Huameuang

Huameuang hay Húa Mương là một huyện (Muang) của tỉnh Huaphanh, Lào.

Vị trí

Huameuang nằm ở phía Nam tỉnh Hủa Phăn, mặt phía Nam giáp với tỉnh Xiengkhuang. Các mặt còn lại giáp các huyện thị cùng tỉnh: phía Đông Nam giáp Samtay, phía Đông Bắc giáp Xamneua, phía Tây Bắc và Tây giáp Viengthong.

Theo lịch sử, vùng này trước đây là thuộc chủ quyền của Nhà Lê - Đại Việt. Tuy nhiên kể từ triều vua Gia Long Nhà Nguyễn - Đại Nam đã từ bỏ chủ quyền và cắt về cho vạn Tượng ngày nay là nhà nước CHDCND Lào. Bởi từ đó, mảnh đất này thuộc chủ quyền không thể chối cãi của nước CHDCND Lào. Quá trình thụ đắc lãnh thổ diễn ra hòa bình, ổn định trong một thời gian dài, nên vùng đất này thuộc chủ quyền của CHDCND Lào. Minh chứng cho sự kiện lịch sử này đó là việc Đại Nam nhất thống chí soạn dưới Triều vua Tự Đức đã minh định rõ ràng sự kiện vua Gia Long cắt đất cho Vạn Tượng.

"Phủ Trấn Ninh: ở cách tỉnh thành 15 ngày đường về phía tây, phía đông đến địa giới huyện Kỳ Sơn phủ Tương Dương, đường đi 4 ngày, phía tây đến địa giới nước Nam Chưởng, đường đi 3 ngày, phía nam đến địa giới nước Vạn Tượng, đường đi 10 ngày, lại đến thành cũa Vạn Tượng cũ đường đi 5 ngày, phía bắc đến địa giới huyện Man Soạn phủ Trấn Biên, đường đi 9 ngày. Xưa là đất Bồn Man, đời Lê, Cầm Công chiếm trộm, đầu đời Hồng Đức Lê Thánh Tông dẹp được, đặt làm phủ Trấn Ninh.

Lãnh 7 huyện là Quang Vinh, Minh Quảng, Cảnh Thuận, Kim Sơn, Thanh Vị, Châu Lang, Trung Thuận, dùng thổ mục trong họ Cầm nối đời làm xã. Tính ra trong vòng hơn 300 năm, Trấn Ninh vẫn theo chúc cống, đất rộng, dân đông, đứng đầu các đất Man, mà Trịnh Quang là đô áp. Cuối đời Vĩnh Hựu, tôn thất nhà Lê là Duy Mật chiếm cứ hơn 30 năm, đến năm Cảnh Hưng thứ 31 mới dẹp yên được, rồi cho thị tộc Cầm nối đời làm xã chánh xã phó. Sau khi nhà Lê mất, đất này thuộc về Vạn Tượng, bản triều đầu đời Gia Long, Thiệu An nước Vạn Tượng có công đánh giặc, do đó đem đất này cho Vạn Tượng. Năm Minh Mệnh thứ 8, Vạn Tượng bị Xiêm La đánh phá, dân phải lưu vong, tù trưởng là Thiệu Nội xin đem đất nội phụ, bèn cho Thiệu Nội làm Phòng ngự sứ, quản lý việc phủ; năm thứ 9, chia đặt 7 huyện, đặt thổ tri huyện và thổ huyện. Sau Thiệu Nội có tội bị giết, mới đặt lưu quan làm tri phủ, lãnh 8 huyện, 17 tổng, 20 bản, dân số 3.100 linh" - trích Đại Nam Nhất Thống Chí - Phần Nghệ An - Phủ Trấn Ninh

Tham khảo

Đại Nam Nhất Thống Chí