trưởng Giải phóng quân.
• Trong kháng chiến chống Pháp, ông được cử làm Khu trưởng Liên khu 2 (kế nhiệm ông Văn Tiến Dũng), Khu trưởng Liên khu 3 (1946-1950), Chỉ huy trưởng mặt trận Tây Tiến. Ngày 1 tháng 1 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 111/SL phong quân hàm Thiếu tướng cho ông (trong đợt phong tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam với 8 Thiếu tướng khác).
• Năm 1953, ông làm Đại đoàn trưởng Đại đoàn (sư đoàn) 304. Ông từng làm Chỉ huy trưởng Mặt trận Trung Lào, tham gia giải phóng thị xã Thà Khẹt. Sau đó ông được cử làm Đại đoàn trưởng Đại đoàn 320.
• Năm 1955 ông tham gia tiếp quản Hải phòng, được cử làm Phó Chủ tịch Ủy ban Quân chính.
• Tháng 6/1957 ông làm Tư lệnh Quân khu Tả Ngạn.
• Trong kháng chiến chống Mỹ, ông làm Tư lệnh Quân khu 3, Tư lệnh Quân khu Hữu ngạn, Tư lệnh Mặt trận Trị-Thiên
• Năm 1963, ông được trao huy hiệu 30 năm tuổi đảng.
• Ông đã hy sinh ngày 15 tháng 12 năm 1968 tại chiến trường Trị-Thiên khi đang chỉ huy chiến đấu, hưởng dương 53 tuổi. Thi hài ông được chuyển từ mặt trận về Hà Nội để truy điệu ngày 15 tháng 01 năm 1969 và an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.

Ông đã có 41 năm liên tục công tác và chiến đấu trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó 13 năm hoạt động tiền khởi nghĩa (trước Cách mạng tháng 8 năm 1945)

Ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh năm 1999. Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2025. Tên của ông được đặt cho một số tuyến đường/phố ở thủ đô Hà Nội, Bắc Ninh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Lâm Đồng, TP Hồ Chí Minh.

Xem thêm

• Thiếu tướng Hoàng Sâm Lưu trữ ngày 28 tháng 9 năm 2007 tại Wayback Machine